Het Bos van Oss: hoe kwam het bos tot stand?
“Bomen zijn een prachtige noodzaak.”
Een bos van twintig hectare midden in Oss, dat was een paar jaar geleden de droom van een aantal ondernemers. Drie jaar later is de eerste zeventien hectare al aangeplant en volgt de rest hopelijk dit jaar nog. Waarom vinden zij bomen planten belangrijk? En hoe hebben ze het bos gerealiseerd? We spraken René van Ass, voorzitter van Stichting Bos van Oss, in een bijzondere omgeving.
Tekst: Marjolein Bezemer
Foto's: Provincie Noord-Brabant
Met twee klapstoelen in de hand lopen we door het bos van Landgoed de Wamberg. Het is een frisse lenteochtend en we horen veel verschillende vogels. Tussen de hoge bomen zien we vijvers en kleine weides. Hommels landen op de bloeiende dovenetel tussen het gras. “Het is wel prachtig hier hoor”, zegt René als we door het bos wandelen. “Zo mag het Bos van Oss er ongeveer uit komen te zien.”
Elke boom die je plant is er één
We zetten onze stoelen neer op een open plek. “Natuur is van levensbelang”, stelt René. “Wij mensen kunnen niet zonder natuur, we zijn er van afhankelijk. Het is een prachtige noodzaak.” Met de Sustainable Development Goals in het achterhoofd, voelt hij zich verantwoordelijk voor het verbeteren van een klein stukje Nederland. “In Brabant is er nu ook een doelstelling om tot 2030 13.000 hectare nieuw bos aan te planten. Het is evident dat er nog heel veel bomen moeten worden aangeplant. En elke boom die je plant is er één. Hoe meer hoe beter. Als je hier een boom plant, draag je ook bij aan de wereldwijde doelstellingen.”
Werkgevers initiatiefnemers nieuw bos
Voor René bleef het niet bij één boom, het werd een heel bos. De ondersteuning van zo’n honderd bedrijven maakt Het Bos van Oss uniek. “Een van de ondernemers heeft een groot internationaal bedrijf in de bakkerij-industrie en maakt machines waar duurzaamheid en energiebesparing een belangrijke rol speelt” vertelt René. De burgemeester van Oss spoorde deze fabrikant aan om niet alleen wereldwijd aan duurzaamheid te doen, maar ook wat dichter bij huis bij te dragen aan klimaatdoelstellingen. “Vanuit die gedachte is het initiatief ontstaan.” Het doel is om een bos te realiseren namens werkgevers en in samenwerking met de gemeente, bewoners, scholen en verschillende organisaties in Oss. “Dat maakt het project niet makkelijker, maar wel veel interessanter.”
"De toekomstige generatie wordt straks de eigenaar van het bos..."
Een bos van ons
Het was namelijk best moeilijk om mensen erbij te betrekken. “Het Bos van Oss moet vooral een bos van óns zijn,” aldus René. “De toekomstige generatie wordt straks de eigenaar van het bos, we zijn bezig geweest om die mee te krijgen. We hebben daarom ook een boek geschreven voor kinderen in de basisschoolleeftijd om ze te leren wat de impact van een bos kan zijn.” En met succes, want tijdens de plantdagen in het bos waren de kinderen in groten getale aanwezig. “Natuurlijk is de aanplant voor een groot deel professioneel gedaan want er zijn echt heel veel bomen de grond in gegaan.” Als de laatste drie hectare ook is gerealiseerd, verwacht René dat het bos tussen de 40.000 en 55.000 bomen bevat.
Het verkrijgen van grond was een van de grootste uitdagingen
Om tot een totaal van twintig hectare bos te komen is er veel werk verzet. “Voordat je mag planten zijn er al heel wat trajecten belopen. En geld is daarbij niet het enige aspect.” René vertelt dat de samenwerking met de gemeente heel belangrijk is voor het slagen van het project. “We hebben afgesproken met de gemeente om het bos op gemeentegrond te planten. Het verkrijgen van grond was misschien wel een van de grootste uitdagingen voor de gemeente.” De gemeente heeft verschillende locaties in kaart gebracht met een vlekkenplan. “Inmiddels zijn we zover dat alle mogelijke gronden in beeld zijn.” Maar daar ging wel wat aan vooraf.
De waarde van grond
Want, zo vertelt René: elk stukje grond heeft een bestemmingsplan dat misschien niet overeenkomt met de bestemming ‘natuur’. Er moest nog grond worden aangekocht van anderen en ook een belangrijk aspect: bepaalde gronden moesten worden afgewaardeerd. “De waarde van grond als je er een huis wilt neerzetten wordt vele malen hoger ingeschat dan wanneer je bijvoorbeeld een akker wilt maken. Maar als je doel is om een bos aan te planten, dan wordt de waarde nóg lager.
Hoe wijzig je een bestemmingsplan en op welke manier kan je de waardedaling van de grond compenseren? In de podcast ‘Brabantse Bomen’ gaan we dieper in op dit onderwerp en stellen we deze vragen aan de Brabantse Bossenmakelaar.
Het regelen van financiën
Niet alleen grond is belangrijk voor het realiseren van een bos, er is ook geld nodig voor het kopen van planten en bomen. De betrokken bedrijven hebben meebetaald. “Maar wat we zeker niet moeten vergeten als het om financiën gaat: ook de provincie heeft een belangrijke bijdrage geleverd. Die ondersteuning kon worden geleverd voor aanplant van bossen op locaties buiten de bebouwde kom. Ons doel was om vooral binnen de bebouwde kom aan te planten.” Maar het bleek een grote uitdaging om een aansluitend stuk grond te vinden midden in Oss. “Er is geen tijd te verliezen wat klimaatdoelstellingen betreft, dus we hebben besloten om ook delen buiten de bebouwde kom aan te planten en te rekenen bij het Bos van Oss. Die stukken zijn ondersteund door de provincie.”
Uiteindelijk is het een kwestie van doen
Binnen drie jaar is dus het grootste deel van de plannen voor Bos van Oss uitgevoerd. Een heel snel proces, aldus René. “Er stond al een artikel in het Brabants Dagblad nog voordat er echt een besluit genomen was. Dat heeft er wel toe geleid dat we benaderd werden door mensen die iets wilden doen. Die dynamiek was geweldig om te zien. Eigenlijk is er van alle kanten meegewerkt, vanaf het allereerste begin. Op die manier kwamen we zo snel tot dit resultaat.” De ondernemersmentaliteit heeft volgens René bijgedragen aan de vlotte totstandkoming van het bos. “Je kan van alles doen voor een beter klimaat: je kan protesteren, je kan regels stellen, je kan stimuleren. Maar uiteindelijk is het een kwestie van doen. En ik denk dat je ondernemers daar heel goed bij kan gebruiken. Die zijn gewoon gewend om te handelen. Ze stellen zichzelf een doel en ze gaan. Het is eigenlijk heel simpel: ga er gewoon mee aan de slag.”
Lees meer over de boscompensatieregeling.
Benieuwd naar het uitgebreide verhaal van René? Luister naar de eerste podcastaflevering van Brabantse bomen 🎧