EEN NIEUWE ROUTE
Een collectieve aanpak waarbij woningeigenaren volledig worden ontzorgd (one-stop-shop) blijkt onuitvoerbaar, maar de bestemming blijft onveranderd: zoveel mogelijk woningeigenaren ondersteunen bij het zetten van (slimme) stappen thuis. We hebben het vervolg van het project Slimme Stappen gebruikt om inzicht te krijgen in de weg die de bewoner aflegt van ‘nadenken over verduurzaming’ tot een volledig verduurzaamd huis.
Van een collectieve aanpak naar het optimaliseren van de individuele bewonersreis
Met de bewonersreis hebben we in kaart gebracht welke hindernissen bewoners op hun weg tegenkomen. Op basis hiervan werd bepaald wat de cruciale momenten zijn waarop mensen vastlopen en welke begeleiding ze nodig hebben om ze weer in beweging te krijgen. Ook hebben we ervaring opgedaan met hoe je dit organiseert.
Wat we steeds tegenkomen:
- Onduidelijkheid over een collectieve oplossing in de buurt verlamt een deel van de mensen. Zij wachten liever af dan dat ze maatregelen nemen waar ze later mogelijk spijt van krijgen.
- Anderen willen niet langer wachten en kiezen voor een individuele oplossing. Zij haken later niet meer aan bij een collectief warmtenet.
Om dit te voorkomen is het belangrijk dat de gemeente zo snel mogelijk duidelijkheid biedt en zo lang die er niet is, duidelijk maakt welke maatregelen de bewoner ondertussen kan nemen passend bij alle toekomstscenario’s (zogenaamde no regret-maatregelen).
Verliesaversie
Mensen zijn van nature geneigd om alles bij het oude te houden (de status quo). Ze zien op tegen het gedoe en de onzekerheid die de verduurzaming van het huis met zich meebrengt. De angst dat gemaakte keuzes verkeerd uitvallen telt bij mensen 2,5 keer zwaarder dan het vooruitzicht van een beloning (zoals een lagere energierekening of meer comfort). In de psychologie heet dit Verliesaversie. Deze aversie neemt toe als mensen onzeker zijn over die beloning (Krijg ik schimmel als ik isoleer? Maakt de warmtepomp herrie? Wordt de salderingsregeling voor zonnepanelen afgeschaft? Ga ik echt wel zoveel energie besparen als mij door de leverancier is voorgerekend?).
Als mensen het gevoel hebben dat hen verteld wordt wat ze moeten doen, ontstaat er vrijwel altijd weerstand. Als de boodschap komt van de overheid of van een commerciële partij, worden de motieven niet vertrouwd.
Bewonersreis
Tijdens de bewonersreis leren woningeigenaren hun woning beter kennen, zodat ze zelf kunnen bepalen wat nodig is om aardgasvrij te worden. Hiervoor hebben ze onafhankelijke en deskundige begeleiding nodig. Een bondgenoot die ze helpt bij het bepalen van welke maatregelen voor hen mogelijk en zinvol zijn, zodat ze zelf kunnen bepalen wat ze gaan doen.
Voortborduren
Bij de ontwikkeling van de ‘bewonersreis’ is voortgeborduurd op de lessen die in eerdere projecten zijn geleerd. Zo is aangesloten bij de ervaringen van het programma Sociale Innovatie in de Energietransitie (met name Thuis energie besparen doe je zo), het kennis- en leerexperiment DoeTank, de energie-experts van AGEM, de Contingentenaanpak en Verbouwstromen van het innovatieplatform TKI.