Ouderen en jongeren zelfstandig onder één dak

Wat doe je als empty nester als je koopwoning te groot wordt, maar je het liefst op je eigen stek wilt blijven wonen?

Innovatieve woningsplitsing lijkt
het ei van Columbus

Amanda Schiltmans (op de foto hiernaast rechts), oprichter van stichting Statiegeld op Jeugd (SOJ), bedacht een innovatief woonconcept: een vorm van woningsplitsing, waarbij senioren op de begane grond blijven wonen en jongeren via de woningcorporatie de verdieping(en) erboven huren. Tegen een betaalbare prijs in ruil voor hulptaken, wat mantelzorgers ook nog eens ontlast. Het klinkt als het ei van Columbus, maar is complexer dan het lijkt. “Deze zomer hopen we de puzzel gelegd te hebben.”


Het idee van Amanda Schiltmans uit Son en Breugel zou wel eens mede de oplossing kunnen zijn voor de wooncrisis in Nederland. Er is een drastisch tekort aan woningen. De prijzen van koophuizen rijzen de pan uit, het aanbod van betaalbare huurwoningen droogt op. Tegelijkertijd hebben starters op de woningmarkt geen schijn van kans en kunnen ouderen vaak geen kant op vanwege het tekort aan geschikte seniorenwoningen. Een patstelling dus.


'De prijzen in Son en Breugel komen inmiddels aardig in de buurt van het Amsterdamse niveau.’

Vergrijzing

In Son en Breugel, in de regio van Brainport Eindhoven, is de situatie niet minder nijpend. In het dorp is de doorstroom onder ouderen gering. Jongeren en starters die na hun studie terugkeren, kunnen geen woning vinden. Bijbouwen is niet echt een optie. Daar komt bij dat de vergrijzing onder de bevolking met rasse schreden toeneemt. “Nu al is bijna een kwart van de ruim 16.000 inwoners 65-plus en dat worden er in de toekomst alleen maar meer”, zegt Schiltmans. “Vijf jaar geleden hoorde ik deze cijfers voor het eerst tijdens een presentatie van een onderzoek van de gemeente, de Rabobank en de Universiteit van Amsterdam. Ik ben me echt rot geschrokken.”

Schiltmans ging op onderzoek uit en ontdekte dat het om een relatief grote groep welvarende ouderen gaat – veelal voormalig Philipspersoneel dat in Eindhoven goed verdiende. Nu wonen ze vaak in behoorlijk grote huizen en stromen ze niet door naar kleinere woningen. Door de stagnerende woningmarkt stijgen de prijzen en kunnen woningzoekende jongeren geen betaalbare woonplek meer vinden. Schiltmans: “De prijzen in Son en Breugel komen al aardig in de buurt van het Amsterdamse niveau. Een gemiddelde starterswoning kost inmiddels € 290.000, een appartement van meer dan € 1.000 per maand is eerder regel dan uitzondering.”

Sparen voor koopwoning

Aan de ene kant vergrijzing, aan de andere kant een tekort aan starterswoningen. Schiltmans telde één en één bij elkaar op en kwam met het concept ‘Statiegeld op Jeugd’, dat uitgroeide tot een stichting. Het idee is dat jongeren die volgens dit concept woonruimte huren, intussen sparen voor een koopwoning. “Daarvoor is het de bedoeling dat een deel van de huur – in ruil voor de hulptaken die ze verrichten – in een speciaal potje terechtkomt, dat vrijkomt als de huurder gaat kopen”, legt Schiltmans uit. Zo wordt huren tegelijk investeren in de eigen toekomst.

‘We wilden niet per se weg uit ons huis, maar wel kleiner en duurzamer wonen.’

Sociale balans

Waar het burgerinitiatief van Schiltmans uiteindelijk om draait, is dat Son en Breugel – en veel vergelijkbare, sterk vergrijzende gemeenten in Nederland – een leefbaar en sociaal duurzaam dorp blijft. “Door ouderen en jongeren met deze vorm van duo-wonen onder één dak samen te brengen, kunnen we de sociale balans weer terugbrengen en kunnen we ervoor zorgen dat niet nog meer voorzieningen uit het dorp verdwijnen. Het mag hier geen Palm Springs worden.”

Haken en ogen

Dat vinden ook empty nesters Sibylla Lemmers (60) en Marijn Peters (65). Zij staan hier links op de foto voor hun huis. De laatste van hun vier kinderen ging twee jaar geleden het huis uit. Reden voor het stel om hun ruim 200 vierkante meter tellende koopwoning in te ruilen voor iets anders. “We waren in eerste instantie bezig met een CPO-project (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap, red.) met tiny houses hier in Breugel”, vertelt Peters. “We wilden niet per se weg uit ons huis, maar wel kleiner en duurzamer wonen. Niet meer dan 80 vierkante meter met een tuin en ruimte om onze caravan aan huis te stallen. Precies wat we hier ook hebben, alleen dan zonder de bovenverdieping. Dan ligt verhuizen voor de hand.”


Toen bleek dat het CPO-project niet van de grond zou komen, benaderde Schiltmans degenen die interesse hadden getoond. En zo kwamen de drie met elkaar in contact. Nu, twee jaar later, is met medewerking van de gemeente en de Eindhovense woningcorporatie ‘thuis een pilot gestart met de woning van Sibylla Lemmers en Marijn Peters. Want een woningsplitsing blijkt vooral juridisch heel wat haken en ogen te hebben. “Het is een hele puzzel”, beaamt Schiltmans, voor wie Statiegeld op Jeugd inmiddels een missie is geworden. “Omdat ons woonconcept niet in een hokje past, zijn er geen financiële middelen beschikbaar. Gelukkig ondersteunt Stérk Brabant ons nu met kennis en kunde en heeft de gemeente Son en Breugel het kadastraal splitsen van een woning nu mogelijk gemaakt.”

Tweede pilot

Woningcorporatie ‘thuis heeft geld gereserveerd om te onderzoeken of deze vorm van duo-wonen ook toe te passen is op de sociale woningen die zij verhuurt. Ook de seniorenraad en de jongerenraad in Son en Breugel reageren positief. En meerdere gemeenten hebben al interesse getoond in het vernieuwende concept, maar ze wachten volgens Schiltmans allemaal de pilot af. “Ik hoop dat er één opstaat die het lef heeft om een tweede pilot te starten.”

Intussen wachten Sibylla Lemmers en Marijn Peters op goedkeuring van hun hypotheekverstrekker en wordt hun huis binnenkort getaxeerd. Als alles rond komt, kunnen ze de volgende stap zetten: het aanbouwen van een slaapkamer met badkamer op de begane grond. Waarom zij de bovenwoning eigenlijk niet zelf gaan verhuren voor de hoogste prijs? “Toevallig zijn wij wél sociaal”, reageert Peters. “Er zijn al genoeg uitmelkers op de woningmarkt.”

Deel op social media