Facts & figures CULTUUR
Dit is Cultuur
Onder cultuur verstaan we alle menselijke, creatieve uitdrukkingsvormen. Erfgoed is ook een onderdeel van cultuur. Hier nemen behandelen we dat afzonderlijk.
Kunst (artistieke dimensie)
a. Podiumkunst omvat muziek, muziektheater, dans en theater. Deze disciplines omvatten een breed spectrum van genres, waaronder repertoiretoneel, popmuziek, opera en ballet. Bij podiumkunst maken we, waar mogelijk, onderscheid tussen gecanoniseerden populair.
b. Beeldende kunst betreft teken-, schilder- en grafische kunsten, beeldhouwkunst, (sociale) sculptuur en installatiekunst, conceptuele kunst, performancekunst, artistic research, niet-traditionele vormen van beeldende kunst, fotografie, audiovisuele, digitale en (nieuwe) mediakunst, beeldende kunsttoepassingen en kunst in de openbare ruimte.
c. Literatuur omvat literair proza (fictie en non-fictie), literaire vertalingen, poëzie, kinder- en jeugdboeken (inclusief geïllustreerde kinder- en jeugdliteratuur) en Friese letterkunde).
d. Film en audiovisueel betreft speelfilms, documentaires, animatiefilms, filmisch experiment en korte films.
Ontwerp (esthetische dimensie): architectuur, design, digitale cultuur
e. Architectuur betreft architectuur, stedenbouw, interieur-, tuin- en landschapsarchitectuur.
f. Design omvat mode, accessoires en sieraden; textiel-, glas- en keramiekvormgeving; grafische vormgeving, typografie, visuele communicatie, interactief en informationdesign; animatie, illustratie, strip en graphic novel; product-, meubel- en industriële vormgeving, interieur- en ruimtelijk ontwerp, tentoonstellingsontwerp, lichtontwerp, scenografie, social design en aanverwante disciplines.
g. Digitale cultuur heeft betrekking op ‘artistiek, innovatief en kritisch onderzoek doormiddel van of geïnspireerd door hard- en softwareontwikkeling’. Binnen die bandbreedte kiezen wij wel voor games (als entertainment) en toepassingen in architectuur, en niet voor toepassingen in de biotechnologie en zorg. Op het snijvlak met film bevinden zich digitale vorm- en interactie-experimenten binnen het documentaire genre.
Het aanbod
Stabiele Brabantse culturele infrastructuur en stabiel cultuuraanbod
Ten opzichte van andere provincies is het culturele aanbod nog steeds bescheiden, maar is er wel sprake van een stabiele culturele infrastructuur en een stabiel cultuuraanbod. Film in Breda, beeldende kunst in Eindhoven, musea in 's-Hertogenbosch en muziek in Tilburg.
Culturele aanbod in Brabant t.o.v. andere provincies
In 2020 constateerden we dat Brabant een lage middenmootpositie inneemt ten opzichte van andere provincies als het gaat om het aantal culturele voorzieningen per inwoner. Dit is opvallend, aangezien Brabant qua omvang en inwoneraantal de derde provincie van het land is. Op bijna alle terreinen blijft de infrastructuur bescheiden en blijft Noord-Brabant in de lage middenmoot vergeleken met andere provincies. In coronatijd blijft de positie van Brabant stabiel: het aanbod en de activiteiten van instellingen nemen drastisch af in 2020, maar deze afname is niet sterker dan elders in het land.
Wanneer je inzoomt op het aanbod valt op dat: - Brabant weinig museumexposities heeft: een bescheiden tiende plaats. - Brabant met voorstellingen podiumkunst in de middenmoot, een zesde plaats, staat met uitzondering van cabaret en kleinkunst. Daarin doen we het goed. - Brabantse bibliotheken steeds actiever werden. Hierin een stijging van een elfde naar een zesde plaats in 2019. Maar in Coronajaar 2020 nam het aantal activiteiten bij bibliotheken, zonder twijfel als gevolg van de beperkende maatregelen, sterk af. In 2020 zakte Brabant tot een tiende plek. Dit betekent dat het aantal activiteiten bij bibliotheken in Brabant in Coronatijd sterker afnam dan elders in het land.
Bron: ???
Nabijheid voorzieningen
Wat betreft de nabijheid van culturele voorzieningen (gemeten in aantal kilometers) staat Noord-Brabant er redelijk goed voor, met uitzondering van musea.
Musea relatief ver weg
Voor musea moeten Brabanders in de jaren 2017-2019 gemiddeld vier kilometer afleggen. Daarmee staat Noord-Brabant op de achtste plaats. Er zijn dus zeven provincies waar inwoners dichter bij een museum wonen.
