Koen van der Veer één jaar directeur BrabantAdvies
“Juist in het schuren zit de kans op iets nieuws”
'Intensief én energiegevend.' Zo vat Koen van der Veer zijn eerste jaar als directeur-algemeen secretaris van BrabantAdvies samen. De organisatie, die in 2026 tien jaar bestaat, ontwikkelde een nieuwe missie en strategie, en wijzigde van koers. De nieuwe positionering is glashelder: de vier onafhankelijke adviesraden zíjn BrabantAdvies. 'Dat is echt een kanteling', zegt Koen. 'Niet de directeur, maar de raden zelf zijn voortaan de afzender van de adviezen aan de provincie. Onze kracht is dat wij vanuit één organisatie hun uiteenlopende perspectieven samenbrengen in scherpe adviezen. Daar gaat het om.'
Voor het team van BrabantAdvies betekent deze nieuwe rol een verschuiving: meer proces regisseren en inhoudelijke perspectieven slim verbinden, zónder op de stoel van de raden te gaan zitten. 'Dat zijn ingewikkelde trajecten', vertelt Koen. 'Per raad zijn er tien raadsleden met verschillende perspectieven. Zet je raadsleden uit twee of drie raden bij elkaar, dan heb je nog meer standpunten over een onderwerp. Dan ben je aan het formeren, want je moet met al die raadsleden tot een bondig en scherp advies komen. Dit vraagt om een integer en efficiënt proces. Het afgelopen jaar zijn we ons hierin meer gaan bekwamen. Samen met trainers van de landelijke SER hebben we een nieuwe werkwijze ontwikkeld.'
“Je wilt dat een advies iets losmaakt in Brabant”
Koen: ‘De adviesraden waren ook betrokken bij het opstellen van de nieuwe missie en strategie. Hierin draait het om twee pijlers: impact en beweging. 'Impact betekent dat onze adviezen echt doorwerken in de besluitvorming van het provinciaal bestuur. Dat de laatste vier adviezen een formele opvolging kregen van GS, is al een hele winst. En ook dat er nu vervolgvragen komen en dat een advies soms leidt tot een motie vanuit PS. Naast adviezen op verzoek willen we ook zelf kunnen bepalen waarover we adviseren, juist omdat we onafhankelijk zijn. In acht brainstormsessies met de raden hebben we hun prioriteiten opgehaald, in voorbereiding op de volgende bestuursperiode. Dat is anders dan tot een jaar geleden; toen was het vooral ‘u vraagt, wij draaien’.
Meerwaarde
Het creëren van impact met goed onderbouwde adviezen moet uiteindelijk leiden tot beweging van partijen in de samenleving. Zo vraagt BrabantAdvies de raden nadrukkelijk om hun organisaties en achterban mee te nemen in de uitkomst van een advies. Ook zijn er bijeenkomsten om partijen samen verder te brengen. Die aanpak leidt tot adviezen met meer gewicht. En dat is precies de bedoeling. 'Een advies mag niet in een la verdwijnen', zegt Koen. 'Je wilt dat het iets losmaakt in Brabant. Als we dat bereiken, creëren we meerwaarde.'
Als voorbeeld noemt hij het advies over regionale meerwaarde van grootschalige logistiek. De Provinciale Raad voor de Leefomgeving en SER Brabant bogen zich samen over de vraag hoe effectief het instrumentarium van de provincie is om daarop te sturen. De Provinciale Raad neigde naar meer regie, de SER waarschuwde juist voor te veel overheidssturing. Toch kwamen ze tot een gezamenlijk advies: formuleer samen met de regio’s een economische visie die aansluit bij de ruimtelijke koers van de provincie. 'Een advies waar twee denkrichtingen elkaar vonden. Dat gaf gewicht', stelt Koen. De provincie gaf formele opvolging én heeft een vervolgadvies gevraagd over bestaande bedrijventerreinen.
