Huisfotografen John & Monique Claassen maken ergens een foto. Enige eisen: het moet in Brabant zijn, en iets van de huidige tijd weerspiegelen. Tekstschrijver des provincies Eddie Besselsen verwoordt daar vervolgens zijn idee├źn en gevoelens bij.

Maria in de binnenstad

Sinds onze jeugd zijn wij onze onbevangenheid kwijtgeraakt om te kijken naar de dingen zoals ze zijn. Onze waarneming wordt in de loop van tijd steeds grondiger vertekend door kennis, ervaringen, plotselinge gebeurtenissen en interesses. Je kijkt daarom ongetwijfeld op een andere manier naar deze foto dan ik. En zo ziet iedereen weer wat anders in deze prent. Dat is maar goed ook. Het maakt het leven divers en verrassend.

Maria

De hoofdfiguur in deze bevroren scene is ongetwijfeld het Mariabeeld, aangebracht in de gevel van een appartementencomplex ergens in de binnenstad van een voor mij onbekende stad. Stond hier ooit een voormalig godshuis of klooster? Zij zit onder een afdakje op een zetel en maakt met beide armen een zegenend gebaar. Het gebouw zal ergens eind jaren zestig of begin jaren zeventig zijn opgetrokken, al ben ik daar niet zeker van. Twee geestelijken in beroepskleding, kijken met de handen gevouwen naar haar. Hun houding is devoot. Dat geldt niet voor de derde persoon in burger. Hij staat er wat losjes bij en is misschien net uit de wagen gestapt, die daar geparkeerd staat, en vraagt zich af wat deze monniken naar hier bracht.

Mirakel

Maria, de vruchtbaarheidsgodin bij uitstek voor katholieken, heeft een grote betekenis binnen deze godsdienst. Zij is immers de vrouw, die zonder te zijn bevrucht, zwanger raakte en het kind Jezus op de wereld zette. Een historische gebeurtenis van de eerste orde. Sinds zijn geboorte, meer dan 2000 jaar geleden, wordt hij vereerd en nagevolgd. Een mirakel dus!

Genderneutraal

Stel dat wij destijds, tijdens de geboorte van haar zoontje, de kennis en kunde hadden gehad die we nu bezitten. Hadden we een DNA test van het ventje kunnen nemen om de vader te achterhalen. Waar komt zijn Y-chromosoom vandaan? Was het Jozef, een overspelige engel of was het misschien de stamvader van dit universum, die haar bezwangerd had? Stel je voor dat de laatste de vader van Jezus is. Dan hadden wij gouden materiaal in handen; het DNA-van God hemzelf! Vele mysteries zouden zijn ontrafeld. Vele vragen zouden anders zijn gesteld. Het zou ook kunnen zijn dat vastgesteld werd dat dit kind geen Y-chromosoom bezat. Dan zou hij de eerste genderneutrale mens op aarde zijn geweest! Het had in onze tijd veel discussies overbodig gemaakt. Laten we het wonder maar laten voor wat het is. Maria is de vruchtbaarheidsgodin aller tijden. Baren zonder te zijn bevlekt getuigt toch wel van de ultieme vruchtbaarheid.

Het straatje

Terug naar de foto. Het is voorzichtig herfst in dit straatje, er ligt al wat dor blad op het trottoir. Op het balkon links van Maria doet een plantje er nog van alles aan om zijn laatste bloesem tot een goed einde te brengen. Rechts van Maria een etalageruit gestut door twee pilaren. Hier moet eens een middenstander zijn winkel hebben gehad. Het lijkt een pui uit de jaren dertig, Art Nouveau stijl zo te zien maar het kan ook kitsch zijn. Wat zijn nering was weet ik niet en de kat die achter de vitrage zit, zal het me ook niet vertellen. Twee ondergrondse vuilnisbakken maken het tafereel compleet. Lelijkheid is hun lot. Elke straat heeft zo zijn geschiedenis, hoe groots of onbeduidend dan ook. Iedere waarneming heeft zijn historie. De geschiedenis van waarnemer en het waargenomene versmelten, ieder keer weer op unieke wijze, wanneer de ogen worden opengedaan.

Om de dichter Nijhoff nog maar eens te citeren: 'Kijk maar, er staat niet wat er staat!'

Eddie Besselsen

Foto: John en Monique Claassen