”We zijn de eerste provincie die al haar veehouderijen in 43 gemeenten heeft bezocht en gecontroleerd.”


Elies Lemkes-Straver

Gedeputeerde Landbouw, Voedsel, Bodem en Brede Welvaart

Tonny Meulensteen

Wethouder Laarbeek

Het ITv-traject werd de afgelopen jaren begeleid door een Bestuurlijke Stuurgroep. In dit interview kijken 2 leden van deze stuurgroep, wethouder Tonny Meulensteen (TM) en gedeputeerde Elies Lemkes-Straver (ELS), terug op het traject: hoe kijken zij terug op de bijzondere samenwerking en welke lessen nemen zij mee voor de toekomst.

Hoe kijk je terug op het ITv traject?

TM ”Dat wat we boven tafel wilden hebben, hebben we behaald met een obstakel hier en daar. Iedereen kan nu in de eigen gemeente bekijken waar kwetsbare locaties zitten die nader toezicht behoeven. Ook is het interessant de lokale uitkomsten te vergelijken met andere gemeenten of heel Brabant.”

Hoe kijk je terug op de samenwerking met andere partijen?

TM ”Vanuit de overtuiging dat we elkaar nodig hadden hebben we dit resultaat bereikt, anders waren we nooit zover gekomen. De kracht zit in de grootschalige samenwerking, maximale dekking, wat ervoor zorgt dat de uitkomst verantwoord is en goed vergeleken kan worden. De financiële support van de provincie ter ondersteuning van gemeenten en het projectteam heeft ook bijgedragen aan het creëren van die dekking.”

Wat heeft het opgeleverd?

ELS ” We hebben in het bijzonder aandacht voor overschrijding van de stikstofuitstoot ivm onze natuurdoelen en onze Brabantse Ontwikkelaanpak Stikstof. Door een kleine groep bedrijven die de regels slecht naleeft, kan aan de hele sector een slecht imago kleven. Gelukkig nemen de meeste bedrijven de regels wel in acht. Door het intensiveren van het toezicht ontstaat een reëel beeld en een gelijker speelveld. Daarnaast hebben we met de data die het onderzoek heeft opgeleverd, een stevige basis gelegd voor de doorontwikkeling van risicogericht toezicht en handhaving, omdat inzichtelijk is waar en op welk onderdeel de naleving van regels wel achterblijft. Deze vernieuwde manier van werken gaan we integreren in het reguliere toezicht en handhaving.”

Hoe zit het met de naleving van de regels?

ELS “Bij 52% van de veehouderijen is een overtreding vastgesteld, maar dit ging in de meeste gevallen om een lichte overtreding, die eenvoudig te herstellen is, bijvoorbeeld een administratieve fout, een ontbrekend logboek of een niet gekalibreerde ph-meter. In 5% van de gevallen, was er sprake van een zware overtreding.

Dit beeld van het naleefgedrag is vergelijkbaar met het beeld dat we op basis van het reguliere toezicht hebben bij de midden- en kleinbedrijven in andere sectoren. Het is voor de sector goed om dat met feiten onderbouwd te hebben, dat geeft duidelijkheid naar de samenleving. Bovendien erkennen veehouders hun verantwoordelijkheid en zijn ze zich bewust van hun effect op de leefomgeving, daarom gaven ze ook alle medewerking aan de controles.”

Hoe kunnen we hier in de toekomst verder mee gaan?

ELS ”We zijn de eerste provincie die al haar veehouderijen in 43 gemeenten heeft bezocht en gecontroleerd. We gaan onderzoeken hoe we dit ook kunnen toepassen in de overige sectoren.” TM ”Het gaat niet altijd om gehele bedrijven maar soms ook over onderdelen van de bedrijfsvoering die niet op orde zijn. We weten wat de grote risico’s zijn voor de leefomgeving en daar gaan we meer dan voorheen gericht op controleren.”

Hoe zetten we de ontwikkelde tools in?

TM ”De tools zetten we in op plekken waar het nodig is. We willen niet meer toezichtsuren creëren, wel minder toezicht op de plekken waar we niet hoeven zijn. De op basis van de data ontwikkelde veehouderijkeuzetool geeft dit aan. We hebben ook ontdekt dat er nog veel meer uit te halen is op andere beleidsvelden en dat samenwerking met slim acteren nog veel meer op kan leveren. Web Bestand Veehouderij Bedrijven op orde is een goed voorbeeld dat je blijvend gezamenlijk zou kunnen checken. Het zou mij veel waard zijn om te onderzoeken in hoeverre dat verdere samenwerking van de provincie in de toekomst daarbij zou kunnen helpen. Daarbij valt te denken aan een vorm zoals het ITv project, op een gelijkwaardige manier.”

ELS ”We hebben 3,5 jaar gestructureerd data vastgelegd. Deze kennis over de veehouderij is ontsloten voor de deelnemende gemeenten en de provincie. Dit helpt ons effectiever en efficiënter toezicht te houden.”

Wat is de belangrijkste les die je collega bestuurders mee zou willen geven?

ELS ”Data speelt een steeds belangrijker rol bij toezicht en handhaving. Voor een goede kwaliteit van data is het van belang medewerkers te trainen om op een goede manier data te verwerken en interpreteren. Bovendien moet informatie gestuurd toezicht overal op dezelfde wijze plaatsvinden. Heb je dit eenmaal tot een reguliere werkwijze gemaakt, dan verbetert dat de kwaliteit en effectiviteit van het toezicht.” TM ”Je moet eerst zicht hebben op een actuele stand van een sector voordat je er beleid op gaat richten. Kijk eerst maar eens of wat er in je hoofd zit klopt met feitelijke onderbouwing, of wat je denkt wat nodig is ook daadwerkelijk nodig is. Het maakt niet uit welk onderwerp je daarbij in gedachten hebt als het bijdraagt aan het in stand houden van de omgevingskwaliteit.”