1. WAT WORDT HET ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST IN DE WIJK?
Steeds meer bewoners zijn bezig om hun woning te verduurzamen. Een aantal is al zover dat ze toe zijn aan het installeren van een aardgasvrije verwarming. Als ze die laatste stap zetten, kiezen ze nu meestal voor een hybride of volledige warmtepomp. Hoe meer mensen kiezen voor zo’n individuele oplossing, hoe minder draagvlak er is voor eventuele collectieve oplossingen in de toekomst en hoe kleiner de mogelijkheden worden om een rendabel collectief systeem te maken. Terwijl de toepassing van bijvoorbeeld een vijfde generatie warmtenetwerk (met warmte en koude) verrassende uitkomsten kan bieden, ook in minder stedelijke gebieden.
Iedereen kan meedoen
In landen om ons heen zoals Denemarken lukt het om collectieve warmteoplossingen aan te leggen die de bewoners minder geld kosten dan individuele warmtepompen met een dik pak isolatie. De gebruikers betalen daar ook minder voor hun warmte dan in Nederland. Een collectieve warmtevoorziening, mits goed georganiseerd, kan dus een laagdrempelige, betaalbare oplossing zijn waaraan iedereen mee kan doen.
Wij adviseren je te onderzoeken of er collectieve oplossingen in de gemeente mogelijk zijn en per wijk samen met bewoners, ondernemers en andere stakeholders te komen tot het gewenste energiesysteem van de toekomst. Dit zorgt voor een wenkend perspectief voor iedereen en creëert draagvlak voor de te kiezen oplossing.
Ook al is het realiseren van een collectieve oplossing een grote opgave, de uitkomst is waarschijnlijk voor veel bewoners uiteindelijk de meest ideale oplossing.
Meer lezen:
- ‘7 succesfactoren voor een haalbare en betaalbare warmtetransitie’, (programma Sociale Innovatie in de Energietransitie)
- Hoe wordt de warmtetransitie een succes? (BNG Bank)
Nog geen zicht op een eindbeeld?
In gebieden waar nog geen eindbeeld is van het energiesysteem, kan toch gestart worden met de bewonersreis. In het overgrote deel van de woningen is nog werk aan de winkel om deze aardgasvrij-ready te maken. Deze eerste stappen uit de bewonersreis, de basis op orde brengen, en vaak ook de eerste grote maatregelen, passen binnen elke gekozen warmteoplossing. Bovendien zal, naarmate er meer mensen in een wijk starten met de bewonersreis, de vraag naar de eindoplossing dringender worden en ontstaat er urgentie en draagvlak om hierover knopen door te hakken.
2 parallelle sporen
Bovenstaande afbeelding laat de relatie zien tussen de systeemwereld (het energiesysteem van de toekomst) en de leefwereld van bewoners. De linkerkant van de lemniscaat verwijst naar de geïnstitutionaliseerde gebieden van de samenleving, zoals economie en staatsbestuur, waarin systemen en procedures dominant zijn. Daar horen ook alle technische warmte-oplossingen bij, individueel en collectief. De rechterkant verwijst naar het dagelijkse leven, cultuur, tradities, en interpersoonlijke relaties. Hier gaat het ook over zaken als het aanpassen van woningen (betaalbaarheid, woonwensen en gedrag). De kunst wordt om deze twee werelden bij elkaar te brengen. Dat kan niet voor alle wijken in één keer, dus waar te beginnen?
Hierbij zijn twee vragen relevant:
- Kijkend naar de systeemwereld in de gemeente: waar kun je een verkenning starten naar een mogelijke collectieve oplossing?
- In welke gebieden zijn bewoners te vinden (via een wijkraad, een energie-initiatief) die mee willen denken over de haalbaarheid van een collectieve oplossing?
Kies op basis van de bovenstaande twee vragen een gebied uit en start daar het proces op. Dat proces bestaat uit twee stappen:
- Stimuleer zoveel mogelijk bewoners om te starten met de bewonersreis.
- Verken ondertussen met professionele hulp en een vertegenwoordiging van de bewoners of er een collectieve warmteoplossing mogelijk is.