Dat het in zo’n proces ook kan schuren, juicht Koen alleen maar toe. 'Het gaat om impact en beweging door scherpte. Dat betekent niet balanceren, maar juist de boel soms even uit balans brengen. Mijn gevleugelde uitspraak is: ik ben blij als het schuurt. Want alleen op het snijvlak van perspectieven heb je kans op nieuwe inzichten. De feedback die ik hoorde, is dat we voorheen soms te veel meebewogen. Daardoor verdween de scherpte uit adviezen en gebeurde er weinig mee. Maar juist in het schuren, altijd vanuit de dialoog en de verbinding, zit de kans op iets nieuws. Dat dit in het moment ongemakkelijk kan voelen, hoort erbij. Achteraf legt juist dát gewicht in de schaal en is iedereen trots op het resultaat.'
Met de SER Brabant aan tafel
BrabantAdvies is een onafhankelijke stichting, gefinancierd door de provincie en gevormd door vier adviesraden: Sociaal-Economische Raad (SER) Brabant, Provinciale Raad voor de Leefomgeving, Provinciale Raad Gezondheid en Young Professionals Brabant. Met vier verschillende brillen adviseren ze de provincie – gevraagd en ongevraagd – over maatschappelijke uitdagingen die om keuzes vragen. Soms als luis in de pels, soms als second opinion of de frisse blik. Altijd als de buitenboordmotor waarmee de koers van Brabant is bij te stellen. Daarmee is de adviesorganisatie uniek in Nederland.
“We moeten niet balanceren, maar juist de boel soms even uit balans brengen.”
Het gezondheidsspel
BrabantAdvies wil een stevige partner zijn om grote maatschappelijke uitdagingen in beweging te brengen. Zoals het verkleinen van de risico’s van zoönosen – infecties van dieren op mensen. Om dit voor elkaar te krijgen, heeft de Provinciale Raad voor de Gezondheid de krachten gebundeld met de provincie. Er moet een systeem komen om infectieziekten sneller op te sporen. Ook zijn er maatregelen nodig om gezondheidsrisico’s rond geitenhouderijen te beperken. En er moet een Brabants expertisecentrum komen voor Q-koorts en long-COVID. 'Mede door onze rol als aanjager komt de realisatie van deze maatregelen dichterbij', zegt Koen. 'We zijn kritisch waar nodig en geven extra kracht aan ontwikkelingen die goed zijn voor Brabant.
Schuren
Dat de kracht van een advies niet alleen in de inhoud zit, maar ook in de vorm bewezen de Young Professionals Brabant met een levensgroot gezondheidsspel. Samen met een social designer ontwierpen ze een soort ganzenbord om ongelijkheid tastbaar te maken. Pas aan het einde ontdekten de spelers waarom ze minpunten of minder stappen kregen. Koen: 'Dat raakt veel meer dan een rapport. Zet de kern van je advies op een A4’tje en zoek aanvullend een verrassende vorm die mensen écht aan het denken zetten. Dat is verbeeldingskracht. Die lijn zetten we door: creatieve vormen die onze adviezen niet alleen begrijpelijk maken, maar ook invoelbaar.'
In een enquête, een nulmeting, is dit jaar voor het eerst onderzocht hoe de adviesorganisatie wordt ervaren. De conclusies bevestigden de ingezette koers: de toegevoegde waarde wordt breed gezien, maar de opvolging van adviezen kan beter. 'Zo kregen we van Statenleden terug dat wij er vooral voor GS zouden zijn', vertelt Koen. 'Dat beeld willen we doorbreken, we zijn er óók voor PS. We zien Statenleden nu vaker aanschuiven bij onze openbare raadsvergaderingen. Dat is heel waardevol. We zijn ook de samenwerking met de griffie aan het versterken, om op het juiste moment, in de juiste vorm, onze adviezen bij de Statenleden te krijgen.'
En ja, dat het tussen BrabantAdvies en de ambtelijke organisatie ook weleens kan schuren hoort erbij, zegt Koen. 'Ons advies over de N279 was voor ons echt een lakmoesproef. De verschillende perspectieven van de vier raden schuurden aan alle kanten, maar juist daardoor ontstond een stevig advies. Dat betekende voor de ambtelijke organisatie extra werk. Deels zelfs het opnieuw bekijken van routes die al waren belopen, maar in het veld was daaraan duidelijk behoefte. Dan is het aan de raden om dat advies toch op tafel te leggen. We moeten onafhankelijk blijven, maar we hebben elkaar wél nodig.'