Moestuinieren in tijden van corona

Op BrainS bestaat de groep voor mini-moestuinbeginners. Moestuinieren was al vóór corona een hobby in opkomst, maar heeft vast nog een extra boost gekregen toen we ons opgesloten voelden, en meer contact met de natuur, de planten en ons eten zochten. Eddie Besselsen sprak een paar enthousiaste tuiniers. En je kunt je natuurlijk nog steeds aanmelden voor die moestuiniersgroep op BrainS!

Griselde Ball: tuinieren op de vierkante meter

Griselde Ball is 49 en woont met haar man en twee kinderen in Waalwijk. 'Wij hebben thuis nooit een moestuin gehad. Wel heb ik van mijn vader ontzettend veel geleerd over de natuur en dieren. Ik had al heel lang de wens om een moestuintje te beginnen, maar had een beetje watervrees om van start te gaan. Waar moet je beginnen?

Griselde werkt bij relatiebeheer, een onderdeel van het Evenementenbureau. Relatiebeheer beheert vooral de contacten van het bestuur die worden uitgenodigd voor de grotere netwerk- en relatie-evenementen, zoals de nieuwjaarsontmoeting. Griselde over het begin: 'Vorig jaar ben ik gestart met een vierkante meter op de grond. Daar heb ik wat dingen geplant, maar dat ging niet helemaal volgens planning. De courgettes gingen goed maar daar kwam meeldauw in. En onze hond vond het een fijne plek om daar zijn plasje over te doen. Toen dacht ik, laat maar zitten…

App Ik kwam toen een app tegen waarin je aan de hand wordt genomen bij het opzetten van een moestuin. Ik heb via datzelfde platform een moestuinbak gekocht, een grote tafel van1,20 bij 1,20m. Ergonomisch verantwoord en gemaakt van onbehandeld hout. Je kunt de moestuintafel verdelen in16 vakken, inclusief een stevig klimrek. Vanaf maart heb ik al heel wat aangeplant, het groeit nu als een tierelier! Ritme en voldoening Tuinieren brengt een soort van ritme in mijn dag. Elke ochtend loop ik naar beneden, pak een bakje koffie en check hoe mijn moestuintje er voorstaat. Ik zeg mijn plantjes goedemorgen en geef ze een beetje van mijn tijd en aandacht. Het is echt een moment van rust en ontspanning. Daarnaast is het natuurlijk een leerproces, met vallen en opstaan. Maar die app helpt reuzegoed, die geeft precies aan wat je dagelijks moet doen. En als de zaadjes dan uiteindelijk kiemen en omhoogkomen dan ben je zo blij!

Groentje Ik ben nog echt een groentje, maar dat geeft niets. Ik heb ook een mooi boek besteld, van dezelfde eigenaar als de app, die al jaren thuis op kleine schaal tuiniert. Hij heeft een formule ontwikkeld waarbij je op kleine schaal een zo groot mogelijke opbrengst krijgt. Van de 16 vakken heb ik er al 14 vol staan. En ik ben al volop aan het oogsten! Ik teel alleen met biologisch zaad. De aarde die ik gebruik is van een heel goede biologische moestuinmix met een verantwoord mengsel dat die veel vocht vasthoudt, zodat de planten niet snel uitdrogen. En wat gewasbescherming betreft, komt er niets chemisch aan te pas. Ik plant er wel bloemen bij, zoals Oost-Indische kers die schadelijke insecten weglokt van mijn groentes, en goudsbloem dat de bodem verbetert, Daarnaast probeer ik goed te zijn voor onze aarde, probeer daar zoveel mogelijk naar te leven. Teelten 'Ik maak bewuste keuzes in wat ik wil telen, vertelt Griselde. Ik heb vooral sugarsnaps staan, 2 vakken vol, heerlijk! Ik vind bonen geweldig omdat ze zo lekker omhoog kruipen en deze klimmers geven zo veel peultjes, daar kun je lang van eten. Ik ben nu tomatenplantjes en basilicum aan het opkweken. Ik heb vorige week palmkool gezaaid en bietjes, en Oost-Indische kers omdat het zo prachtig is en je kunt de bloemen ook nog eens eten! Goudsbloem ook, en wortel. Ik heb mini kropsla en pluksla, en spinazie, radijs en rucola. Best veel dus op zo’n kleine ruimte. Van mijn eerste oogst heb ik een salade gemaakt, van een enkel radijsje, wat spinazieblaadjes en rucola. Heerlijk! Ik kan iedereen het beginnen met een moestuin aanbevelen. Omdat ik voorstander ben van biologisch telen, je eigen voedsel produceren en zo minder plastic gebruiken. Bovendien is het is heel fijn je eigen plantjes te zien opgroeien. En deze formule is heel makkelijk. Vervreemding Ik heb een keer een filmpje gezien van een schooltje in Amerika, vertelt Griselde, waarin Jamie Oliver een klas met kinderen van rond de zeven jaar een tomaat liet zien. Niemand kon zeggen wat dat was. Toen hij zei, houden jullie van tomatenketchup? Zeiden ze natuurlijk volmondig JA! Maar ze hadden geen flauw idee waar dat dan van gemaakt werd. Nou dan sta je er wel heel ver vanaf. Mijn man komt uit Ghana, we hebben samen veel affiniteit met de natuurlijke producten die de aarde voortbrengt. Het idee om daar op mijn oude dag een stukje land te hebben met een boerderijtje en een paar ezeltjes spreekt me wel aan…

