BRABANTS
KLOOSTER
LEVEN
Om je weg te kennen is stilte nodig
Zuster Bettina en Carmen Coolen wandelden een dag samen over Ons Kloosterpad. Het leverde een iconische foto op die de website van Kloosterjaar Brabant siert. De ontmoeting betekende ook het begin van een bijzondere band tussen twee vrouwen die allebei kiezen voor een eerlijk leven, ieder vanuit hun eigen roeping.
Voor het missieklooster in Aarle-Rixtel staat zuster Bettina - zwarte Nike-sneakers en zwarte bodywarmer over een grijs habijt – ons al buiten op te wachten. Ze komt net terug uit Mönchengladbach waar ze tegenwoordig een deel van haar tijd werkt met jongeren met een migratieachtergrond. Sommigen zijn getraumatiseerd. “Het is een project van de gemeente in samenwerking met de kerken. We voetballen wat, we praten wat, ik ben er voor ze.”
Tijdens hun eerste ontmoeting in juni vorig jaar ontdekten de vrouwen raakvlakken. Allebei maakten ze een crisis door, braken met een ‘normaal’ maatschappelijk leven, zijn gelovig, liepen naar Santiago de Compostella en houden van dieren.
Ooit voetbalde Bettina Berger voor het nationale elftal van Duitsland. Vanwege een voetblessure moest ze stoppen en belandde ze in een crisis. “Door de crisis kwam ik weer in contact met mijn geloof, met God.”
Ook Carmen maakte een crisis door. Ze belandde in een depressie en burn-out. Om te breken met haar oude leven besloot ze, met ezelhengst Prairie, naar Santiago de Compostella te lopen. De tocht was een keerpunt in haar leven. Nu woont ze een paar honderd meter van het missieklooster vandaan op Community Farm, een zelfvoorzienende biologische boerderij, waar ook retraites gegeven worden.
‘Het leven kent altijd crises en in iedere crisis kun je kiezen’
Over geloof
Carmen: “Onze manier van leven lijkt wel op elkaar. Leven in rust, stilte. Onze visie hoe samen te leven, ons geloof.”
Carmen noemt zichzelf gelovig en spiritueel, maar hangt geen godsdienst aan: “Ik heb veel uit verschillende religies gehaald. Ik haal eruit wat me past en neem het mee op mijn eigen reis.”
Zuster Bettina is katholiek opgevoed: “In de loop der jaren is mijn geloof verdiept. Mijn vader overleed toen mijn moeder in verwachting was van mij. Als kind hoorde ik dat mijn vader in de hemel is. Vaak dacht ik: doei, je hebt me gewoon alleen gelaten. Maar als ik op zoek was naar antwoorden praatte ik met hem. Toen een vriendin van mij op missie ging naar Brazilië ben ik de bijbel weer gaan lezen. Ik werd geraakt door de dialoog tussen Jezus en zijn vader. Ik voelde: dit gaat over míjn leven. Er is iemand met wie je kan praten, die er niet is: God de Vader. Het gaf mij een gevoel van thuiskomen en het is nog steeds mijn thuis. God is mijn vader, ik ben zijn dochter.”
Over ontmoeten
Carmen: “Ik liep naar Santiago na een moeilijke tijd, waar ik liever alleen wilde zijn. Op pad ontdek je dat je elkaar nodig hebt. Met andere mensen kom je verder.”
Bettina: “Een glimlach van iemand, een gesprek of een vriendelijk Bon Camino maakt dat je het volgende uur weer verder kunt. Dat besef was belangrijk voor mij.”
Carmen: “Ik ging op reis om te resetten. Ik wilde juist geen mensen ontmoeten. Maar na drie dagen lopen ontdekte ik dat ik mensen nodig heb, om mee te delen: verhalen, eten, warmte. Ik wilde helemaal niet alleen leven.”
Zuster Bettina: “Ik heb in een vrouwengevangenis gewerkt. Daar vroeg ik me vaak af of ik hen wel kon helpen. Totdat ik besefte: Als ik kom en ze hebben een goede ontmoeting met mij, geeft hen dat misschien wel kracht om door te gaan, om andere mensen weer te vertrouwen. Iedereen is alleen op weg, maar je hebt wel anderen nodig.”
Over omgaan met crises
Zuster Bettina: “Het leven kent altijd crises en in iedere crisis kun je kiezen.”
Carmen: “Daar hadden we het tijdens onze wandeling ook over. Je kunt erin blijven hangen, jezelf als slachtoffer blijven zien. Ik heb een tijd zelfmedelijden gehad en de maatschappij de schuld gegeven van mijn depressie, maar dat maakt je niet beter. Als je durft kun je jezelf de vraag stellen en wachten tot je diep vanbinnen antwoord krijgt: wat wil ik nou écht voor mezelf? En dan daarvoor gaan.”
