BRABANTS
KLOOSTER
LEVEN
Specialisten in verbinding
Oscar Kocken maakte in opdracht van het Brabants Kloosterjaar de podcastserie Kloosterleven. Daarin sprak hij onder andere met broeder Guido Van Belle van de Abdij Maria Toevlucht in Zundert. Een hernieuwde ontmoeting over verbinding, imperfectie en vrij zijn van oordelen.
Oscar: “Ik was die dag te vroeg. Ik mocht al proeven aan de stilte van de bossen hieromheen. Dat hielp me om in de stemming te komen. Ik merkte bij u dat ik meteen kon aarden in het contact. Ik kan het niet anders zeggen: ik heb mogen proeven aan een wereld die ik niet kende. Dat was bijzonder en verrijkend. Ik ben dankbaar dat ik dat heb mogen ervaren, maar ook dat ik mijn vragen mocht stellen aan iemand in al zijn kwetsbaarheid en openheid. We herkenden elkaars zoektochten. Het voelde alsof ik een oude bekende ontmoette, gemixt met een gesprek met een psycholoog. Het werd meer een gesprek dan een interview.”
Broeder Guido: “Ik zou zeggen, het werd een ontmoeting. Alsof er iets aansloot op een diepere laag.”
Oscar: “U leidt een ander leven, ik leid het mijne en toch zijn er verbindingen. Dat trof me.”
Broeder Guido: “Iemand ontmoeten die ik niet ken, waarbij ik voel dat er verbinding ontstaat, ook al hebben we een ander leven. Het verwondert me nog steeds. Het is er nog! Ondanks corona, ondanks de samenleving die we aan het worden zijn, zijn er nog mensen die in diepte verbinding willen maken.”
Oscar: “Dat gebeurde tussen ons en resoneert bij de luisteraars. Het heeft me ook positief verrast dat er zoveel mensen zijn die dit willen horen, ook van mijn eigen generatie, dertigers, waarvan ik dacht dat die niet per se zitten te springen om een verhaal uit het klooster.”
Broeder Guido: “Het gaat om een verhaal van twee mensen.”
‘Laten we niet oordelen over imperfectie’
Oscar: “Het gaat ook over mensen die een keuze hebben gemaakt voor een bepaald leven, die focus hebben gezocht. U hebt veel ervaring met het richten van aandacht. Dat is zo’n waardevolle en leerzame houding. In principe kan ik dezelfde keuze maken, maar ik vermoed dat ik dat niet even radicaal zal kunnen als u.”
Broeder Guido: “Je kunt er ieder moment voor kiezen.”
Oscar: “Na dit gesprek ben ik nog naar andere stiltekloosters geweest en ik heb ook een korte retraite gedaan. Daardoor heb ik echt ervaren wat stilte met me doet. Ik kies nu mijn momenten van stilte. Er zijn er waarop ik bewust muziek aanzet en evenzeer momenten waarop ik het niet doe. Ook dat heb ik van onze ontmoeting geleerd: je kunt kiezen wanneer je je laat afleiden of juist niet.”
Broeder Guido: “De kern van ons leven is dat je ieder moment kunt kiezen. Ieder moment kun je kiezen constructief of destructief te zijn, af te dwalen of te focussen. Een andere belangrijke waarde die je noemt is verbinding. Doordat wij gekozen hebben voor dit leven in gemeenschap verbind je je met je medebroeders en met het gedachtengoed van het monastieke leven. We oefenen daar iedere dag in. In die zin worden we specialisten in verbinding. Je kunt daaraan niet ontsnappen hier.”
Oscar: “Wat me ook trof: dat is niet makkelijk.”
Broeder Guido: “U dacht vast: ik ga daar een potje perfectie aantreffen. Het beeld dat de buitenwereld van een klooster heeft is dat er een boel vrome heren bij elkaar leven waaraan niets schort. U moest eens weten. Niets is zo irritant als iemand die perfect is, gesteld dat dat überhaupt bestaat. We kunnen heel nukkig zijn, zenuwachtig. We zijn geen heilige boontjes.”
Oscar: “Dat had ik in mijn fantasie al besloten.”
Broeder Guido: “Blijf vrij van oordelen. Geloof niet in definitieve antwoorden. Uw oordelen werden gelogenstraft door verbinding. Fijn, oordelen weg, vrijheid!”