Milieu Als je toch ziet wat er allemaal in de wereld gebeurt, dat is gewoon onvoorstelbaar. Kijk naar de visserij, hoe de zeeën worden leeggevist, daar word ik depressief van. Door erover te praten kun je anderen bewust maken van wat er met deze aarde gebeurt. Ik gebruik voor mijn huid alleen maar natuurlijke producten en maak schoon met natuurlijke middelen. Het is heel moeilijk om plasticvrij boodschappen te doen, vooral als het gaat om vlees. Ons gezins is daarom volop bezig met experimenteren met vegetarisch eten, al verschillen de opvattingen daarover nog weleens! Opbrengst We eten dat wat de tuintafel oplevert meteen op. Mijn vader is gelukkig ook blij met mijn radijsjes, spinazie en rucola, de opbrengst is namelijk groot! Wat ik over heb geef ik graag weg. Griselde eindigt: 'Begin vooral een moestuin!' Het is alleen maar leuk en leerzaam, zeker wanneer het lekker weer is en je naar buiten kunt!

Eddie Besselsen

Fotografie: Elles van Pinxteren

Anne van de Donk: met een meloen op vakantie

Anne is 29, woont samen met haar vriend en 2 katten in Tilburg. ‘We zouden gaan trouwen deze zomer, maar hebben dat maar een jaar verplaatst.'' In haar studententijd is Anne als zovelen door de minimoestuintjes van de AH begonnen met moestuinieren. Anne: 'Ik ben wat dat betreft, zoals zovelen, trendgevoelig. Iedereen denkt wel eens dat ie uniek is, maar niets is minder waar!

Sinds september 2020 werkt Anne bij de provincie als programmasecretaris infrastructurele projecten, daarvoor als trainee. Anne: ‘Als socioloog werken in infrastructurele projecten is niet de meest voor de hand liggende keuze, maar ik zit echt op mijn plek. Leuke collega’s en een ‘mouwen opstropen en aan de slag mentaliteit’, echt tof! Anne vertelt: 'Ik bijt me ergens in vast en wil daar goed in worden. Ik woonde op een studio, zonder tuin in Nijmegen. Maar wel een hele grote vensterbank, die heb ik als moestuin ingericht. Overal in mijn kamer stonden potjes met groenten. Wat allemaal niet zo fantastisch was. Daar wilde ik een watermeloen laten groeien, maar dat gaat natuurlijk niet. 'Dat watermeloenplantje, dat is ook een leuk verhaal. Dat potje was best wel een succes. We gingen op vakantie in Frankrijk. Maar wat te doen met die watermeloen? Dus toen stond hij op de passagiersstoel met een veiligheidsgordel om. Hij ging dus mee naar Frankrijk. Op de camping is hij helaas gesneuveld. Weinig gestructureerd 'In mijn moestuin ben ik niet supergestructureerd. Er staan nu 2 grote potten radijzen en een bak met spinazie, een bak met sla, in een border staan de peultjes, en een groot vak is gereserveerd voor kruiden alstijm, rozemarijn, oregano. Ook zijn de snackkomkommers en trostomaatjes dit weekend ontkiemd! De boerenkool in mijn growhouse doet het heel goed, maar in de zomer boerenkool eten… niet zo’n goede planning. En er is uiteraard ruimte gereserveerd voor de zonnebloemen van de wedstrijd van de programma’s Bereikbaar. Sinds mijn 24e ben ik bezig met moestuinieren, ooit zou ik wel een echte grote willen, waar ik van begin af aan gestructureerd mee aan de slag kan. Die kan op de bucketlist! Rust en berusting 'Tuinieren brengt mij veel rust en het levert iets tastbaars op. Heel resultaatgericht, dat ben ik zelf ook. Je doet iets en als je het goed doet, krijg je resultaat! Daarnaast kun je het eten. Ik vind het ook heel leuk dat sommige dingen fout gaan, dat geeft niets. Het is een uitdaging te meer om het de volgende keer wèl te laten slagen. Je leert constant, je bent jezelf aan het ontwikkelen. Vorig jaar bijvoorbeeld, had ik een pompoenzaadje en wist niet wat voor soort het was. Ik stopte het in de grond, en toen was een derde van de tuin bedekt door een plant van een gigantische pompoen die niet eens echt eetbaar was. Anne: 'Iets wat ik me tijdens dit interview realiseer is dat ik niet streng voor mezelf ben tijdens het tuinieren, normaliter ben ik dat wel. Dus als er iets mislukt in de moestuin dan doe ik het volgend jaar anders en hopelijk beter. Dat kun je ook meenemen naar je werk. Nu weet ik pas hoe ik sla en spinazie moet zaaien, hoe hoog peultjes klimmen. Ik snuffel wel eens in De Moestuin van Mme Zsazsa, en Moestuinieren voor Dummy’s. Verantwoord, duurzaam en biologisch telen? Dat doe ik100%! Ook vooral omdat ik eten uit eigen tuin superlekker vind. En er zit geen troep bij. Wij eten sowieso vaak biologisch. Wat we eten kan veel bijdragen, of juist ten koste gaan van het milieu. Ik doe mijn best, maar af en toe ga ik de fout in. Een volgende stap is vaker met de seizoenen mee-eten. Het is toch niet normaal om aardbeien in december te kopen. Als je boerenkool in de zomer wil eten, dan kan dat gewoon. Daar moeten we ook vanaf, of je moet het zelf telen, haha!