Bibliotheken zijn in alle provincies dichtbij
Ook op de achtste plaats komt Noord-Brabant wat betreft de afstand tot bibliotheken, terwijl dat maar twee kilometer gemiddeld is in de provincie. De verschillen tussen de provincie waar de bibliotheek in de periode 2017-2020 het dichtst bij is (1,9 kilometer in Overijssel) en het verst weg is (gemiddeld 3,3 kilometer in Zeeland) zijn dan ook niet groot
Bioscopen, podia en poppodia relatief dichtbij
In Noord-Brabant staan bioscopen op gemiddeld 4,5 kilometer, podi- umkunstvoorzieningen (podia, exclusief festivals) op gemiddeld 5 kilometer afstand en poppodia op 10 kilometer. Daarmee staat Noord- Brabant steeds gemiddeld op positie vijf voor al deze voorzieningen.
Bron: ???
De beoordeling van Brabanders van het totale cultuuraanbod
Indicator: De gemiddelde beoordeling van Brabanders voor het totale cultuuraanbod is met 7,2 ongeveer gelijk aan de beoogde waarde van 7.3
Brabanders zijn minder tevreden over het aantal voorzieningen in de omgeving. Het totale Brabantse cultuuraanbod wordt gewaardeerd met een 7,2. Sinds 2015 worden de prijs en de bereikbaarheid van kunst en cultuur in Brabant iets hoger gewaardeerd. Alhoewel nog steeds een grote meerderheid van de Brabanders tevreden is over de aanwezigheid van voorzieningen in de omgeving voor kunstzinnige of creatieve vrijetijdsactiviteiten, zien we dat de tevredenheid afneemt. Minder Brabanders vinden dat er ruim voldoende voorzieningen aanwezig zijn in de omgeving (van 34% in 2017 naar 21% in 2021). Het aandeel Brabanders dat vindt dat er te weinig voorzieningen in de omgeving zijn stijgt van 7% in 2017 naar 12% in 2021. Zij noemen zowel een gemis aan locaties/ voorzieningen als aan aanbod (voorstellingen/activiteiten). Twee jaar geleden zagen we al een daling in de tevredenheid, die nu, mogelijk mede vanwege de gevolgen van de coronacrisis, verder afneemt.
Gebruik en beoefening
Waardering
Kunst en cultuur zijn van belang voor de samenleving in het algemeen, volgens acht op de tien Brabanders. Dit aandeel is vergelijkbaar met voorgaande jaren. We zien dat Brabanders voornamelijk vinden dat kunst en cultuur een bijdrage leveren aan de ontmoeting en verbinding tussen mensen (71%), al is dit aandeel ten opzichte van eerdere jaren wel afgenomen (voorheen 81%). In vergelijking met voorgaande jaren zien we dat Brabanders gematigder zijn geworden over de bijdrage van kunst en cultuur aan verschillende sociaalmaatschappelijke aspecten. Zo geven relatief meer Brabanders aan dat kunst en cultuur een gemiddelde bijdrage leveren aan sociaalmaatschappelijke aspecten dan voorgaande jaren, waar dit in eerdere jaren vaker geen of veel bijdrage was. Alhoewel de meerderheid van de Brabanders van mening is dat kunst en cultuur veel bijdrage leveren aan ontmoeting, welzijn en sociale cohesie, lijkt men hier dit jaar iets minder uitgesproken over te zijn ten opzichte van voorgaande jaren. 53% is van mening dat kunst en cultuur een bijdrage leveren aan de leefbaarheid in een buurt. Eerder was dit 63%. Over de bijdrage van kunst en cultuur aan het bevorderen van creativiteit is men wat meer verdeeld, alhoewel de groep die vindt dat kunst en cultuur hier helemaal geen bijdrage aan leveren wel kleiner is geworden: nu 14%, in 2019 nog 25
Bron: Waarde van Cultuur
Cultuurbezoek
De afgelopen jaren zagen we een lichte stijging in het aandeel Brabanders waarvoor cultuurbezoek een belangrijk onderdeel van hun leven is. In 2021 zien we juist een daling. Waar cultuurbezoek in 2019 nog voor de helft van de Brabanders een belangrijk onderdeel van het leven vormde, was dit in 2021 voor 41% van de Brabanders het geval.
