SOCIAL RETURN


Steeds meer publieke organisaties zien het belang van social return in en het wordt steeds vaker binnen de kaders van de Aanbestedingswet toegepast. Omdat er geen generiek landelijk beleid voor is, wordt het instrument verschillend gebruikt. Het is daarom nog een uitdaging om social return écht tot een succes te maken.


Social return of SROI (Social return on investment) bij aanbestedingen is primair bedoeld om werk of ontwikkeling te kunnen bieden aan mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Overheden vragen bij hun opdrachten (inkopen of aanbesteden) aan hun leveranciers/opdrachtnemers om deze mensen een (ontwikkel)kans te geven binnen hun eigen organisatie tijdens het uitvoeren van de overheidsopdracht.


Social return wordt meestal opgenomen in de vorm van een contracteis. De opdrachtnemer is dan verplicht om een bepaald deel van de aanneem-/opdrachtsom te besteden aan de inzet van mensen met achterstand tot de arbeidsmarkt. Het inkopen van “sociale” diensten en producten die in relatie staan tot de opdracht worden steeds vaker erkend als een manier van SROI.


Thea Smid-Verheul (Stichting Rijk): “Het is heel goed om een pilot van een jaar op social return te organiseren. Dan kun je ervaring opdoen, het net ophalen en aanpassen waar dat nodig is. En mocht het niet bevallen? Dan stop je er gewoon weer mee!”

Er zijn grofweg vier manieren om social return uit te vragen bij het in de markt zetten van overheidsopdrachten boven de Europese drempel:


  1. Social return aan de hand van de Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO, zie kader)
    Hoe hoger hun PSO-certificering, des te meer korting krijgen opdrachtnemers op hun social return-verplichting. De gedachte hierachter is dat opdrachtnemers met hoge certificering al veel mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst hebben.
  2. Social return als gunnigscriterium
    Er worden meer punten toegekend aan potentiële opdrachtnemers die een beter plan van aanpak hebben voor het realiseren van social return bij de uitvoering van de opdracht. Een gunningscriterium kan ook in combinatie met een contracteis worden gebruikt.
  3. Social return als maatwerk
    Voordat gemeenten een aanbesteding in de markt zetten kunnen zij bij de voorbereiding van de inkoop ook maatwerk toepassen op het onderdeel social return. Bij sommige opdrachten zijn er namelijk veel kansen voor social return, bij andere weinig.
  4. Social return in vast bouwblokkenmodel
    Bij deze methode wordt social return als uitvoeringsvoorwaarde/contracteis uitgevraagd. In het bouwblokkenmodel zijn er verschillende blokken met mogelijkheden om social return in te vullen. Dit zorgt voor een beperkte mate van maatwerk per opdrachten.

De Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) is een wetenschappelijk onderbouwd kwaliteitskeurmerk van TNO dat objectief meet en erkent in welke mate organisaties een bijdrage leveren aan arbeidsparticipatie van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Daarbij stimuleert de PSO-methode dat dit op een kwalitatief goede en duurzame manier wordt gerealiseerd. De ingebouwde ketenstimulering stimuleert de onderlinge vraag naar PSO-gecertificeerde organisaties en draagt bij aan het hogere doel. Er zijn ruim 1000 gecertificeerde organisaties die dit doen.

Social return-coördinator

Om het in de eigen organisatie te bevorderen, helpt het om iemand vrij te maken die

zich dedicated met social return bezig kan houden. Zo’n social return-coördinator kan bijvoorbeeld een grote rol spelen bij het afstemmen van het social return-beleid met het duurzaamheidsbeleid en MVI-beleid. En eventueel een pilot social return opzetten.

Maar misschien nog wel belangrijker: de coördinator kan het verschil maken, door samen met de hele organisatie de gewenste impact en doelen van social return te bepalen en

die te verbinden aan de missie en visie van de organisatie.



Eye-opener

Een belangrijke eye-opener tijdens de proeftuin: de Aanbestedingswet biedt voldoende ruimte om innovatie- of milieudoelen op te nemen als verplichting bij aanbestedingen, net zoals dat al via het SROI-beleid gebeurt. Er wordt hier en daar zelfs geëxperimenteerd met het toestaan van een bredere invulling van de SROI-verplichting. Maar het kan ook gewoon direct via gerichte uitvoeringsvoorwaarden of contracteisen.


Meer weten?

Meer weten over social return? Op de website van PIANOo zijn verschillende handreikingen, onderzoeken en praktijkvoorbeelden van social return te vinden. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft daarnaast in 2018 een Handreiking Social Return gepubliceerd.


IBN

Sociale onderneming IBN biedt kansen aan mensen die het zonder steun niet redden op de arbeidsmarkt. Ze leiden via werkleerlijnen medewerkers op tot vakkrachten. Tijdens of na deze leerperiode kan de medewerker via een detachering of rechtstreeks bij een werkgever in de regio aan de slag. Daarnaast heeft IBN diverse werkzaamheden binnen de eigen bedrijfsonderdelen, zoals schoonmaak, beheer, groenonderhoud, in-, om- en verpakken, assemblage en montage.


Omdat IBN impact maakt op arbeidsparticipatie, zullen veel opdachtgevers inkoop bij IBN door opdrachtnemers goedkeuren als invulling van hun social return-verplichting. De factuur van IBN voor de geleverde dienst of het geleverde product mag dan in z’n geheel worden afgetrokken van de social return-verplichting van de opdrachtnemer.


DOEGOODS is een merk van IBN. DOEGOODS verkoopt kerstpakketten, relatiegeschenken en design items met een sociaal maatschappelijk verhaal.