Nieuwe reeks: Brabant in de wereld

Op bijna ieder continent zijn er sporen van Brabant terug te vinden. Je zal versteld staan waar de naam Brabant overal opduikt, in straten, bergen en meren. Overal waar Brabanders zijn neergestreken hebben ze de naam Brabant gebruikt om zich thuis te voelen. Door Philip Peeters.

Velen onder jullie herinneren zich de Tv-serie Star Trek uit het vorige millennium nog wel: "Space: the final frontier. These are the voyages of the starship Enterprise…"

Met deze legendarische woorden werd iedere aflevering ingeleid. Dankzij het bijhorende deuntje kwam je meteen in de juiste sfeer en spanning. Met deze nieuwe artikelreeks 'Brabant in de Wereld' gaan we (voorlopig) niet de ruimte in, maar reizen we rond de wereld op zoek naar sporen van Brabant.

In Amsterdam, nabij Buitenveldert, is er zelfs een Noordbrabantstraat, en die zijn zeldzamer dan de Brabantstraat. De wijk vertoont overigens sterke gelijkenissen met de wijk tegenover het provinciehuis. (afb: Google Streetview)

Zeevlag

Dat schepen genoemd zijn naar Brabant is nog niet zo vreemd. De vlag die voor het provinciehuis wappert is van oorsprong een zeevlag die vaak aan de Brabantse schepen hing. Iets meer bijzonder, maar verklaarbaar, is dat ook dorpen en zelfs een fabriek de naam 'Brabant' dragen. Maar allicht minder geweten is dat er ook een relatie is tussen Brabant, de Thalys en Parijs. En als je nu de vraag zou krijgen wat de hoogste punt van Brabant is dan zal het antwoord hierop hoogstwaarschijnlijk het volgende zijn: een heuveltop bij Luyksgestel (44m) of de kunstmatige heuvel, De Gulbergen, nabij Eindhoven (62 m). Maar sommigen zullen antwoorden dat ze daar geen eenduidig antwoord op kunnen geven of dat er volgens hen elders toch een hogere berg ligt. Op het einde van deze reeks zul je ook begrip kunnen opbrengen voor deze antwoorden.

Straatnamen

Dat de naam ‘Brabant’ regelmatig terugkomt in straatnamen in België en Nederland is helemaal niet zo bijzonder. In Noord-Brabant heeft bijna ieder dorp of stad een Brabantstraat of een straat met een naam die gelijkaardig is. Trouwens, ons provinciehuis staat aan de Brabantlaan. Dat geeft natuurlijk iets meer standing. Maar ook buiten Nederland en België komt een straatnaam met 'Brabant' erin vaak voor. We bekijken ‘Brabant’ in deze artikelreeks dus heel ruim en met een andere blik. We gaan 'Brabant’ tegenkomen op vreemde plaatsen, waarvan men niet verwacht had 'Brabant' daar ligt. We zullen op die plaatsen andere culturen aantreffen en zullen nagaan hoe stoutmoedig onze voorgangers daar waren. In dat opzicht is onze insteek niet zo heel veel anders dan die van Captain Kirk en Mister Spock en is de vergelijking met de tv-serie Star Trek zeker gepast. Voor we onze Brabantse zeevlag hijsen en het ruime sop kiezen heb ik alvast een klein opwarmertje in petto.

Dan denk je aan Brabant

Sinds 1886 vertoefde Vincent van Gogh in Frankrijk, eerst in Parijs en later in de Provence. In het voorjaar van 1890 ging het wat minder goed met Vincent. Hij verbleef te Saint-Rémy-de-Provence in een klooster (een inrichting). Speciaal voor hem was er een ruimte voorzien zodat hij ook binnen kon blijven schilderen. Op zo’n momenten vertrouwde hij zijn herinneringen toe aan het canvas. Zo is het schilderij 'Souvenir de Brabant' ontstaan. Hij schreef hierover aan zijn moeder en zus het volgende: ‘En terwijl ik op ‘t ergst ziek was heb ik toch nog geschilderd, o.a. een souvenir van Brabant, hutten met mosdaken en beukenheggen op een herfstavond met een stormachtige lucht, de zon rood ondergaande in rosse wolken.’

‘Herinnering aan Brabant’,Vincent van Gogh (1853 - 1890), Saint-Rémy-de-Provence, maart-april 1890 - Van Gogh Museum, Amsterdam

‘Herinnering aan Brabant’ is een prachtig schilderij dat Vincent maakte terwijl hij meer dan 1000 km verwijderd was van zijn geboortegrond, Noord-Brabant. Volgens de specialisten van het Vincent van Gogh museum had hij geen specifieke locatie in gedachten toen hij dit schilderij maakte. Hij heeft meer een algemeen beeld willen schetsen van wat hij het eerlijke, gezonde platteland noemde, waar zijn gedachten tijdens zijn ziekte naar terug gingen. Maar wel met cipressen van de Provence op de voorgrond. Persoonlijk heb ik sterk de neiging om te zeggen dat de locatie ergens tussen Zundert en Oudenbosch ligt, De Zegge, Bosschenhoofd ? Want aan de horizon meen ik de contouren van de basiliek van Oudenbosch te zien, precies zoals ik het silhouet herken vanuit de trein. Maar ik kan me natuurlijk gruwelijk vergissen. Niet ondenkbaar dus dat de naam 'Brabant' die aan een plek of een locatie wordt gegeven zijn oorsprong vindt in een herinnering, een gedachte of een verlangen. We zullen hier verder op ingaan. Om de spanning erin te houden laat ik nog niet veel los over de volgende aflevering. Al wil ik wel een tipje van de sluier lichten: we steken de grote plas over en komen terecht in Amerika.

Philip Peeters