‘Je kunt kiezen wanneer je je laat afleiden of juist niet’
Oscar: “Er was nog iets wat me raakte. Dit is een stilteklooster en ik liet iets vallen. Dat was nogal een herrie, ik excuseerde me en grapte dat u mild was voor mij. Daar spraken we buiten over door. U vertelde over mildheid jegens jezelf en hoe dat een mens ook milder maakt richting anderen. Ik heb een groot perfectionisme, ben streng voor mezelf en daarmee soms ook voor anderen. Dat kan een barrière zijn.”
Broeder Guido: “Laten we niet oordelen over imperfectie. Ik ben een Vlaming. Wij hebben de uitdrukking Er is een hoek af. Dat vind ik geweldig. Laat er maar een hoek af zijn! Toen ik hier al monnik was, ben ik een therapeutische opleiding gaan volgen. Ik heb veel zelfonderzoek gedaan. Waar zitten mijn schaduwkanten? Welke stukken zijn vrij en waar zit ballast op. Dat heeft mij een geweldige vrijheid gegeven. Je moet de diepte induiken en stukken van jezelf onderzoeken waar je juist liever vanaf blijft.”
Oscar: “Is die leerschool minstens zo fundamenteel als de leerschool in het klooster?”
Broeder Guido: “Niet iedere kloosterling maakt vanzelf een psychische afdaling. Ik ben negentien jaar novicemeester geweest en heb nieuwelingen opgeleid. Ik heb hen altijd geadviseerd om te gaan werken met de stukken waar je onvrij bent. Ga in therapie, leer jezelf kennen.”
Oscar: “Als er in die podcast iets is aangetoond dan is het wat mij betreft dat echte verbinding niet kan zonder kwetsbaarheid. Durf je zwaktes te laten zien.”
Broeder Guido: “Voor mij is samen zijn in stilte ook belangrijk. In mijn eentje zou ik geen monnik kunnen zijn. Het dagritme, om vier uur op en om kwart over acht naar bed, zou ik alleen niet volhouden. De structuur geeft me ruimte, ik hoef me niet bezig te houden wanneer ik wat moet doen en hoe ik de stilte moet bewaren. Er wordt wel gepraat hoor, maar niet dat oeverloze, nietszeggende geklep.”
Oscar: “Geïnspireerd door deze ontmoetingen wil ik kijken of ik meer mooie interviews kan maken met mensen uit het klooster. Wat beweegt hen? Wat kunnen we van elkaar leren? Ik wil de raakvlakken onderzoeken. Hoe maak je een keuze, hoe ga je om met twijfel, hoe word je milder naar jezelf, oprechter in contact met anderen? Hoe ga ik om met verleiding of afleiding. Er zit veel rijkdom in de manier van leven in de kloosters.
Een vraag aan u: Ik kan makkelijk weten wat wij van u kunnen leren, maar wat zou deze gemeenschap kunnen leren van mensen búiten het klooster?”
Broeder Guido: “Ik kom weinig in de samenleving. Dat heeft het risico op blinde vlekken en daar kan ik iets leren. Als je dag in dag uit in hetzelfde patroon zit, wordt het moeilijker om buiten jezelf te denken. Ik ben voorstander van meer van dit soort ontmoetingen, ook buiten het kloosterjaar om. Ik ben wars van de gedachte dat alles te halen valt bij een klein aantal kloosterlingen. Er valt niets te halen. Er valt wel ontmoeting te regelen en van elkaar te leren. Het is prachtig om hier te leven. Je kunt hier iets ervaren wat aan het verdwijnen is, maar het mag niet op die laag blijven. Wij willen niet een ivoren toren, het dient dynamisch te zijn.”
Uit het jaar van het Brabantse Kloosterleven
Mooie of belangrijke gebeurtenissen uit het afgelopen kloosterjaar
2 FEBRUARI 2021 650 jaar Sint-Agatha Het oudste klooster van Nederland viert het 650-jarige bestaan.
8 FEBRUARI 2021 Canon Beeldend kunstenaar Ludwig Volbeda rondt de Mappa Brabantiae, de canon Brabants Kloosterleven af.
10 FEBRUARI 2021 Officiële opening Het Jaar van het Brabants Kloosterleven wordt officieel geopend door Koning Willem Alexander.
FEBRUARI-MAART 2021 Proefwandelen Proefwandelingen door verschillende groepjes van de vijftien etappes van Ons Kloosterpad.
5 MAART 2021 Lancering boekje over kloostertuinen Museum Krona lanceert in samenwerking met Berne media en vier kloostertuinen het boekje Een weelde aan groen, over bijzondere kloostertuinen in Noord-Brabant.
14-18 MAART 2021 Retraite Floris Alkemade gaat op retraite in de Abdij OLV Koningshoeven in Berkel-Enschot.
