Thijs Spijkers, treasurer: ‘Ik heb nooit wakker gelegen van mijn werk’

Vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd moet Thijs Spijkers, treasurer van de provincie, vertrekken. Thijs: ‘Als ik de keuze had gehad was ik misschien nog wel een jaar langer gebleven. Maar als ambtenaar heb je nu eenmaal een fatale datum!’

'...zoveel mogelijk weg te blijven bij risico’s, tevreden zijn met een bescheiden, maar redelijk rendement'

Thijs: 'De waardering die ik kreeg bij mijn laatste presentatie in de Staten doet me goed.'

Schatkist

Thijs over zijn functie: ‘Een treasurer is de schatkistbewaarder, die bewaakt de schatkist, zo heb ik het ook altijd uitgelegd aan m’n kinderen. Het is het beheer van het vermogen van de provincie, zorgen dat het in stand blijft, en voldoende rendement oplevert om de begroting te voeden. Daarbij wil je geen risico te lopen bij je uitzettingen van kapitaal. De belangrijkste taak van de treasurer is eigenlijk risicobeheersing.

Neem je die beslissingen om ergens in te investeren alleen?

‘Nee, het is altijd het college dat de beslissingen neemt. Bovendien zijn de regels daarvoor heel streng. Er zijn in het verleden nogal wat ongelukken gebeurd, rond de bank Iceland Save, maar in de jaren ’90 speelde al de Ceteco—affaire in Zuid-Holland. Daar zijn nogal wat risico’s genomen die niet beheersbaar bleken waardoor in de loop van de jaren de regels strenger zijn geworden. Eén van mijn taken was zoveel mogelijk weg te blijven bij risico’s, tevreden zijn met een bescheiden, maar redelijk rendement. Ook niet meer willen dan marktconform is.

Hoe word je nou eigenlijk treasurer?

‘Dan ga je eerst politicologie studeren, lacht Thijs, zoals ik heb gedaan. Daar was niet zoveel werk in toen ik afstudeerde, toen heb ik me verder ontwikkeld op het financieel-administratieve vlak, zo kwam ik terecht in het agrarisch onderwijs, en vervolgens werd ik hoofd van de Financiële Administratie bij de provincie. Dat was de tijd met gedeputeerde Willibrord van Beek, griffier Arthur Modderkolk, Kees Walenkamp, Martin Dijstelbloem, Harry Dillen. Politicologie heeft me zeker geholpen me daarin te ontwikkelen. ‘Van daaruit werd ik treasurer, een full time functie. Je doet dat nooit alleen, het college neemt de beslissingen. Het eerste dat we hebben gedaan is zorgen voor een treasurystatuut, waarin je dat beleid vastlegt. Begin 2000 sloot het heel nauw aan bij de wettelijke grenzen. Toen de Essentgelden binnen kwamen is het beleid veel strakker geworden. Dat vermogen moest belegd worden, het rendement moest de begroting voeden, omdat we geen dividend op de aandelen meer binnenkregen.

‘In het Treasury Committee, met gedeputeerden Thoon Essed en Cora van Nieuwenhuizen, besloten we alleen nog leningen en obligaties met een triple A rating aan te schaffen, de meest zekere investeringen. Daarvóór opereerden we ruimer. Vanuit de Staten kwamen er weleens geluiden van ‘hé kunnen wij niet meer rendement halen? In de krant lees ik fantastische beleggingsresultaten, de rapportages van onze treasurer zijn veel bescheidener, kan dat niet beter?’ Kort daarna kwam die Ice-Save ellende rond 2008, dus het pakte goed uit voor ons. ‘We komen nu langzamerhand in een andere periode. De doelen die gesteld waren om het Essent dividend, de opbrengst uit de aandelen, te compenseren hebben we altijd kunnen halen met degelijk beleid. Die triple A obligaties hebben veel rendement opgeleverd. Maar die verdwijnen, ze worden afgelost en je moet weer nieuwe aanschaffen. En de rente is nu ontzettend laag. ‘Daarbij moeten alle overtollige middelen - verplicht - gestald worden bij schatkist van het Rijk. Overtollige middelen is alles wat op de bank staat, maar wat je niet nodig hebt om beleid uit te voeren. Alle overtollige middelen van overheden dragen zo bij aan het verminderen van de staatsschuld van het Rijk, daar konden we ons wel iets bij voorstellen. Zo hoeft de overheid minder te lenen op de kapitaalmarkt. ‘Maar een andere reden die genoemd werd was het verminderen van de risico’s bij decentrale overheden. Wij hebben altijd gesteld dat we zelf wel onze risico’s kunnen beoordelen en verstandige beslissingen kunnen nemen. Het rentepercentage bij de schatkist is nu 0%. En we kunnen het geld altijd weer weghalen, als Provinciale Staten stellen dat het nodig is voor de publieke taak.

