Brabant is groter dan je denkt (deel 8)

In de laatste aflevering van Brabant is groter dan je denkt, overlopen we gebeurtenissen in de Brabantse provincies van de 20e eeuw. Een eeuw waarin de meeste van onze lezers geboren zijn. We hoeven dus niet alles te vertellen. Deze keer hebben we het over de 2 wereldoorlogen, wederopbouw en de Benelux. En wat de moeder van Hertog Jan te maken heeft met de vorming van Europa kom je snel te weten! Door Philip Peeters.

Foto hierboven: In Vluchtoord Uden werden 13.000 Belgische vluchtelingen opgevangen tijdens WOI.

Foto hierboven: in Hertoginnendal stond de Wieg van Europa. Van 26 juni 1956 tot 24 maart 1957 vonden in het kasteel de besprekingen plaats ter voorbereiding van het Verdrag van Rome.

Foto: In het Philips paviljoen, ontworpen door Le Corbusier, op EXPO ’58 werd met de toekomst uitgepakt: Een multimediashow met multiple-screen-projectie en quadrafonie!

Oorlogen

In het begin van de 20e eeuw lijken de 3 Brabantse provincies klaar voor de grote sprong voorwaarts, maar 2 wereldoorlogen steken daar een stokje voor. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Nederland neutraal, België helaas niet. De beschieting van vesting Antwerpen door de Duitsers bracht een enorme vluchtelingenstroom op gang. Plaatsen als Putte, Bergen op Zoom, Roosendaal werden overstroomd door vluchtelingen, taferelen die we nu alleen nog maar op televisie zien.1 miljoen Belgen vluchtten naar Nederland, waarvan een groot aantal onderdak kreeg in Noord-Brabant! De meest harde grens tussen de provincies Noord-Brabant en Antwerpen werd in die periode door de Duitsers aangelegd: een elektrische draadversperring, in de volksmond ‘den dodendraad’ van 2000 volt sluiten beide landen hermetisch van elkaar af. Herstel na de Eerste Wereldoorlog lag niet meteen in het verschiet en ook de economische en sociale crisis van de jaren '30 bracht niet echt verbetering. En dan breekt in 1940 de Tweede Wereldoorlog uit. De Duitsers nemen Nederland en België in no time in en dus ontkomen ook de Brabantse provincies niet aan deze wereldbrand. De bevrijding kwam vanuit het zuiden. Eerst werden Brussel en Antwerpen bevrijd en in september 1944 is Noord-Brabant strijdtoneel van Operatie Market Garden, één van de grootste, geallieerde operaties uit de Tweede Wereldoorlog. Niet veel later wordt in West-Brabant, Zeeland en Antwerpen de bittere slag om de Schelde uitgevochten. "Zonder Antwerpen geen Berlijn!", zegt Eisenhower. Als op 7 mei 1945 Duitsland capituleert, keert de rust in Europa terug.

Wederopbouw en economische vooruitgang

Gedurende de wederopbouw periode werd de oorlogschade aan woningen, infrastructuur en industrie in de Brabantse provincies hersteld. Kenmerkend voor de jaren '50 en '60 waren het blind geloof het geloof in vrijheid en vooruitgang. EXPO '58 in Brussel beantwoordde aan dat ideaal en bij de opening werd dan ook een oproep gedaan tot vrede en sociale en economische vooruitgang. In de 20e eeuw behoren de provincies Noord-Brabant, Antwerpen, Brabant tot de economische topprovincies van de landen waar ze deel van uitmaken. Net zoals het Hertogdom Brabant dat was tijdens haar gouden eeuw. Wie weet zijn we nu getuige van de 2e gouden eeuw van Brabant!

Samenwerken en herontdekken van het gemeenschappelijk verleden

Op het einde van de tweede Wereldoorlog hebben België, Nederland en Luxemburg besloten om meer samen te werken, en richten ze de Benelux op. Eerst een douane-unie, later een economische unie. De Benelux diende namelijk als voorbeeld voor de Europese Economische Gemeenschap, een vroege voorloper van de Europese Unie. Deze unie luidde tot op de dag van vandaag een periode van vrede, van economische groei en welvaart in. Het adagium vrij verkeer van goederen diensten en diploma’s en Europese subsidies deden de Brabantse en andere provincies weer naar elkaar toegroeien. Denk maar aan de samenwerking Groene Woud/Hageland, de grensoverschrijdende politiesamenwerking, Grenspark Kalmthoutse Heide, samenwerking rond hightech-systems, logistiek en chemie, het samenwerkingsverband Vlaams-Nederlandse Delta, enz. Ook individueel zijn er veel Noord-Brabanders en Nederlanders die in België wonen, werken of studeren. Andersom geldt dat evenzo. Met 20.000 Nederlanders is Antwerpen de stad waar de meeste Belgen en Nederlanders samenwonen. Het zijn de Noord-Brabanders die de Brabantse gedachte levendig houden. In 2007 is Noord-Brabant de stuwende kracht achter de viering Brabant 900 jaar. Deze uitwisseling draagt ongetwijfeld bij aan het herontdekken van de verschillende Brabanden en het gemeenschappelijk verleden dat we delen.

Brabant en Europa

Nederland, België, Luxemburg, Duitsland, Frankrijk en Italië ondertekenden op 25 maart 1957 het Verdrag van Rome. De voorbereiding van dit verdrag vonden plaats in Hertoginnendal aan de rand van Brussel. Wat wil nu lukken? Precies op deze plek heeft de hertogin van Brabant Aleidis van Bourgondië, de moeder van onze Hertog Jan I, in de 13e eeuw een klooster gesticht. Het is dus op deze Brabantse bodem dat 6 leiders van de stichtende landen de krijtlijnen van de EEG, de latere EU uittekende. En zo krijgt de Europese eenmaking toch nog een bescheiden Brabants tintje. In oude hoofdstad van het Hertogdom Brabant, Brussel, worden veel Europese instellingen geplaatst. Door de splitsing van de Belgische provincie Brabant in Vlaams-Brabant, Waals-Brabant en het Brussels Hoofdstedelijke Gewest, kiest Brussel, bewust als hoofdstad van Europa een vlag met de Europese kleuren.

De naam Noord-Brabant

Hiermee loopt de reeks 'Brabant is groter dan je denkt' ten einde. In grote lijnen en summier heb ik getracht de geschiedenis van het voormalig hertogdom Brabant en haar erfgenamen te schetsen. Aanleiding hiervoor was de naam van onze provincie, Noord-Brabant. Binnen de huidige Nederlandse context klopt deze naam niet. Het impliceert dat er ook nog een ‘Ander’-Brabant moet zijn, en dus is Noord-Brabant een deel van een groter geheel geweest: het roemrijke Hertogdom Brabant. Het maakt de provincie Noord-Brabant in het zuiden van Nederland bijzonder. Misschien maakt die verwijzing naar het gemeenschappelijk verleden dat samenwerking met de zuiderburen vaak vlot verloopt en dat we daardoor elkaar juist opzoeken. Niets moet, het kan. En wie weet durven we in de nabije toekomst uit dit gemeenschappelijk verleden de toekomst verder vorm te geven. Harba Lorifa zong de Hertog

Philip Peeters

De Brabantse provincies verwijzen met hun vlaggen naar voormalig hertogdom Brabant. Noord-Brabant en Antwerpen maken gebruik van de geblokte Brabantse zeevlag, Vlaams- en Waals-Brabant gebruiken de Brabantse Leeuw. Het Brussel hoofdstedelijke gewest gebruikt een gestilleerde lis in combinatie met de Europese kleuren.