Hoe Brabant zuiniger moet omgaan met water

"Drink water in de wc kan eigen lijk niet meer"

Brabant kampt met verdroging. Tegelijkertijd is schoon drinkwater voor ons zo vanzelfsprekend dat we er de wc mee doorspoelen. We gebruiken 128 liter drinkwater per persoon per dag. Hoe kunnen we daar zuiniger mee omgaan? Tijdens het Symposium Waterzuinige Brabander kijken ongeveer honderd waterexperts en ontwerpers met een frisse blik naar deze vraag en zoeken samen naar oplossingen om daadwerkelijk in praktijk te brengen.

Droogte in Brabant is ernstig en structureel

In Brabant vormt verdroging een serieus probleem. Een onafhankelijke adviescommissie presenteerde in 2022 het rapport ‘Zonder water, geen later’, waarin ze stelde dat de droogte in Brabant ernstig en structureel is. Brabantse waterpartners als de provincie, gemeentes, ZLTO, industrie, waterschappen en drinkwaterbedrijven werken daarom hard aan een toekomstbestendig watersysteem. Regenwater vasthouden waar het valt en minder grondwater oppompen zijn twee speerpunten in hun gezamenlijke plannen. Maar hoe zorg je ervoor dat inwoners daar hun rol in pakken? Bijvoorbeeld door minder water te gebruiken?

Waterontwerp

Het zijn niet alleen waterexperts die zich vandaag onder leiding van dagvoorzitter Lucas de Man buigen over deze vraag, ook verschillende ontwerpers laten nieuwe perspectieven op water zien. In de sfeervolle boerderij 't Dommeltje in Boxtel exposeren designers onder andere een ontwerp voor het maken van je eigen watertoren, een serious game voor meer participatie en voorbeelden van bouwen met de natuur. Alles bij elkaar is het een uitnodiging aan de deelnemers om met een andere bril naar water en onze omgeving te kijken. En om de creatieve sector aan de voorkant bij dit vraagstuk te betrekken. Hieronder een impressie van de projectenmarkt.

Pascal Leboucq - Company New Heroes

Pascal Leboucq onderzoekt hoe we een regeneratief stedelijk landschap kunnen creëren door natuur te combineren met bouw en infra. Tijdens de expositie laat hij het boek ‘Building as a landscape’ zien, met projecten waarbij dat al gelukt is. Zo is het mogelijk om een zorginstelling te bouwen in een bosrijk gebied, zonder de bomen te kappen. Door echt goed naar het landschap te kijken, hebben ze daar zelfs gebruik gemaakt van de boomwortels als extra fundering voor het gebouw. “Je kijkt met een heel andere waarde. Deze architecten hebben echt vanuit het landschap ontworpen. Dat is heel krachtig, maar het is ook iets dat bijna nooit gebeurt. Om verandering te doen ontstaan, hebben mensen concrete voorbeelden nodig en moeten ze sector-overschrijdend leren denken”, zegt Leboucq.

Anouk van der Poll - Embassy of Water

Anouk van der Poll laat het ‘Lenen – Hergebruiken – Teruggeven-model’ zien dat ze heeft ontwikkeld. Ze legt uit dat we beter met water moeten omgaan. “We pakken het, we maken het vies en we lozen het. Dat willen we omdraaien naar: lenen uit de kringloop, hergebruiken, een druppel negen levens geven en het daarna schoon en met liefde en aandacht weer teruggeven aan de natuur. We moeten water niet meer voor lief nemen.”

Lucas Zoutendijk - Studio 1:1

Lucas Zoutendijk toont een participatieaanpak: een methodiek die aan het begin van een project bewoners actief betrekt bij het ontwerp van de leefomgeving. We zien een spelbord met onderdelen als bankjes, struiken en bomen. “Het is een soort spelvorm waarbij inwoners zelf aan de slag gaan om tot een gezamenlijk ontwerp te komen. Het kan een pleintje zijn, een straat, een park of een daktuin.” Opdrachtgevers zijn bijvoorbeeld overheden of woningbouwcorporaties die een plek willen (her)inrichten om wateroverlast te voorkomen en draagvlak zoeken onder bewoners. “Soms moeten gemeentes of woningbouwcorporaties moeite doen om uit te leggen waarom ze bepaalde keuzes maken. Maar als je bewoners vanaf het begin meeneemt in de besluitvorming, dan hebben ze daar zelf voor gekozen.”

Fides Lapidaire - TwynstraGudde

Fides Lapidaire zegt: “Onder bepaalde uitspraken zit vaak een overtuiging, zoals: dat is vies of dat kan niet.” Ontwerpers tornen aan deze schijnbaar vastgeroeste veronderstellingen en treden het ongemak tegemoet dat daarop volgt. “Ik denk dat dat nodig is. Ik denk dat ontwerpers graag het ongemak opzoeken.” Als voorbeeld stelt ze: “Wat vragen we eigenlijk van mensen om water te besparen, terwijl we niet het grotere systeem eronder bevragen? Namelijk: waarom blijft water uit de kraan maar oneindig stromen?”

Alle exposanten tijdens het symposium Waterzuinige Brabander waren:

  • Pascal Leboucq - Company New Heroes: Possible Landscapes
  • Anouk van der Poll - Embassy of Water: Borrow - Create -Return model
  • Katinka Feijs en Ruben Warnshuis: Hemelwatertorens
  • Eleen Stornebrink en Willie Vogel - Studio Inscape: Het Waterkabinet
  • Wouter Corvers - Studio Corvers: grazende auto’s
  • Fides Lapidaire - TwynstraGudde: Water Winnen
  • Lucas Zoutendijk - Studio 1:1: participatie en ontwerp
  • Katja Barendse en Fabi van Berkel - KWR Water Research Institute: GRROW: Generational and Radical Rethinking of the Water sector.H