Verdiepingsessies:

De tweede etappe

'Ambtenaren van gemeenten, waterschappen en belangenorganisaties geven hun mening over de Brabantse Omgevingsverordening.'

Met het drukbezochte webinar en de bestuurderssessie bodem en ondergrond achter de rug in de eerste etappe ‘Aansluiten’, startten we eind september de tweede etappe ‘Verdiepen’. Spannend, want de hele Tour moest vanwege de corona-maatregelen online. In de verdiepingssessies spraken we met ambtenaren van gemeentes, waterschappen en belangenorganisaties over de Brabantse Omgevingsverordening en vroegen we hun mening. In ons tourblog is per sessie uitgebreid verslag gedaan en beschreven we de sfeer van de bijeenkomsten.

Samen de stof in duiken

Van 28 september t/m 10 december 2020 organiseerden we allerlei verdiepingssessies. Aan de eerste sessie ‘Rechtsstreekswerkende regels’ deden maar liefst 150 mensen mee. In deze interactieve sessie kwamen vijf pitchers aan het woord die in een aantal minuten hun onderwerp toelichtten. Die onderwerpen gingen over de rechtsstreekswerkende regels voor ontgrondingen, grondwaterbescherming, stiltegebieden, natuur, geluid langs provinciale wegen, stortplaatsen en landbouw. Het merendeel van de deelnemers vond dat de provincie rechtsstreekswerkende regels kan stellen als de provincie zelf eindverantwoordelijke is of als het onderwerp gemeentegrenzen overschrijdt.

Bescherming van grondwater of energie opwekken?

De tweede verdiepingssessie op 15 oktober ging over ‘Nieuwe regels, bodemenergiesystemen en grondwater’. Wederom was er veel belangstelling met ruim 100 deelnemers. In de sessie bogen we ons over de vraag ‘Welke nieuwe regels komen er in de Omgevingsverordening voor bodemenergiesystemen en grondwater?’. De natuurlijke kleilagen in onze Brabantse bodem beschermen ons grondwater tegen verontreiniging. Om verontreiniging van dat grondwater te voorkomen is het belangrijk om die kleilagen te beschermen tegen doorboringen. Maar, wat betekent dat dan precies? Energiewinning uit de bodem heeft positieve effecten en is een geschikt middel om aan te sluiten op de klimaatdoelen. Doordat in sommige gebieden de kleilagen ondiep liggen, betekenen de nieuwe regels dat die gebieden minder geschikt worden voor bodemenergiewinning. Een dilemma waarin de samenwerking en afstemming tussen overheden van cruciaal belang is. Ook bevat de concept Omgevingsverordening nieuwe regels om grondwaterverontreiniging vanuit bodemverontreiniging te voorkomen. Dit is nodig omdat de Wet bodembescherming vervalt met de komst van de Omgevingswet.

De samenwerking van vandaag en de opgaven van morgen

In de derde verdiepingssessie op 29 oktober gingen we met 177 deelnemers in gesprek over omgevingskwaliteit en de ontwikkeling van landelijke functies. Door in zeven verschillende break-out rooms uiteen te gaan, konden we ook echt het gesprek met elkaar voeren. Zo discussieerden de deelnemers onder andere over meerwaardecreatie en het maken van een ontwikkelingsrichting met de diep-rond-breed methode. Wanneer is er meerwaarde en wie bepaalt dat dan? Komen initiatieven niet op de eerste plaats? Andere gesprekken gingen over de kwaliteitsverbetering landschap en de nieuwe bouw-sloop regeling, de nieuwe rood-voor-groen regeling, de bescherming van waarden, klimaatadaptatie, agrarische functies en de opwek van duurzame energie.

Leegstand bestrijden

In de derde verdiepingssessie op 29 oktober gingen we met 177 deelnemers in gesprek over omgevingskwaliteit en de ontwikkeling van landelijke functies. Door in zeven verschillende break-out rooms uiteen te gaan, konden we ook echt het gesprek met elkaar voeren. Zo discussieerden de deelnemers onder andere over meerwaardecreatie en het maken van een ontwikkelingsrichting met de diep-rond-breed methode. Wanneer is er meerwaarde en wie bepaalt dat dan? Komen initiatieven niet op de eerste plaats? Andere gesprekken gingen over de kwaliteitsverbetering landschap en de nieuwe bouw-sloop regeling, de nieuwe rood-voor-groen regeling, de bescherming van waarden, klimaatadaptatie, agrarische functies en de opwek van duurzame energie.

Samenwerken buiten de bebouwingscontour

Tijdens de eerste sessie bleek er veel interesse te zijn om inhoudelijk dieper in te gaan op het onderwerp ‘houtopstanden’ en de bestuurlijke drukte rond dat onderwerp. Want naast regels die door het Rijk zijn gesteld, bevat ook de Omgevingsverordening regels en kan de gemeente hiervoor beleid hebben. We organiseerden daarom op 9 november een extra verdiepingssessie. Vanuit de rijksregels zijn gemeenten bevoegd binnen de bebouwingscontour houtopstanden. Buiten die bebouwingscontour is de provincie bevoegd gezag. Gemeenten kunnen regels in hun omgevingsplan opnemen die vanuit een ander doel zijn gesteld dan alleen het behoud van areaal, bijvoorbeeld vanuit de bescherming van cultuurhistorische waarden. Drukte op de werkvloer dus. Hoe pakken we samenwerking als één overheid op? Hoe kunnen we kaders goed op elkaar afstemmen? En is herplanten over de gemeentegrenzen mogelijk? Binnen de bebouwingscontour heeft de gemeente zelf de regie, maar daarbuiten is de provincie leidend. Als de gemeente buiten de contour iets wil opnemen in het omgevingsplan kan dat alleen in aanvulling op de regelgeving van het Rijk en de provincie.

De rol van waterschappen in de verordening

Op maandag 16 november lag de focus op de regels voor de waterschappen én de betrokkenheid van waterschappen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Waar moeten waterschappen zich nou precies op focussen binnen de verordening? Wanneer worden waterschappen betrokken bij allerlei opgaven en hoe breng je als waterschap je belangen in? Gemeenten staan voor tal van opgaven in de openbare ruimte. Het is belangrijk om daar als waterschap op in te spelen, zodat we echt samen als één overheid acteren. Soms is er vanuit de belangen van het waterschap maar weinig speelruimte, dus is het belangrijk voor initiatiefnemers om dat al op een vroeg tijdstip te weten. Gaat het om een dijkversterkingsprogramma? Dan staat de dijk centraal. Dat betekent niet dat daar geen andere mogelijkheden zijn, zoals het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit. Meerwaardecreatie kan dan écht uitblinken.

Uitvoering en handhaving

Als hekkensluiter vond op 10 december een gesprek plaats met enkele vertegenwoordigers van de omgevingsdiensten over de uitvoerbaarheid van de nieuwe concept verordening. In dit overleg zijn verschillende onderwerpen besproken, zoals afstemming van regels tussen gemeente en provincie, termijnen voor het indienen van een melding en het proces. Er is afgesproken dat als het ontwerp van de Omgevingsverordening beschikbaar is, er weer een overleg plaatsvindt. Wordt vervolgd!

Deel op social media