Bewust van ons voedsel Een moestuin hebben is ook een manier om je bewust te worden waar ons eten vandaan komt. Dat heb ik ook met de bio-industrie en met het eten van dieren, zegt Anne. Het zomaar kopen van vlees en niet meer weten dat je dieren eet, of hoeveel moeite het kost tomaat te worden. Dat weten veel mensen niet.

Positieve ervaringen Het enthousiasme over mijn moestuin neem ik mee naar mijn werkweek. Ik vind het leuk daarover te praten, dat geeft positieve energie. En wat ik ook meeneem is dat er naast groei ook tevredenheid moet zijn. Dat heb ik nog niet zo goed onder de knie. Gewoon geduld hebben, focus voor hetgeen wat je nu doet, en daarmee tevreden zijn, daar kan ik in groeien. Aanbevelen Ik kan iedereen een moestuin aanbevelen! Ik ben gisteren naar mijn schoonbroertje geweest, kok, maar met een heel klein balkon. Hij vindt het telen van groente ook erg leuk, maar dacht dat hij dit niet kon omdat hij maar weinig ruimte heeft. We hebben bakken aan de balustrade gehangen, op een vierkante meter kun je al een groentetuin beginnen! Het is een fijne hobby, zeker in coronatijd. Het onderhoud van een moestuin kost weinig tijd. Het is vooral een oefening in geduld! Ik kan iedereen het beginnen met een moestuin van harte aanbevelen!

Eddie Besselsen

Foto: Anne

Alfred van Mameren: 'Ik accepteer de natuur zoveel mogelijk'

Alfred van Mameren werkt bij het Innovatieteam landbouw en voedsel, als projectleider duurzaam eten. Deze club van 4 man werkt aan de vernieuwing van de landbouw in Brabant. Alfred woont in Lent bij Nijmegen. Hij is 53 jaar en bijna 25 jaar samen met Jolande en 2 dochters van 15 en 18 jaar. Daarnaast lopen er nog 3 katten in huis.

Tuinieren ‘Ik heb de belangstelling voor de natuur en de zorg voor moeder aarde vooral van mijn moeder meegekregen, Ik leerde als kind het telen van plantjes telen in potjes op het balkon en in de vensterbank. Ik herinner me zonnebloempitjes in plastic bekertjes. Na vijf maanden had je dan een zonnebloem van 3 meter hoog. Het tuinieren kreeg echt een boost toen wij dit huis betrokken. Met aan drie kanten tuin en een lange gevel aan de westkant, dus daar is veel zon. Daar heb ik besloten een moestuintje te maken, op een lange strook van elf bij tweeëneenhalve meter. Resultaat 'Tuinieren brengt mij veel voldoening', vertelt Alfred. 'Vooral omdat je snel resultaat boekt. Het is fijn om uit eigen tuin te eten, als dat lukt, Er zijn natuurlijk ook mislukkingen, maar daar leer je van. Het is een exercitie in geduld. Als iets lukt heb je daar veel plezier van. Ik heb vorig jaar bijvoorbeeld ontzettend veel kerstomaten gegeten, ontzettend gezond en lekker. Als je dan elke morgen met een bakje de tuin in loopt, is dat geweldig. Ik ben trouwens geen hardcore moestuinliefhebber, ik haal de meeste groenten nog steeds bij de supermarkt. Ik heb ook maar een klein stukje moestuin waar ook fruitstruiken in staan, zoals verschillende bessensoorten, frambozen en aardbeienplanten.

