Kasteelheer kiest voor natuur

'Ik wil De Strijdhoef in een nette staat doorgeven aan de volgende generaties, aan de maatschappij.'

Een van de manieren waarop de provincie Noord-Brabant probeert natuur te herstellen, is door in gesprek te gaan met landgoedeigenaren: hebben zij interesse om landbouwgrond om te zetten in natuurgebied? Bij Kasteel De Strijdhoef in Udenhout en het omliggende landgoed is dat aan het lukken. Kasteelheer Arthur Leijten vertelt wat hem drijft, Reinier Feber vult hem namens de provincie aan.

Arthur Leijten: ‘Ik ben sinds 25 jaar de beheerder van landgoed en kasteel De Strijdhoef, dat ruim 250 jaar oud is. Tot haar overlijden in 1994 verzorgde mijn tante het beheer van landgoed en kasteel. Ik heb haar wel eens huilend aan tafel zien zitten, omringd door pakken papier. Het werd voor haar meer en meer een last dan een lust. Eigenlijk had ik geen plannen om na eerdere pogingen nog grote natuurontwikkelingsprojecten op te zetten. Tot het moment dat Reinier Feber namens de Provincie contact met mij opnam.’

Bijzonder verhaal

Reinier Feber: ‘Ik had opdracht gekregen om via Brabants Particulier Grondbezit landeigenaren te benaderen. Ik begon met een analyse van heel Brabant: waar liggen de landgoederen met de grootste opgaves? Ik zag op de kaart dat rondom de Strijdhoef een rijksnatuurnetwerk ligt van negentien hectare, waarvan tweederde Natura 2000-gebied. In totaal telt dit landgoed 33 hectare grond. Zulke landgoederen zijn schaars. De Strijdhoef is extra bijzonder, want ook het oorspronkelijke interieur zit er nog in. Er hangt een schilderij van de man die in de achttiende eeuw het kasteel bouwde. Het is alsof hij meekijkt over Arthurs schouder, alsof hij vraagt: “Joh, doe jij het wel goed, generatie nummer 9?” Dat is een last, maar het is ook bijzonder. Zelf ken ik een landgoedeigenaar die ooit zei: “Een kasteel zonder oorspronkelijke eigenaar is als een kerk zonder dominee: de ziel is eruit.” Hier ziet de ziel er nog in. Dat is Arthur. Hij trekt aan de touwtjes en is besluitvaardig.’

Doorgeven aan volgende generaties

Arthur Leijten: ‘Toen Reinier belde, zei ik: “Praten kan altijd.” Dat is nu een jaar of vier geleden. Hij maakte mij erop attent dat er diverse regelingen zijn voor natuurherstel. De provincie gaf aan te willen meedenken en ondersteunen. Dat was belangrijk voor mij, want de regels van gemeente, provincie, rijk, waterschap én Europa waren er niet eenvoudiger op geworden. Mijn drijfveer is dat ik het landgoed inclusief kasteel in een nette staat wil doorgeven aan de volgende generaties, aan de maatschappij.’ Reinier Feber: ‘Ik had al snel in de gaten dat Arthur best wilde, maar hij zat in zijn maag met bijvoorbeeld de Pachtwet en huurcontracten. Stapje voor stapje helpen we Arthur om die natuur zelf te realiseren. Hij zit als eigenaar aan het stuur, wij proberen voor hem de juiste omstandigheden te creëren.’

Voorzijde van kasteel De Strijdhoef

Niet altijd een gelijk speelveld

Arthur Leijten: ‘Als ik alle kennis moet inkopen, kost dat veel geld. En ondertussen moet het gras worden gemaaid, de hekken gerepareerd, het gebouw moet waterdicht zijn, de wegen in orde. Zo is er elke week wel iets.’ Reinier Feber: ‘Arthur is besluitvaardig, krijgt heel veel hulp van vrijwilligers. Maar uiteindelijk draagt hij in zijn eentje de eindverantwoordelijkheid, terwijl wij als overheden over veel meer mankracht beschikken. Ik snap daarom wat Arthur zegt: eigenlijk is publiek-privaat niet altijd een gelijk speelveld. Vandaar dat wij hem helpen met het financieren van een eigen rentmeester via de subsidie Groene Verdienmodellen. Dat doen we omdat wij als provincie er belang bij hebben dat hij het overzicht kan bewaren. Het doel is dat hij net zo professioneel wordt als de overheden. Dat moet rust geven, dan kan hij het aan een volgende generatie doorgeven zonder ze een last mee te geven.’

Weiland op het landgoed De Strijdhoef

Als provincie blij mee

Arthur Leijten: ‘We hebben een plan gemaakt om een verdienmodel te realiseren voor het landgoed. Als je landbouwgrond omzet naar natuurgebied, komt er een bedrag vrij vanwege de afwaardering van de grond.’ Reinier Feber: ‘Arthur kiest er vervolgens voor om dat geld te steken in de cultuurhistorische restauratie van het kasteel. Daar zijn wij als provincie natuurlijk blij mee. De Strijdhoef staat nu leeg, en zo’n gebouw is qua onderhoud erg duur. Het idee is nu om het kasteel voor gebruik naar moderne maatstaven geschikt te maken.’ Arthur Leijten: ‘Het leuke is dat we nu echt stappen zetten. Zo zijn we inmiddels ook heel ver met het indienen van de plannen om de eerste 9 hectare in natuur om te zetten. Dat is nu nog weiland en wordt straks vochtig hooiland. Dat vind ik zelf ook mooier dan een tractor die kunstmest strooit. Ik zie liever dat er weidevogels zitten, dat er bosschages en vennetjes zijn. Daarnaast is er een tweede deel van eveneens 9 hectare dat gepacht wordt door een agrariër. Ook daar zou ik het liefst natuurgrond realiseren.’ Reinier Feber: ‘Arthur hoopt in het kader van toekomstig beleid op de laatste 9 hectare versnelde natuur te ontwikkelen en tegelijkertijd versneld stikstof te reduceren.’

Deel op social media