CONCLUSIE EN ADVIEZEN
Veel woningeigenaren hebben hulp nodig bij het verduurzamen van hun woning. Deze hulp is maatwerk. Uit onze ervaring blijkt het niet mogelijk om standaardoplossingen aan te bieden. De verschillen tussen de woningen en hun bewoners zijn te groot. Ook lukt het niet om eigenaren volledig te ontzorgen met een one-stop-shop. Wat is dan wel zinvol?
Conclusie
Wat nu nodig en zinvol is, is maatwerkbegeleiding, waarbij de eigenaar stap voor stap wordt geholpen volgens een bewonersreis. Dit kost veel tijd en geld en vereist een goede organisatie, waarin professionals, vrijwilligers en marktpartijen elkaar ondersteunen.
De individuele begeleiding kost acht tot twaalf uur voor woningeigenaren met voldoende geld, tot meer dan twintig uur voor de mensen die de middelen niet hebben. Na verloop van tijd (op basis van ervaring) zal deze begeleiding sneller en makkelijker gaan verlopen, maar voor nu is het de realiteit dat het erg veel tijd kost. Het vraagt veel van gemeenten om dit goed te organiseren.
Wat er voor nodig is om een bewonersreis te organiseren kunt u lezen in de Wegwijzer.
Advies aan Energie A16 voor de inzet van middelen uit de windmolens
Ga op zoek naar collectieve oplossingen waaraan een hele buurt / wijk mee kan doen. Denk aan buurtbatterijen met laadpalen erbij, een warmteoplossing via een warmtenet, energiemanagement-systemen om vraag en aanbod te koppelen of misschien wel elektrische deelauto's die meteen ook functioneren als opslag voor het overschot aan zonnestroom in de buurt.
Besteed de middelen uit de windmolens niet aan procesgeld verslindende activiteiten zoals het verduurzamen van sportverenigingen, buurthuizen en activatie van bewoners. Laat dit over aan de overheden die hiervoor Rijksmiddelen ter beschikking (moeten) krijgen.
“Ik was al druk bezig om onze woning te verbeteren, maar de blowerdoortest zorgde toch nog voor verrassingen. Het dak blijkt veel kieren te bevatten, vooral aan de zijkanten. Dat ga ik nu eerst aanpakken.” - Dick Scherrenburg, deelnemer uit Breda
Adviezen aan gemeenten
De gemeente is regisseur van de energietransitie in de gebouwde omgeving en kan dit proces niet volledig overlaten aan de markt of vrijwilligers. Zij spelen zeker een rol, maar de regie ligt bij de gemeente.
- Zorg voor een bondgenoot (onafhankelijke begeleiding) voor alle huishoudens. En zorg dat deze beschikbaar is voordat u de wijken in gaat. Met aandacht voor:
- Het aardgasvrij maken van de woningvoorraad. Dit is een langdurig proces dat vraagt om continuïteit en verankerde kennis.
- Projecten zijn onderdeel van een samenhangend geheel binnen een programma, gecoördineerd vanuit een centraal punt en passend bij de lokale context en sociale processen.
- De lokale ondersteuningsstructuur die nodig is om deze transitie te organiseren en de langetermijnprogramma's te waarborgen. Deze structuur bevat ook de nodige kennis en kan als 'bondgenoot' fungeren voor de bewoners.
2. Ontwikkel een visie op het energiesysteem van de toekomst en vertaal dit samen met bewoners naar systeemkeuzes op buurt- en wijkniveau. Zorg voor duidelijkheid over de verantwoordelijkheden en samenwerking tussen individuele en collectieve inspanningen.
3. Faciliteer de verduurzaming van sleutelprojecten die centraal staan in de lokale gemeenschap, zoals gemeenschapshuizen en sportvoorzieningen.
De organisatie van de energietransitie is hierboven weergegeven als een omgekeerde driehoek. Boven in de driehoek zit de lokale gemeenschap, dicht bij de bewoner georganiseerd. En dieper in de driehoek zit de benodigde kennis om de bewonersreis te organiseren.
Meer over het organiseren van de bewonersreis leest u in de Wegwijzer.
Adviezen aan het Rijk
Zorg dat woningeigenaren hun woning kunnen verduurzamen zonder andere belangrijke investeringen op te offeren. Denk hierbij aan uitgaven voor een nieuwe auto, studie, vervanging van apparaten, een woninguitbouw of zelfs een sabbatical. Er zijn verschillende vormen mogelijk:
1. One-stop-shop oplossing: Wij stellen een 'not-for-profit' one-stop-shop voor, zoals we van plan waren met Energie A16. Deze organisatie, mogelijk per provincie georganiseerd, zou huishoudens kunnen helpen met een leasevorm zonder BKR-toetsing. Dankzij een ontheffing op de Wet van Dam kunnen ze langlopende contracten (15-20 jaar) aanbieden, die overdraagbaar zijn naar de volgende bewoners. De maatregelen betalen zichzelf terug door energiebesparing, en dat ruim binnen de leaseperiode.
2. Gebouwgebonden financiering: Hierbij wordt de financiering gekoppeld aan de woning zelf, in plaats van aan de eigenaar. Eigenaren hoeven geen grote leningen aan te gaan en hebben geen extra leencapaciteit nodig. De maandelijkse aflossingen worden gedekt door de besparingen op de energierekening. Als de woning wordt verkocht, gaat de gebouwgebonden financiering automatisch mee over naar de nieuwe eigenaar, deze is immers gekoppeld aan de woning. Deze financieringsmethode kan dienen als een alternatief voor, of in combinatie met, de one-stop-shop-oplossing.
Het kabinet werkte onlangs aan een voorstel om deze gebouwgebonden financiering vanaf 2025 mogelijk te maken. Maar het is onzeker of deze wet doorgaat, gezien het demissionaire karakter van het huidige kabinet.