Tuinieren en professie 'Mijn ervaringen met het tuinieren gaan eigenlijk twee kanten op. Aan de ene kant merk je hoe moeilijk het is dingen te kweken, met de kwaliteit van de supermarkt als onbewuste norm. Je koopt een paprika, en als je dan naar je eigen product kijkt, denk je: mijn god, die lijkt er niet eens op! Als je dan de boeren en tuinders in je werk ziet, bijvoorbeeld de teelt van aardbeien met zo’n tunnel eroverheen, dan kijk ik wat ik daar van thuis kan gebruiken. Afgelopen weken was er nachtvorst en dacht ik, ik leg er een oud gordijn overheen, en toen bleek dat ze in die nachten ook doorgroeiden. Kennelijk door de warmte van overdag die de deken vasthoudt. Dat vind ik dan mooi.

Voedsel uit de eigen omgeving 'Ik vind het belangrijk dat Brabanders en boeren elkaar weer beter leren kennen. Door corona zijn er meer mensen met de fiets op uit gegaan, waardoor de landwinkels beter werden bezocht. Ik denk dat we daar meer naar toe moeten. Meer eten wat uit je buurt komt! Als jij een biefstuk bij een slager uit je dorp haalt en ook nog eens van een koe die komt uit Brabant dan is dat meestal 100 keer beter dan een stuk vlees van een rund uit Argentinië. Dat geldt dus ook voor groenten. Dat is zo’n beetje de zoektocht. Je wilt natuurlijk ook niet al het eten produceren in Nederland, dat kost te veel energie en we kunnen niet alles in kassen telen, dat is ook niet heel duurzaam. Dus het zoeken naar die balans, weten waar je voedsel vandaan komt, en dat zo mooi en natuurvriendelijk mogelijk telen. Vooral aan dat laatste werken we binnen het Innovatieteam. Ik breng daar vooral de ervaring van FoodUp Brabant in. Innovaties We zijn ook op zoek naar vernieuwende ideeën, om een beetje los te komen van het bestaande. Dat kunnen bijvoorbeeld fabrieken zijn die plantaardige eiwitten verwerken zoals BOON Foodconcept uit Den Bosch. Ze maken onder andere chips van erwten, en produceren vleesvervangers van peulvruchten uit Europa. Daarmee voorkom je vervoer van soja naar Europa. Michael, de oprichter, heeft de agrofoodpluim gehad. 'Innovatie doen we met verschillende partijen. Je moet ook zoeken naar hoe boeren in Brabant genoeg kunnen verdienen om toekomst te kunnen hebben. En we moeten doen wat ons college en bestuur heeft afgesproken. Je hebt, zoals in elke bedrijfstak, groepen die voorop lopen in vernieuwing en een groep waarvoor verandering te veel vraagt. En een grote groep daartussen die eerst afwacht of het haalbaar is…

Terug naar de moestuin 'Ik teel aardappels, boontjes en sla. Elk jaar weer anders want dat is het beste voor de bodem. Geleerd van de grote landbouw. Ik heb er met mijn dochter voor gekozen een flink aardbeienbedje aan te planten, en ik ga dit jaar ook voor courgette. Hopelijk kan ik die een beetje in toom houden. En daarnaast wil ik iets met het telen van knollen doen dit jaar. Gewasbestrijding 'Ik accepteer de natuur zoveel mogelijk. Vorig jaar heb ik larven van lieveheersbeestjes besteld, binnen 4 weken was er geen luis meer te zien, geweldig! Ik heb ook 4 appelboompjes aan de rand van de moestuin staan, de notarisappel, een oud ras, typisch voor de Betuwe waar ik woon. Ze zijn nu 4 jaar en staan voor het eerst flink in bloei. Dus ik probeer de tuin zoveel mogelijk biologisch aan te pakken. Ik heb dit jaar voor het eerst niet gespit, om te kijken wat dat doet met het bodemleven. De spa erin verstoort veel. Dichter bij het leven 'Ik kan iedereen aanbevelen een moestuin te beginnen, het is ontspannend en kost weinig tijd. Het is gewoon rustgevend om met je handen in de grond te zitten, er elke dag door te lopen en te kijken of alles naar wens verloopt. Je staat dichter bij het leven en je bent een beetje god tijdens de teelt. Ik ben ook verwonderd over het leven in de tuin. Ik kan vol ontzag minutenlang kijken hoe een regenworm uit de grond komt en verdwijnt.'

Eddie Besselsen

Fotografie: Paul van Oeffelt