Wat is de groenblauwe gebiedsgerichte aanpak?

In Brabant streven we naar een goede toekomst voor ons allemaal, maar staan we ook voor dringende uitdagingen rondom onze bodem, ons water en onze lucht. Pakken we deze niet aan, dan kan dat leiden tot onzekerheid over schoon en voldoende water, voedsel en energie, en vergroot het onze kwetsbaarheid voor natuurrampen. Om het Brabantse landelijk gebied gezond én veilig te houden, moet het veranderen.

Bodem, water en lucht op orde brengen is essentieel voor onze natuur, ons landschap, onze landbouw en onze gezondheid. Tegelijk is het een hele lastige klus om voor elkaar te krijgen. Het is één grote puzzel, ook omdat er landelijke en Europese richtlijnen zijn. We staan dan ook voor moeilijke keuzes met forse gevolgen. Dat brengt onzekerheid met zich mee. Zeker voor de agrarische sector, die sowieso midden in een transitie zit.

Daarom werken provincie, gemeenten, waterschappen, natuurorganisaties, de agrarische sector en andere betrokkenen met elkaar samen. Dat doen we met een gebiedsgericht aanpak in gebiedsprocessen en uitvoeringsprojecten. Daar zoeken we samen met de mensen en organisaties in een gebied mogelijkheden om ruimtegebruik slim te combineren en in balans te krijgen met water, bodem en lucht. En zo bij te dragen aan een sterkere natuur, voldoende en schoon water, een goede bodem en de toekomst van de landbouw. Enkel door die brug te slaan, kunnen we zorgen voor duurzame oplossingen in een leefbaar en gezond landelijk gebied.

Aanloop naar de groenblauwe gebiedsgerichte aanpak

Brabantbreed werd er al volop gewerkt aan projecten op het gebied van natuur, water en bodem. Er is al veel gebeurd, maar het werd ook steeds duidelijker dat het niet genoeg was om de (wettelijk verplichte) doelen te halen. Daarnaast zocht de Brabantse landbouw nieuwe perspectieven om te kunnen blijven boeren in evenwicht met de omgeving.

De uitvoering moest dus worden versneld en geïntensiveerd. Daarom startten de provincie en haar partners met een gebiedsgerichte en integrale aanpak waarbij ze aan meerdere doelen tegelijk werken.

Om te bepalen in welke gebieden we hiermee aan de slag gingen, brachten we eerst voor heel Brabant de opgaven in beeld voor:

Natuur: natuurnetwerk Brabant en herstel van de Natura 2000-gebieden
Water: Kaderrichtlijn Water, klimaatadaptatie, verdroging
Stikstofbelasting
Dynamiek in de landbouw
Ruimtelijke ontwikkelingen

Op basis daarvan verdeelden we de gebieden in drie categorieën. Deze zijn nu beter bekend als de uitvoeringsprojecten (categorie 1 en 2) en gebiedsprocessen (categorie 3):

Gebieden met eenduidige opgaven
Gebieden waar een beperkte bredere aanpak nodig is
Gebieden met een stapeling van majeure opgaven. Hier grijpen naast groenblauwe opgaven ook de stikstofproblematiek, landbouwtransitie, energietransitie, klimaatadaptatie, woningbouw- en/of mobiliteitsopgave op elkaar in.

Brabants Programma Landelijk Gebied

Vanaf eind 2022 werkt de provincie met partners op verzoek van het Rijk ook aan het Brabants Programma Landelijk Gebied (BPLG). Daarin is – naast natuur, water en landbouw – ook klimaat een belangrijke opgave. De groenblauwe gebiedsgerichte aanpak is een belangrijke pijler om dat programma uit te kunnen voeren. Op zijn beurt is het Brabants Programma Landelijk Gebied weer een onderdeel van het Brabantse Ruimtelijk Voorstel. Dat stelt de provincie samen met partners op, voor een goede invulling van de schaarse ruimte.

Natuurdoelanalyses

In 2023 stelde de provincie natuurdoelanalyses op voor al ‘haar’ Natura 2000-gebieden. Deze beschrijven de staat van de natuur in een Natura 2000-gebied. Hieruit bleek dat de natuur in de 15 Brabantse Natura 2000-gebieden verslechtert. De verplichte Europese natuurdoelen kunnen met de huidige maatregelen niet worden behaald. Inmiddels heeft de door het Rijk ingestelde Ecologische Autoriteit advies gegeven over verschillende Brabantse natuurdoelanalyses. Voor een aantal gebieden volgt een advies in 2024. De provincie is aan zet om opvolging te geven aan de natuurdoelanalyses en om onderzoeken, maatregelen en uitvoeringsprojecten (mede) op basis van de natuurdoelanalyses verder vorm te geven. Dit vormt dan ook belangrijke input in de gebiedsprocessen. Bovendien gebruikt de provincie de onderbouwing uit de natuurdoelanalyses en de adviezen van de Ecologische Autoriteit ook op hoofdlijnen in de verdere uitwerking van het Brabants Programma Landelijk Gebied en daarmee ook in de gebiedsgerichte aanpak.