'We moeten meer rendement gaan halen dan die 0 % rente ons oplevert bij de schatkist.'

Ander tijdperk

‘We betreden nu een ander tijdperk. Er lag een nieuwe verordening treasury ter besluitvorming in de Staten op 16 juli. Daar ben ik helaas niet meer bij geweest. (Provinciale Staten stemden in, red.) We hebben er al goed over doorgepraat hoor. En de waardering die ik kreeg bij mijn laatste presentatie in de Staten doet me goed. ‘Doel is de middelen die we hebben in te zetten voor Brabant, maar ook om een bepaald rendement te halen om de begroting te voeden. Dat was € 122,5 miljoen primair, dat wordt al € 30 miljoen minder vanaf 2025. We moeten meer rendement gaan halen dan die 0 % rente ons oplevert bij de schatkist. En meer risico lopen betekent strakker risicomanagement, en een buffer aanhouden om die risico’s af te dekken.

‘Ik heb de tijd meegemaakt dat wij geld leenden en schulden hadden, waarmee we beleid financierden. Dat is eigenlijk heel normaal, alleen de overheden die energie-maatschappijen hadden zijn schuldenvrij. Na de verkoop van Essent in 2009 zijn we in een vermogenspositie gekomen. En nu moet dat vermogen anders worden ingezet, dat is echt nieuw. Het is een ander vak, voor investmentmanagers, die de afweging maken tussen de publieke taak en het risico en rendement dat we willen halen. Die nieuwe koers is zeker leuk en spannend, maar het is goed dat een nieuwe generatie het overneemt. Geen risico zoeken past gewoon beter bij mij. Frank van Dam is mijn opvolger, dat komt zeker goed, we werken al heel lang samen! Ik heb nooit wakker gelegen van mijn werk. Ik vond het soms wel spannend, en ik probeerde alles in de gaten te houden, alle bewegingen van geldstromen. Op een bepaald moment stond het Essentgeld op onze rekening en moest op een dag € 600 miljoen overgeboekt worden naar een rekening voor de aankoop van obligaties toen ik werd gebeld. Ik was net in de paardenwei van mijn vrouw aan het werk. Een ongeruste bankier zat te wachten op dat geld. Het bleek dat het bedrag te groot was om in één keer te boeken en was in delen overgemaakt.

Foto: Het provinciaal hardloopteam tijdens de Vestingloop Den Bosch Thijs: ‘Eén van de eerste keren van de Vestingloop Den Bosch liep Onno Hoes ook nog mee, hadden we ineens een heel groot team. Misschien mag ik nog weleens meedoen met het team, net als Ruud van Nistelrooij en Hein van Staveren.’

De provincie gaat steeds meer als ‘gewone’ investeerder opereren…

Thijs: ‘Dat doen we, maar het zijn investeringen waar altijd een publiek doel aan vast zit. Uiteindelijk komt het altijd bij de Staten, die met een procedure van wensen en bedenkingen kunnen zeggen wat zij ervan vinden. Bij zo’n voorstel zal ook altijd een goede risicoanalyse zitten om hen te helpen bij hun afweging. De Staten hebben altijd het laatste woord! Verder beheerde ik het Nazorgfonds van gesloten stortplaatsen. Daar zit € 130 miljoen in, bedoeld om de provincie haar taak van eeuwigdurende nazorg te laten verrichten. Daarnaast was ik zeer betrokken bij de financiering van het Havenbedrijf Moerdijk en werd ik steeds vaker gevraagd te adviseren over financieringsconstructies, dat krijg je als je al zo lang meeloopt!

En nu: ga je dit allemaal missen?

Thijs: 'Ik ga het zeker missen en beslist kijken hoe ik mijn kennis en ervaring kan delen, maar op advies van de commissaris ga ik het eerste half jaar overal nee op zeggen. Wij wonen bij Berg en Dal, daar hebben we paarden staan. Ik ben sportief nog volop bezig, met hardlopen. En ik fiets graag. Mijn vrouw adviseerde me in de coronatijd een stukje te fietsen voor het werk, dat liep een beetje uit de hand, het werden dagelijks stukken door 3 provincies! Dat fietsen en lopen doe ik ook met vrienden. 'Direct na de zomervakantie krijg ik nog een afscheidsbijeenkomst. Dat is leuk, én belangrijk voor de mensen in het netwerk zelf!

Jan van Gompel

Foto's: John Claassen