Verkenning toekomst buitengebied Land van Cuijk

Drie kaartverhalen brengen in beeld waar trends, kansen en uitdagingen elkaar raken.

Het buitengebied verandert sneller dan de stad. Enerzijds zijn er de vraagstukken rond schaalvergroting, de veranderende bevolkingssamenstelling, leegstand, verrommeling, botsende natuurbelangen, de wateropgave, een tanende biodiversiteit en oprukkende verstedelijking. Anderzijds wordt het buitengebied gezien als kansrijke vindplaats voor oplossingen voor de energietransitie en klimaatadaptatie. Dit vraagt keuzes. Deze vraagstukken spelen op veel plekken in het land, maar in Land van Cuijk kennen ze een grote omvang en lijken ze zich meer dan elders te concentreren. Dit heeft een enorme weerslag op de toekomst van Land van Cuijk. Lokale overheden, maar ook grondeigenaren en gebruikers, voelen de noodzaak om te anticiperen op deze ontwikkelingen. Maar wat opvalt is dat het inzicht in de omvang en met name in de samenhang tussen de opgaven in het buitengebied veelal ontbreekt. Dit inzicht is cruciaal om het juiste gesprek over de toekomst van Land van Cuijk te kunnen voeren. Het nieuwe toekomstperspectief voor het buitengebied zal immers liggen in het slim combineren van oplossingen voor de verschillende opgaven. Deze toekomstverkenning naar het buitengebied van Land van Cuijk is een brede, verbindende verkenning die een grensoverschrijdende blik hanteert. De verkenning wisselt af tussen inzoomen en uitzoomen in de regio, zodat inzichtelijk wordt hoe én waar opgaven en kansen op elkaar inwerken. Aan de hand van drie kaartverhalen brengen we in beeld waar trends, kansen en uitdagingen elkaar raken in Land van Cuijk. We kijken naar de huidige stand van zaken, maar kijken ook vooruit naar de toekomst en formuleren een aantal kansrijke richtingen voor een duurzaam toekomstperspectief.

Kaartverhaal: Omwentelingen in de landbouw

De identiteit van Land van Cuijk is sterk geworteld in de agrarische sector. Maar ontwikkelingen in demografie, economie en landbouw roepen de vraag op in welke mate deze sector perspectief biedt voor een toekomstbestendige regio. Is de van oudsher sterk verbonden keten van primaire (agrarische bedrijven) en secundaire (industriële verwerkende bedrijven) sector in Land van Cuijk nog wel een voorwaarde voor de toekomst? Wat betekent de veranderende positie van de landbouw voor de toekomstige identiteit van de regio?

Kaartverhaal: krachtig en kleinschalig landschap

Land van Cuijk kent twee krachtige landschappelijke gezichten: een grootschalig ontginningslandschap op de Peelgronden en een bijzonder kleinschalig landschap richting de Maas. Dit landschap vertegenwoordigt verschillende waarden die, wanneer ze goed ingezet worden, belangrijke dragers zijn van een nieuw toekomstperspectief voor de regio. Maar wie zijn de landschapsbeheerders van de toekomst? Zet de energietransitie de waarde van het landschap in Land van Cuijk onder druk, of kan deze aangewend worden als motor voor een nieuw toekomstperspectief?

Kaartverhaal: veerkrachtig en vitaal buitengebied

Veranderingen in de bevolkingssamenstelling, opschaling en clustering van voorzieningen en een stijgende zorgvraag roepen voor de vraag op hoe het buitengebied in de regio in de toekomst veerkrachtig en vitaal blijft. Aandacht voor ‘de ouderen van de toekomst’ is nodig. Wie gaat de zorg in de regio leveren? Kan de zorg in Land van Cuijk anders georganiseerd worden? En hoe blijft Land van Cuijk ook voor jongeren een aantrekkelijke regio?

Met de belangrijkste conclusies en kansen uit de kaartverhalen hebben we een eerste aanzet voor een duurzaam toekomstperspectief proberen te schetsen. En wel zodanig dat het probleemeigenaarschap en het ‘oplossingseigenaarschap’ gezamenlijk gedeeld worden.

Anne Seghers Onderzoeker, stedenbouwkundige bij Ruimtevolk

image