Voordat je als gemeente de wijken ingaat, is het noodzakelijk om de ondersteuningsstructuur op orde te hebben, zodat alle inwoners straks in staat zijn om hun woning te verduurzamen. Zo geef je invulling aan een vraaggestuurde aanpak.

Je kunt deze ondersteuningsstructuur (de bondgenoot) organiseren op vier niveaus, hieronder weergegeven als piramide. We hebben deze piramide omgedraaid om te illustreren dat het draait om het eerste niveau, het directe contact met de woningeigenaar.

Hier opereren de mensen die direct in contact staan met de woningeigenaren: professionals en vrijwilligers, zoals begeleiders en energiecoaches. Op dit niveau zijn ook marktpartijen actief, zoals professionele energieadviseurs, aannemers en aanbieders van maatregelen. Het is zinvol om ook deze partijen te betrekken bij de ondersteuningsorganisatie. Door samenwerking kan de aanpak beter worden afgestemd.

De inzet van vrijwilligers blijkt in de praktijk goed te werken. Zij helpen de bewoner op vrijwillige basis en zijn daardoor (gevoelsmatig) onafhankelijker. Ook kennen ze de lokale omgeving goed.

We hebben in alle gemeenten energiecoaches opgeleid om blowerdoortesten uit te voeren. In de gemeenten Moerdijk en Drimmelen hebben we projecten zo opgezet dat ze door vrijwilligers gedaan konden worden, naar voorbeeld van Doe de lek check.

Voorwaarde voor het goed kunnen functioneren van het eerste niveau is dat de andere drie niveaus goed zijn georganiseerd.

Het tweede niveau is dat van de buurt of de wijk. Hier opereren bijvoorbeeld de buurtwerker, de wijkcoördinator en de netbeheerder. Dit is ook het niveau van het wijkuitvoeringsprogramma voor de uitvoering van de transitievisie warmte. Op dit niveau wordt gekeken naar het (toekomstige) energiesysteem van de buurt, collectieve acties, en dergelijke. Vaak zal de communicatie ook specifiek worden afgestemd op de kenmerken van een wijk.

De ondersteuningorganisatie beschikt over alle kennis die nodig is om de bewonersreis succesvol uit te voeren. Voor een succesvolle energietransitie is een brede kennis nodig: technisch, financieel, sociaal en communicatief. Dit is een vereiste voor elke gemeente, maar ze hoeven deze kennis niet allemaal zelf te regelen. Ze kunnen ook samenwerken met omliggende gemeenten. Zorg voor een goede verbinding en kennisoverdracht tussen niveau 1 en 3, bijvoorbeeld door regelmatig trainingen te organiseren.

Het vierde niveau is het besturingscentrum. Hier worden strategische en tactische keuzes gemaakt over zaken als het warmtesysteem van de toekomst, de planning van de uitvoering per wijk, de koppeling met het regionale/landelijke energienetwerk, enzovoorts. Hier wordt ook al het werk gecoördineerd, zoals het programmamanagement van de bondgenoot. Ook dit niveau kunnen gemeenten samen organiseren.