BRABANTS
KLOOSTER
LEVEN
Het draait om barmhartige liefde
Walter van der Velden ontwierp draagbare souvenirs voor de wandelaars van Ons Kloosterpad. Ter voorbereiding sprak hij twee keer met frater Wim Verschuren over barmhartigheid. Frater Wim overleed op 26 december 2020. Walter blikt terug op hun ontmoeting.
De quotes van Wim in dit artikel komen uit de opname van het tweede gesprek dat Walter met Wim had.
“Wim was een vriendelijke, warme, toegankelijke man. Een man met veel verhalen, zonder prediker te zijn. Zijn verhaal over barmhartigheid heeft me geraakt. Vooral de zin: zien, bewogen worden en in beweging komen. In mijn werk is het daar ook om te doen. Die driesprong probeer ik terug te laten komen in mijn werk. Ik was benieuwd wat Wim had bewogen om frater te worden, de wereld rond te gaan en mensen te helpen. Hij was amper achttien toen hij intrad. Natuurlijk waren het andere tijden. In zijn jeugd gingen er altijd wel zonen of dochters het klooster in. Wim wilde studeren, maar moest onderwijzer worden zoals alle fraters. Later kreeg hij van zijn congregatie alsnog toestemming om naar de universiteit te gaan en dook hij volop in het studentenleven. Dat heeft hem verder gevormd. In die tijd namen veel religieuzen afscheid en maakte ook hij een crisis door.
Wim: “Er zit veel tussen het volmaakte niet aankijken van een vrouw en naar bed gaan met haar. Het tussengebied is spannend en de meesten geven het op, maar ik heb ontdekt dat vriendschap heel belangrijk is voor mij. In die crisistijd is barmhartigheid teruggekomen, het gaf me richting en het is een rode draad in mijn leven geworden. Doe, leef, heb lief en heb aandacht voor wat kwetsbaar is.” Voor Wim draait veel om de woorden onbaatzuchtigheid en navolging. Hij vertelde dat er altijd mensen nodig zijn die opstaan om het goede voorbeeld te geven. Dat vind ik een mooi gegeven. Er zit niet een hele filosofie achter zijn keuze, het draait om liefde, barmhartige liefde. Iets doen omdat het je raakt, niet omdat je denkt: ik word er zelf beter van.”
Wim: “Ik geloof niet dat een mens kan groeien zonder barmhartige liefde. Het hart is het middelpunt. Het gaat niet om ethiek of moraal, het is niet iets dan van buitenaf moet, maar wat van binnen is. En het gaan om barmhartige liefde vanwege de onafheid. Als je ervan uitgaat dat er geen lijden is in de wereld, fiets je over de werkelijkheid van het leven heen.” “De manier waarop ik werk is altijd hetzelfde: ik haal verhalen op bij de mensen, maak daar een voorstelling van en met die voorstelling wil ik met mensen in verbinding komen. Mijn kunstwerken zijn conversatiestarters, openingen tot gesprek. Uitgangspunt van de opdracht voor het maken van de souvenirs was het doorvertellen van het kloosterverhaal en het doorgeven van kloosterwaarden. Mijn souvenirs zijn unieke fragmentjes van handdrukken. Ik val niet terug in symboliek, maar heb geprobeerd de boodschap te vertalen op een manier die mensen in deze tijd aanspreekt. De fratergemeenschap in Vught is klein en fragiel. Over een paar jaar zullen veel mensen er niet meer zijn. Corona heeft blootgelegd hoe groot de behoefte is aan fysiek contact. Vanuit de behoefte om letterlijk contact te maken én het doorgeven van het gedachtengoed is bij mij het idee ontstaan van de handdrukken.
De eerste keer dat we de handen gingen afdrukken was emotioneel. Je maakt echt verbinding. Er waren drie fraters. We hebben tientallen keren de handen geschud, met een stukje klei ertussen. In een handdruk zit iemands persoonlijkheid. Frater Hermenegildus was een van de broeders. Hij is 92 jaar en nog heel actief. Via Skype heeft hij nog contacten met mensen in Afrika en hij geeft nog steeds workshops. Lieve warme man, dat voel je in zijn handdruk. Handen schudden is een intiem gebaar, je bezegelt iets. Er gebeurt iets met jezelf en met de ander. Ik ben katholiek opgegroeid, ging zondags naar de kerk omdat het hoorde en op een gegeven moment ben ik gewoon niet meer gegaan. Ik ben geen atheïst. Waar geloof ik in? Ik plaats God niet buiten me als een superieur iets. Nee, ik geloof juist in de verbinding. Als we het over een soort van God hebben dan geloof ik dat het in ons zit, in ieder levend ding. Die link voelde ik wel tijdens het gesprek met Wim. Het gaat in hun congregatie ook over de relatie met de wereld, over zorgdragen voor elkaar, respect voor de natuur.
iHun eeuwenoud gedachtengoed komt terug in mijn werk. Dat was wel een besef tijdens het gesprek: ik doe het zelf ook op die manier. Het heeft ook persoonlijk dingen in beweging gezet. In september ben ik gestopt bij het commerciële bureau waar ik werkte. Ik kreeg er geen voldoening meer uit. Ik wil mijn verbeeldingskracht inzetten voor vraagstukken die ertoe doen. Verbinding is daarin een belangrijk thema.”
Wim: “Ik geloof dat er in de hele wereld een keten is van schijnbaar gewone mensen. Ieder daarin is een onderdeel van de keten. Mensen die dag in en dag uit die barmhartige liefde en compassie handen en voeten geven, die dragen de wereld. En jij bent een schakeltje. En die rol kan niemand anders vervullen als jij alleen.”
‘Doe, leef, heb lief en heb aandacht voor wat kwetsbaar is’
Uit het jaar van het Brabantse Kloosterleven
Mooie of belangrijke gebeurtenissen uit het afgelopen kloosterjaar
SEPTEMBER-NOVEMBER 2020 Fotograaf op pad Kunstenaar/fotograaf Birgitta de Vos fotografeert de levende kloostergemeenschappen langs Ons Kloosterpad.
9 SEPTEMBER 2020 Website live De website www.brabantskloosterleven.nl gaat live.
15 OKTOBER 2020 Making of Kloosterlunch Experimenteren in de kloosterkeuken van De Vegetarische Zusters in Megen met fooddesigner Katja Gruijters.
16 OKTOBER 2020 Nieuwsbrief De eerste nieuwsbrief Brabants Kloosterleven wordt verstuurd.
9 NOVEMBER 2020 Souvenirs Vijf geselecteerde kunstenaars presenteren hun ontwerpen voor de souvenirs die te koop zijn voor wandelaars van Ons Kloosterpad.
28 -31 JANUARI 2021 Kloosterresidentie Schrijfster Marijke Schermer verblijft vier dagen Sint Catharinadal te Oosterhout, ter inspiratie voor een literair werkje.
