Pionieren met netbewust bouwen in Eersel

Door Jelle van den Corput en Claire Persant Snoep Beleidsmedewerkers duurzaamheid - gemeente Eersel

"In Eersel wordt ernaar gestreefd om de nieuwbouwwijk Stokkelsche Akker netbewust te realiseren, waarbij de wijk voor 70% zelfvoorzienend is en slechts 30% van de conventionele netcapaciteit nodig heeft. De aanleiding hiervoor was een burgerinitiatief van energiecoöperatie KempenEnergie.

De eerste studie, waarin 4 concepten zijn onderzocht en vergeleken met de uitgangssituatie (traditionele bouw met individuele warmtepompen), toonde aan dat dit technisch mogelijk is, wat leidde tot de opdracht om de haalbaarheid verder te onderzoeken. De variant waarvoor werd gekozen is een middentemperatuur warmtenet."

Vervolgens is er gestart met een haalbaarheidsstudie, gestructureerd langs vier sporen:

1. Techniek

Hier wordt de voorkeursvariant uit de eerste studie verdiept tot een schetsontwerp. Het doel is concrete indicatoren te verkrijgen, zoals de exacte ruimtebehoefte en een duidelijke indicatie van de benodigde investering.

2. Planologisch

Omdat de gemeente geen grondeigenaar is, is juridisch-planologische borging cruciaal. De ambitie moet worden verankerd in het omgevingsplan. Hiervoor wordt een energiegebiedsplan opgesteld dat de noodzaak van een ‘cap’ op de netcapaciteit onderbouwt.

3. Organisatorisch

Dit spoor onderzoekt de verschillende organisatievormen voor exploitatie en beheer. Opties zijn een commerciële exploitant, een energiegemeenschap, en een warmte- of energiebedrijf.

4. Financieel

Dit spoor richt zich op het sluitend krijgen van de businesscase. De meerkosten per woning moeten gedekt worden door een mix van subsidies, grondprijs, exploitatiebijdrage en het verrekenen van toekomstige voordelen voor bewoners.

Actiepunten

  • Werk vanaf het begin integraal: betrek collega’s van alle relevante disciplines direct bij de start. Bouw een brede projectgroep zodat het niet alleen jouw project is.
  • Betrek je lokale energiecoöperatie: de kennis, het netwerk en het lokale draagvlak van de energiecoöperatie bleken van grote waarde.
  • Werk nauw samen met Enexis: samenwerking is essentieel.
  • Stimuleer slim energiegebruik: spreiding van piekbelasting (bijv. laden buiten piekuren), collectieve systemen (buurtbatterijen, gedeelde warmteoplossingen).
  • Zet in op lokale energie-opwek en gebruik: gebruik zonnepanelen en lokale opslag slim, zodat energie zoveel mogelijk binnen de wijk blijft.
  • Stop niet bij de eerste tegenslag: dit is misschien wel de belangrijkste boodschap. Volharding en geloof in het plan zijn essentieel.