Bron: Cultuurmonitor
Aantal bezoeken aan voorstellingen professionele podiumkunsten
(per provincie, exclusief kleinere podia)
Bron: Cultuurmonitor
Populaire kunstvormen in trek
Brabant springt eruit als het gaat om bezoek aan de populaire kunstvormen: popconcerten, cabaret, film en dans. In vergelijking met de andere provincies heeft Brabant een hoger bezoekerspercentage dan het landelijk gemiddelde. Dit zien we niet terug als het gaat om het aantal voorstellingen per inwoner: steevast neemt Brabant daarin een middenmootpositie in als het gaat om podiumkunsten, met uitzondering van cabaret en kleinkunst. In deze laatstgenoemde discipline doet Brabant het beter dan gemiddeld waar het aantal voorstellingen betreft. Daarnaast lijkt erop dat men voor voorstellingen van cabaret steeds meer bereid is om verder te reizen: het aandeel bezoeken buiten Brabant neemt toe ten opzichte van twee jaar geleden. Bezoek aan de bibliotheek is, ten opzichte van andere culturele activiteiten, in 2021 populairder dan twee jaar geleden.
Flinke daling in cultuurbezoek door corona
We zien een flinke daling in het cultuurbezoek in 2020. Dit is geen verrassing. De daling van het cultuurbezoek zien we ook terug in ruim gehalveerde eigen inkomsten van de culturele instellingen. Vooral poppodia, podia en festivals vangen hierin de hardste klappen: zij verliezen met name veel publieksinkomsten.
Cultuurbeoefening
Jongere Brabanders hechten veel waarde aan cultuur
Onder de Brabanders die cultuur beoefenen, bevinden zich vaker jongere Brabanders (van 16 tot 30 jaar) dan andere leeftijdsgroepen. Ook zien we dat jongere Brabanders het belangrijker vinden dat lessen in creatieve activiteiten voor iedere Brabander toegankelijk zijn. De bestedingsbereidheid voor cultuurbezoek is groter onder jongeren dan onder de andere leeftijdsgroepen. Zij bezoeken cultuur ook vaker online. Deze bevindingen tonen aan dat jongeren bewust bezig zijn met kunst en cultuur en dat zij dit belangrijk vinden. Belangrijk hierbij is de bevinding dat de waardering van het huidige Brabantse cultuuraanbod lager is onder jongeren dan onder de andere leeftijdsgroepen. Dit lijkt erop te duiden dat het huidige aanbod niet aansluit bij de wensen, behoeften en beleving van de jongere Brabander.
Ranking aantal bedrijven en startups in creatieve sector
Het aantal bedrijven in creatieve industrie stijgt. In Brabant zien we een met de landelijke cijfers vergelijkbaar beeld: een stijgende trend in het aantal bedrijfsvestigingen in de creatieve industrie die zich ook in 2020 voortzet. Het aantal vestigingen is gestegen van 17.700 in 2017 naar 19.820 in 2020 in de creatieve industrie als geheel. In 2020 zijn er daarmee 773 culturele bedrijfsvestigingen per 100.000 inwoners en staat Brabant op plaats vijf in de ranking van provincies. In 2020 zijn 7.610 van die bedrijfsvestigingen actief in de subsector kunsten en cultureel erfgoed. Dat zijn 297 vestigingen per 100.000 inwoners en daarmee is Brabant zesde in de ranking van provincies.
Bron: CBS
Financiële stromen
Bereidheid om te besteden aan cultuurbezoek en beoefening.
Volgens Waarde van Cultuur is het gemiddelde bedrag dat men bereid is te besteden aan cultuurbeoefening met 22 euro ongeveer gelijk gebleven tussen 2017 en 2021. Het gemiddelde bedrag dat men bereid is uit te geven aan cultuurbezoek is in de afgelopen jaren min of meer gelijk gebleven. In 2018 is het gestegen van 34 euro naar 38 euro. In 2019 bleef dit met 39 euro ongeveer gelijk, waarna het in 2021 weer zakte naar 35 euro.
Werkgelegenheid
In 2020, in tijden van corona, zien we dat de werkgelegenheid in de creatieve industrie landelijk daalt. Brabant is een van de hardst getroffen provincies als het gaat om de daling in het aantal banen: in de subsector kunst en cultureel erfgoed is het aantal banen met een vijfde afgenomen ten opzichte van 2020.
Het aantal bedrijfsvestigingen in de creatieve industrie is groeiende geweest in de afgelopen jaren en groeit door in het eerste coronajaar. De invloed van de coronacrisis is mogelijk nog onvoldoende terug te zien in cijfers van december 2020 vanwege coronasteunmaatregelen, het leunen op bedrijfsreserves en het los moeten laten van tijdelijk personeel dat als eerste uitvloeit in crisistijd. Toch lijken eerste cijfers van 2021 te wijzen op een doorzetting van de groei.
