Winkelplannen

Minder plannen voor uitbreiding winkelmeters

In 2019 is de totale voorraad aan winkelmeters (inclusief meters leegstand) nauwelijks afgenomen, met 5000 m2. In vergelijking met een jaar geleden, leiden de momenteel bekende plannen tot minder uitbreiding van het winkelvloeroppervlak: per saldo 90.000 m2, waar dit begin 2019 nog 145.000 m2 was. Enerzijds zijn er 40 plannen voor winkeluitbreiding vastgelegd in bestemmingsplannen (harde plannen, 60.000 m2). Anderzijds zetten steden met hun nieuwe (zachte) plannen steeds meer in op versterking en transformatie van winkelgebieden. Van de harde winkelplannen liggen nog steeds veel geplande meters op ongewenste plekken buiten de stads- of dorpscentra. Dit draagt niet bij aan de doelstellingen van compacte winkelgebieden, minder leegstand en ‘per saldo geen winkelmeter erbij’. Een deel van de zachte plannen is wel conform deze doelstellingen. Een (klein) deel van de plannen van vorig jaar is inmiddels gerealiseerd, het andere deel is gewijzigd of afgevoerd.

Figuur 4 Actuele winkelplannen in Noord-Brabant (in winkelmeters)

Het gaat om plannen om nieuwe winkels te bouwen, winkels uit te breiden en/of te transformeren naar woningen. Driekwart van alle harde winkelmeters in deze plannen is bedoeld voor de uitbreiding van winkels waar niet-dagelijkse producten worden verkocht. Bijna een kwart is voor de uitbreiding van supermarkten. Bij de zachte winkelplannen betreft het overgrote deel supermarkten, namelijk 85%. Dit aandeel is toegenomen, een jaar geleden was dit nog 50%. De plannen voor (uitbreiding van) supermarkten gaan vaak gepaard met een verplaatsing.

In welk type winkelgebied en type stad zijn in de harde en zachte plannen de meeste nieuwe winkelmeters gepland?

Van de harde plannen ligt 60% buiten het stads- of dorpscentrum. Deze plannen dateren vaak uit een verder verleden. De geplande uitbreiding van het winkelvloeroppervlak is het grootst voor verspreid liggende winkels in de vier grootste steden en in de dorps-stadscentra van de 48 overige gemeenten. Overigens zitten die nieuwe meters bij de vier grootste steden bijna in zijn geheel in één plan, voor een nieuwe bouwmarkt op een solitaire plek (15.000 m2). Bij de 48 overige gemeenten zijn ongeveer evenveel nieuwe winkelmeters in de centrumgebieden voor de verkoop van niet-dagelijkse producten als voor dagelijkse.

Figuur 5 Harde plannen in Noord-Brabant naar type stad (in winkelmeters)

Bron: inventarisatie gemeenten, februari 2020

De vier grootste en tien middelgrote Brabantse steden zetten met hun zachte plannen in op versterking en transformatie van hun centra, waardoor compactere winkelgebieden ontstaan. In de tien middelgrote steden gaat het per saldo om een afname van 7.000 m2 winkelvloeroppervlak in de stadscentra. De vier grootste steden zetten deze plannen in bij hun wijkcentra, waardoor het winkelvloeroppervlak daar met 5.000 m2 afneemt zodra ze zijn uitgevoerd.

Figuur 6 Zachte plannen in Noord-Brabant naar type stad (in winkelmeters)

Er zijn ook nog steeds veel zachte plannen voor uitbreiding op of verplaatsing van winkels naar solitaire plekken buiten de winkelgebieden (18.000 m2 verspreide winkels). In de tien middelgrote steden (11.000 m2) gaat het vooral om een drietal plannen voor het uitbreiden en/of verplaatsen van grootschalige huis- en tuinformules. Een vijftal zachte winkelplannen van de 48 overige gemeenten voorziet in de verplaatsing van supermarkten uit de dorps-stadscentra, onder andere naar bedrijventerreinen (4.000 m2). De functie van de supermarkt als trekker voor het centrum van de gemeente vervalt hiermee, waarmee de vitaliteit van de centra afneemt.

Waar nemen de winkelmeters het meest toe als alle plannen worden uitgevoerd?

De huidige winkelmeters nemen met ruim 1% toe na realisatie van alle harde plannen. Met de zachte plannen erbij bedraagt de groei 2%. De toename van het winkelvloeroppervlak door de harde plannen is ongeveer gelijk in alle typen winkelgebieden. Bij de zachte plannen zorgen nieuwe verspreide winkels voor het grootste deel van de extra meters.

Figuur 7 Winkelplannen per type winkelgebied – groei ten opzichte van huidige winkelmeters

In de regio Noordoost-Brabant nemen de winkelmeters meer toe door de harde plannen (3%, ruim 35.000 m2) dan in de overige Brabantse regio’s. Meer dan de helft van deze uitbreiding betreft twee plannen voor nieuwe bouwmarkten op solitaire locaties.

Figuur 8 Winkelplannen per regio – groei ten opzichte van huidige winkelmeters

Deel op social media