"Een dag vol energie"
In gesprek met Eric van Schagen
Eric van Schagen voorzitter VNO-NCW Brabant Zeeland
VNO-NCW is een ondernemersvereniging, met brancheorganisaties en bedrijven als lid. Van beursgenoteerde tot aan, jonge, familie-, middelgrote en kleine bedrijven.
Samen met overheden en maatschappelijke organisaties streeft VNO-NCW naar een inclusief en duurzaam Nederland, waarin iedereen profiteert van toenemende welvaart.
In de ochtend werd al direct de juiste snaar geraakt. Complimenten voor dagvoorzitter Talitha Muusse, die als een ware dirigent de toon bepaalde. Elies Lemkes-Straver (gedeputeerde Brede Welvaart) en Evert Weys (lid algemeen bestuur VBG) zorgden voor een opening. Keynote sprekers en auteurs Shinta Oosterwaal en Eva Rovers brachten de invalshoeken, waarna vijf tafelgasten het belang van samenwerken in brede welvaart op tafel legden.
We gaan in gesprek met Eric van Schagen (voorzitter VNO-NCW Brabant Zeeland). Hij was één van de tafelgasten. Hoe heeft hij de ochtend ervaren? Wat is blijven hangen? En hoe ziet hij de toekomst?
Eric, als jij de ochtend zou samenvatten, hoe zou je dat doen? "Betrokken en laagdrempelig. Mooi om mee te maken hoe de diverse onderwerpen bij elkaar kwamen. Het was vol en de mensen in de zaal waren erg betrokken. Dat zag je aan de vragen uit het publiek. Die zetten ons op scherp. Volgens mij droeg de locatie er ook aan bij. Het maakte het geheel laagdrempelig."
Zijn er bepaalde quotes of onderwerpen blijven hangen? "Vooropgesteld dat iedereen een prachtige bijdrage had, moet ik zeggen dat ik het perspectief van de spreker vóór mij [red: Eva Rovers] een bijzonder geluid vond. Verfrissend. Ook is de focus van het symposium op inclusiviteit blijven hangen."
En dat was? "De nadruk lag niet op het verdienvermogen of duurzaamheid. Dat zijn onderwerpen waar we aan ambitie en plannen geen gebrek hebben. Sterker nog: ik denk dat we bij duurzaamheid grotere ambities hebben dan we kunnen waarmaken. Maar de focus op inclusiviteit, die vond ik erg fijn. En vind ik het moeilijkst om te vatten. Hoe gaan we mensen erbij betrekken? Moet je voor die mensen zorgen? Of moet je liberaler zijn en mensen in staat stellen om zelf naar ons toe te komen? Dat zijn wel vragen die mij bezighouden."
Wie is Eva Rovers?
Eva Rovers is auteur van het boek Nu is het aan ons. Oproep tot echte democratie en sprak op het symposium over de manier waarop gewone mensen zorgen voor buitengewone maatschappelijke verandering. Ook bepleit ze het belang voor burgerberaden. Eva richtte in 2020 het Bureau van Burgerberaad op.
Interessant. En als je eerlijk bent: draagt een event als dit nou echt bij aan brede welvaart? "Ik hoor steeds meer dat je met beleid en plannen niks oplost. Je moet echt naar de mensen toe. Dat kwam tijdens de ochtend ook weer duidelijk naar voren. Maar, ja: hoe krijgen we dat voor elkaar? De mensen die we moeten bereiken staan niet vooraan in de rij om benaderd te worden."
"Dat merken we ook aan gesprekken met ondernemers. Die willen echt wel een avond organiseren en mensen uitnodigen om ze te informeren wat voor kansen ze kunnen bieden. Maar de ondernemers merken ook dat de opkomst niet heel groot is."
