Uitleg & uitgangspunten

Waarom dit participatiekompas?

In het Bestuursakkoord ‘Samen, Slagvaardig en Slim: Ons Brabant’ is de ambitie ‘samen’ als één van de leidende principes gepresenteerd voor het handelen van de provincie. We zoeken als provincie actief naar draagvlak onder de Brabantse burgers, bedrijven en andere maatschappelijke organisaties. Dit draagvlak bereiken we onder andere door participatie: het betrekken van de Brabantse burger, bedrijven en organisaties bij het maken van beleid en de besluitvorming, en het luisteren naar de zorgen en ideeën van de Brabanders. Het participatiekompas helpt met wie wanneer en hoe de participatie vormgegeven kan worden. Voor effectieve, volledige en samenhangende participatie is duidelijkheid nodig, voor onszelf en voor alle belanghebbenden. Het participatiebeleid en dit participatiekompas bieden daarom kaders, principes en werkwijzen die herkenbaar kunnen worden toegepast in alle participatietrajecten van de programma’s en dossiers van de provincie Noord-Brabant. Dit is onze gemeenschappelijke taal als we het hebben over participatie, dat maakt het gesprek wel zo makkelijk.

Brabantse visie op participatie

De wereld om ons heen verandert razendsnel en de positie van overheden verandert daar in mee. Opgaven worden steeds complexer en samenhangender, waarbij oplossingen alleen tot stand kunnen komen in samenwerking met andere partijen. De behoefte om samen te werken, burgers én overheid, wordt breed gedeeld, vooral in de zoektocht naar een nieuw perspectief voor de toekomst, zo blijkt uit het onderzoek ‘Burgerperspectieven 2020 | 2’ van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Iedereen in Brabant moet de kans hebben om volwaardig deel te nemen. Participatie staat voor deze manier van werken; zoekend naar wederkerigheid tussen bewoners, provincie en andere partners. Door aan te sluiten bij initiatieven en wensen vanuit de samenleving, maar ook door Brabanders meer te betrekken bij overheidshandelen. Participatie leidt ook tot kwalitatief betere en transparantere besluitvorming waar meer draagvlak voor is. In Brabant zoeken we naar vernieuwende vormen, we willen de tongen los maken. We gaan simpelweg kei Brabants met elkaar in gesprek.

Rol participatie GS en PS

Als we kijken naar participatie en de provincie dan zijn er grofweg drie initiatiefnemers mogelijk: • De provincie (GS) vanuit haar rol als beleidsmaker • De provincie (PS) vanuit haar rol als volksvertegenwoordiger, controleur of kadersteller • Inwoners en andere belanghebbenden die de samenwerking met de provincie zoeken. Het participatiekompas richt zich op de gesprekken die de provincie wil voeren met inwoners en stakeholders vanuit haar rol als beleidsmaker en waarbij ze zelf initiatiefnemer is en een van de gedeputeerde de afzender is.

Brabantse uitgangspunten voor participatie

We betrekken belanghebbenden. We zetten ons actief in alle belanghebbenden te bereiken, iedere fase opnieuw. Belanghebbenden zijn mensen die gevolgen ondervinden van het initiatief of invloed op hebben: burgers, vertegenwoordigers van bedrijven, professionals van maatschappelijke organisaties en bestuurders van overheden. • We stellen duidelijke kaders. De belanghebbenden weten hoe en waarover de participatie plaatsvindt. We maken duidelijk welke mate van invloed mogelijk is, wat er met de opgehaalde ideeën en wensen gebeurt en wie het uiteindelijke besluit neemt. • We creëren een gelijk speelveld. Het proces, de toegang tot informatie en de communicatie zijn laagdrempelig, transparant en begrijpelijk voor alle belanghebbenden. Belanghebbenden krijgen de ruimte en mogelijkheden om hun ideeën, wensen en zorgen in te brengen. • We zijn transparant over de resultaten. De inbreng van belanghebbenden wordt zorgvuldig en nauwkeurig gedocumenteerd. Belanghebbenden weten hoe hun inbreng is verwerkt en welke invloed het wel of niet heeft op de besluitvorming.

Hoe werkt het participatiekompas?

Met het Brabants participatiekompas kunnen bestuurders, projectleiders en communicatieadviseurs een participatie-aanpak vormgeven. Door met collega’s alle vragen in het kompas te beantwoorden, bepaal je het participatiedoel, het niveau van participatie en mogelijke participatie-instrumenten. Onthoud: de reis (de onderlinge discussie) is net zo belangrijk als het einddoel. 1. Vraag je altijd eerst af: is de opgave geschikt voor participatie? Zo ja, aan de slag met het participatiekompas! 2. Het participatiekompas kent twee routes: route 'Stap voor stap'en route 'Doelgericht', die je uiteindelijk langs dezelfde onderdelen leiden. Doorloop beide routes van het partcipatiekompas minimaal één keer en vergelijk de uitkomsten. 3. Komen alle onderdelen van het participatiekompas overeen? Kies dan een of meerdere geschikte participatie-instrumenten, op basis van de gegeven antwoorden. 4. Heb je alle onderdelen compleet? Maak een participatie-aanpak, op basis van de gegeven antwoorden in het participatiekompas.

Route 'Stap voor stap'

a. Beschrijf je beleidsopgave, en je participatieopgave en de omgeving van de opgave. b. Bepaal de gewenste rol van de provincie in het NSOB-model. Bekijk het bijbehorende niveau en doel van participatie. c. Geef de randvoorwaarden van participatie een score. Bekijk het bijhorende niveau en doel van participatie. d. Het kan zijn dat stap b en c leidt tot een verschillend niveau en doel van participatie. Als dat zo is, zal de rol van de provincie óf de randvoorwaarden bijgesteld moeten worden. Streef ernaar dat de keuze voor de rol van de provincie past bij de beschikbare ruimte en middelen. e. Bekijk nu opnieuw je beleids- en participatieopgave. Ben je het nog eens met je eerder ingevulde antwoorden of moet je deze bijstellen?

Route 'Doelgericht'

a. Beschrijf je beleidsopgave, en je participatieopgave en de omgeving van de opgave. b. Bepaal je doel van participatie, en bekijk welk niveau van participatie daar bij hoort. c. Bekijk welke randvoorwaarden passen bij het niveau van participatie. Zijn deze te realiseren? d. Bekijk welke rol van de provincie passen bij het niveau van participatie. Past deze rol bij de provincie in deze opgave? e. Bekijk nu opnieuw je beleids- en participatieopgave. Ben je het nog eens met je eerder ingevulde antwoorden of moet je deze bijstellen?