Zuster Bettina: “Er zit geen groot verschil tussen het gewone leven en het religieuze leven. Een roeping is altijd individueel, maar je leeft in een gemeenschap, met je eigen roeping, achtergrond, leeftijd. Dit betekent dat je vaak tegen de stromen in moet zwemmen. Ik kan niet het leven van een tachtigjarige leven. Ik moet in mijn gemeenschap ook mijn eigen weg gaan. Dat vraagt kracht.”
Zuster Bettina was tot voor kort de econoom van het klooster. Het was haar opdracht een toekomstbestendig plan voor het Missieklooster Heilig Bloed te maken, noodzakelijk omdat er bijna alleen hoogbejaarde zusters wonen, de inkomsten slinken en de onderhoudskosten van het gebouw hoog zijn. Het plan staat in de grondverf, maar de uitvoering gaat moeizaam.
Zuster Bettina: “Het is een emotioneel proces, want dit klooster is het moederhuis van de congregatie. Het heeft tijd nodig, maar ik wilde ondertussen meer doen met mijn roeping en heb gevraagd ander werk te mogen doen, en mocht naar Mönchengladbach.” Carmen: “Soms beweeg je mee, soms ga je je eigen weg. Voor mij is het betekenisvol om zelfvoorzienend te kunnen zijn, om voor mezelf te kunnen zorgen ongeacht de situatie.” Bettina: “Om je weg te kennen is stilte nodig. Alleen in stilte kom je in contact met jezelf en je verlangen. Dan kun je het leven leiden wat jezelf wil, en niet het leven dat van buiten wordt opgelegd.”
‘Alleen in stilte kom je in contact met jezelf en je verlangen’
Over ezelhengst Prairie
Ja, ze voerden hele gesprekken tijdens hun wandeling, maar hadden ook veel plezier. Dat gebeurt vanzelf, vertelt Carmen, als je met een ezel op pad gaat. “Als Prairie paarden ziet gaat hij glimlachen en heel hard balken. Hij heeft geoefend in de Pyreneeën en houdt het heel lang vol. Hij is zo grappig. Iedere keer als ik die kop van hem zie word ik blij.”
Bettina: “Als je met een ezel wandelt is de aandacht niet alleen op elkaar gericht. Er is altijd iemand bij. Ik vond het een ontspannen sfeer.” Ze pakt haar telefoon erbij: “Ik moet je een foto laten zien Carmen, van mij en een kind op een ezel. Die beelden staan voor de kerk in Mönchengladbach. Iedere keer als ik die zie moet ik aan de ontmoeting denken met jou en Prairie. Ik zou zo graag net als jij een boerderij hebben. Dat is mijn droom. Een plek waar getraumatiseerde kinderen naar toe
kunnen om in de natuur te zijn en met de dieren te spelen. Waar ze een gevoel van gemeenschapsleven ervaren.”
Carmen: “Dan heb je mensen nodig die dat begrijpen, en die droom en levenswijze vind ik op onze Community Farm. Het is hard werken, we houden nu nog niet veel over, maar we hebben iedere dag plezier met elkaar en de dieren. We organiseren sinds kort ook dagbesteding voor mensen met psychische klachten. Naast het boeren en in de natuur zijn geeft dat veel voldoening.”
Bettina: “Misschien kan ik met de kinderen een vakantieweek doorbrengen bij jullie? Zullen we samen dat plan uitwerken?”
Uit het jaar van het Brabantse Kloosterleven
Mooie of belangrijke gebeurtenissen uit het afgelopen kloosterjaar
JULI-AUGUSTUS 2019 Zomercolleges Erfgoed Brabant organiseert zomercolleges over tijdsbeleving in het klooster, de geschiedenis van de zusters Birgittinessen, Brabantse missionarissen in de internationale missiebeweging en de rol van het kloosterleven op de opkomst en ontwikkeling van onderwijs en zorg in Brabant.
24 SEPTEMBER 2019 Projectteam compleet Het projectteam Kloosterleven gaat van start en overlegt voortaan twee keer per maand.
21 OKTOBER 2019 Netwerkdag In het Emmausklooster in Velp leren deelnemers uit het netwerk elkaar beter kennen en maken ze kennis met verschillende initiatieven rond Brabants kloosterleven.
JUNI 2020 Kloostersouvenirs Kunstenaars en ontwerpers worden opgeroepen met ideeën te komen om kloostersouvenirs voor de wandelaars van Ons Kloosterpad te ontwikkelen.
SEPTEMBER 2020 – FEBRUARI 2021 artistiek onderzoek De vijf geselecteerde ontwerp(duo’s) houden zich bezig met onderzoek en maken ontwerp bij de kloosterlocaties verbonden aan Ons Kloosterpad.