"De mensen die we moeten bereiken staan niet vooraan in de rij om benaderd te worden"
Hoe kunnen we de mensen dan bereiken? "Een sentiment dat vaak naar voren komt is "terug naar het oude buurtnetwerk" van twintig of dertig jaar geleden. Toen hielden mensen in de buurt een oogje in het zeil en zorgden ze voor elkaar. Dat vind ik een sentiment dat niet past in onze sociologische structuur. Volgens mij moet je dat niet romantiseren. In die tijd waren er namelijk ook genoeg problemen. En laten we eerlijk zijn: in 2042 kijken ze vast ook terug naar deze tijd om te zeggen "toen was het beter"."
Maar hoe dan wel? "Om eerlijk te zijn: het antwoord op dat vraagstuk heb ik niet paraat. Wel zie ik dat bedrijven ontzettend veel mensen kunnen bereiken. Dat netwerk mogen we best inzetten. Bovendien: werken maakt trots. Het laat zien dat je je eigen boontjes kunt doppen en dat je wat bijdraagt aan een groter geheel. Die trots zit zowel bij werknemer als werkgever. Dat draagt bij aan je welvaart. In brede zin."
Wat is volgens jou de rol van VNO-NCW? "Omdat wij naast de ondernemers staan, horen én zien we veel goede voorbeelden. Die verhalen moeten wij verspreiden. Daarbij moeten we bedrijven blijven aanspreken om aandacht te besteden aan brede welvaart en daar een succes van te
maken. Als we hiervoor een plan van aanpak maken, borrelt er direct een oud dilemma op: zorgt geld voor een prikkel en schieten mensen in de actiestand? Of haalt geld juist de prikkel eruit en gaan mensen achterover leunen? Maar volgens mij moeten we vooral in contact met de mensen komen."
“Zorgt geld voor een prikkel? Of haalt het de prikkel er juist uit?”
Hoe kan de overheid hierbij helpen? "Ik zou in ieder geval niet gaan strooien met beleidsregels. Om de openingswoorden van gedeputeerde Elies Lemkes-Straver te gebruiken "Brede welvaart moet een intrinsieke motivatie zijn". Wel mag de overheid een voorbeeldrol innemen. Zij hebben zelf duizenden werknemers. Vertel ook dat verhaal. Inspireer anderen."
"In 's-Hertogenbosch en Eindhoven worden Ergon-bedrijven sterk door de overheid gesteund. Daardoor laten zij zien wat ze eraan doen, dat is fantastisch. Besteed aandacht en geld aan de onderkant van onze samenleving."
Dat is volgens jou ongelijk? "Jazeker. Kijk naar de geldstromen in het onderwijs. Een universiteit krijgt vele malen meer dan een vmbo. Trek dat meer gelijk. En draai alle zaken terug die we door bezuinigingen zijn verloren, maar die wel bijdragen aan welvaart. Leer jongeren wat gezonde voeding is, geef weer muziekles, breng ze letterlijk in beweging. Plak niet
alleen posters, maar deel de positieve dingen. Voorbeelden genoeg."
Kan je zo'n voorbeeld noemen? "De Fitcoin. Hier werken ondernemers, scholen en de gemeente Oosterhout samen om jongeren in beweging te krijgen. Als jongeren gaan fietsen of wandelen, houdt de app dat bij. Ze krijgen Fitcoins per activiteit en kunnen die coins weer inruilen voor producten. Ondernemers geven bijvoorbeeld rugzakken, schoenen of kaartjes voor een museum weg."
Zijn hier al resultaten over te delen? "Bij vmbo-leerlingen werkt het zelfs beter dan bij havo- en vwo-leerlingen. Misschien zijn de vmbo-leerlingen er gevoeliger voor. Of krijgen vwo-leerlingen van thuis uit het bewegen al mee. Daarin zie je dat het opleiden van ouders net zo belangrijk is. Wij moeten die informatie geven. Investeer in informatievoorziening voor jong én oud. Dat vraagt natuurlijk een enorme inspanning. Je hebt ruimte nodig, leraren; maar we kunnen het en de wil is er. Daarom kijk ik hoopvol naar de toekomst. Niet voor niets spraken we op deze ochtend uit dat 'Een leven lang leren' een belangrijk agendapunt is."