INLEIDING
Besef voor welke opgave je staat. Bepaal je strategie aan de hand van vijf startvragen.
Als gemeente ben je de regisseur van de energietransitie in de gebouwde omgeving. Je krijgt steeds meer kijk op de opgave die een aardgasvrij-route vraagt van alle bewoners in een wijk/buurt, maar ook van de gemeentelijke organisatie zelf. Om te beginnen is het jouw taak om aan inwoners duidelijkheid te verschaffen over de toekomstige energieoplossing voor hun wijk.
Er zijn in grote lijnen drie scenario’s:
- Individuele oplossingen (meestal een lage temperatuur warmtepomp): hiervoor geldt dat de woning vaak ingrijpend aangepast moet worden.
- Hybride oplossing: individuele hybride warmtepompen aangevuld met bijvoorbeeld groen gas. De aanpassingen in de woning zijn minder ingrijpend dan bij een warmtepomp. Dit kan ook een tijdelijke oplossing zijn, bijvoorbeeld als er geen groen gas komt en de bewoner toch moet gaan voor scenario 1 of 3.
- Een collectieve oplossing (warmtenet van hoge, midden- of lage temperatuur): Huizen dienen gereed gemaakt te worden voor de betreffende oplossing. Dat wil zeggen: voldoende isolatie en ventilatie, en eventueel een aangepaste warmteafgifte (zoals vloerverwarming). Afhankelijk van het type warmtenet zijn de benodigde aanpassingen meer of minder ingrijpend.
Het ingrijpend aanpassen van een woning (bij scenario 1) is praktisch altijd en overal mogelijk (voorwaarde is wel dat het elektriciteitsnet zwaar genoeg is), maar er zit een stevig prijskaartje aan vast van gemiddeld 35.000 euro. Los van het feit dat weinig mensen zoveel geld voor handen hebben en afhaken voor het ‘gedoe en gedonder’, is er een duidelijke behoefte aan deskundige en onafhankelijke begeleiding. Om maatwerk te kunnen bieden en mensen effectief te helpen, is tussen de acht en twintig uur begeleiding per woning nodig. Hetzelfde geldt voor scenario 2 al zijn de gemiddelde kosten per woning hier lager. Bij een collectieve warmteoplossing (scenario 3) zijn de kosten per woning waarschijnlijk nog lager, maar moet er net zo goed veel tijd gestoken worden in het genereren van draagvlak voor en realiseren van een collectieve oplossing.
Het proces dat de bewoner doorloopt, is bij alle scenario’s hetzelfde, alleen de inhoud verschilt. Welke stappen de bewoner aflegt, heb je in Blok 1 kunnen lezen. In dit blok beschrijven we waar je rekening mee dient te houden als je dit gaat organiseren.
Capaciteit
We gaan ervan uit dat de gemeente niet de financiële en personele middelen heeft om deze maatwerkbegeleiding aan alle woningbezitters aan te bieden. En zelfs al had je die middelen, dan nog is het niet raadzaam om direct een grootscheepse operatie te starten. Klein beginnen, ervaringen opdoen, daarvan leren en stap voor stap de organisatie verder uitbouwen, zorgt ervoor dat je organisatie mee kan groeien met de opgave. Dat neemt niet weg dat er werk aan de winkel is: als je niet snel een besluit neemt over het warmtesysteem van een wijk, dwing je bewoners om voor scenario 1 of 2 te gaan en dan kunnen veel mensen niet meedoen omdat ze dit eenvoudigweg niet kunnen betalen.
Vijf startvragen
Om je strategie te bepalen, kun je de volgende startvragen beantwoorden:
- Wat wordt het energiesysteem van de toekomst in de wijk?
- Op welke doelgroep(en) richt je je aandacht?
- Ga je wijkgericht of gemeentebreed aan de slag?
- Wat is er nodig in een organisatie?
- Hoe ga je dit organiseren?