Verduurzaming van bedrijventerreinen
Vermindering energiegebruik op bedrijventerreinen
In 2023 lag het energiegebruik op bedrijventerreinen 3% lager dan het jaar daarvoor. Zowel het verbruik van aardgas als het verbruik van elektriciteit is duidelijk verminderd. De opwekking van hernieuwbare energie op bedrijventerreinen is licht gestegen, met name door een hogere productie van warmte uit biomassa en elektriciteit uit zonne-energie en wind op land. In 2023 is de emissie van koolstofdioxide en fijnstof door bedrijven op bedrijventerreinen sterk gedaald ten opzichte van 2022.
Hoge energieprijzen zorgen (nog steeds) voor daling in energiegebruik
Het energiegebruik door bedrijven op Brabantse bedrijventerreinen is in 2023 ruim 2 miljoen GJ afgenomen ten opzichte van 2022. Daarmee zet de daling van het energiegebruik vanaf 2017 zich door. In vergelijking met 2017 ligt het energiegebruik nu 28% lager. De daling in het energiegebruik komt door een lager aardgasverbruik én een lager elektriciteitsverbruik. In 2023 werd op bedrijventerreinen 1.450 miljoen m3 aardgas verbruikt (een daling van 3% ten opzichte van 2022). Het elektriciteitsverbruik lag met bijna 7.000 GWh in 2023 ongeveer 4% lager dan het jaar daarvoor. Zowel voor aardgas als voor elektriciteit geldt dat de aanhoudende hoge energieprijzen een belangrijke aanleiding zijn voor het verminderde verbruik. De energieprijzen lagen in 2023 het hoogst ten opzichte van de afgelopen vijftien jaar.
Figuur 4.1 Ontwikkeling van het energiegebruik op bedrijventerreinen in Noord-Brabant (bron: CBS, bewerking Provincie Noord-Brabant)
De absolute daling in het aardgasverbruik op bedrijventerreinen is bijna volledig afkomstig van de Stedelijke Regio West-Brabant. Het verbruik is hier sinds 2017 gehalveerd tot 750 miljoen m3 in 2023. Dit komt door ontwikkelingen op bedrijventerrein Moerdijk. Daar is onder andere een gasgestookte energiecentrale gesloten. Ook hebben twee grootverbruikers op dit terrein een aanzienlijk lager gasverbruik, terwijl zij voorheen veel aardgas verbruikten. Het elektriciteitsverbruik laat sinds 2021 een grote daling zien in de regio Zuidoost-Brabant. Dit komt vooral door tijdelijke sluitingen van de zinkfabriek in Budel-Dorplein.
Ten opzichte van 2022 daalde het totale energiegebruik in 2023 in alle regio’s, behalve in de regio De Baronie. In deze regio zitten in de periode 2017-2023 behoorlijke fluctuaties in het verloop van het aardgasverbruik, met een toename van 19% in het laatste jaar. Deze toename is afkomstig van bedrijventerrein Amerkant in Geertruidenberg door vooral een groter verbruik voor de voeding van het Amernet dat warmte levert aan onder andere stadsverwarming in Breda en Tilburg.
Het aandeel van het energiegebruik op bedrijventerreinen ten opzichte van het totale energiegebruik van bedrijven in Noord-Brabant nam in 2023 af ten opzichte van 2022. In 2023 werd meer dan 53% van de energie, die aan Brabantse bedrijven werd geleverd, gebruikt op bedrijventerreinen. Deze daling komt doordat het verbruik van aardgas op bedrijventerreinen meer afnam dan het verbruik buiten bedrijventerreinen.
Aandeel alle Brabantse bedrijven in landelijk aardgas- én elektriciteitsverbruik weer hoger
Het aandeel van het aardgasverbruik van alle bedrijven in Noord-Brabant in verhouding tot het landelijk totaal neemt vanaf 2021 weer toe, maar ligt nog wel 0,3 procentpunt onder de piek van 2017 (zie figuur 4.2). De stijging in het laatste jaar komt van bedrijven die niet op bedrijventerreinen liggen. De oorzaak van de toename is dat de levering van aardgas aan alle Brabantse bedrijven in dat jaar met 2% toenam, terwijl deze landelijk daalde met 2%. De sector landbouw, bosbouw en visserij (vooral glastuinbouw) laat zowel voor Brabant (18%) als voor Nederland (10%) een grote stijging in de gasleveringen zien. Deze toename wordt landelijk gecompenseerd door een afname in het verbruik in de sectoren energievoorziening (-6%), industrie (-1%) en handel (-15%). In Noord-Brabant nam het verbruik in de industrie en handel met dezelfde percentages af, maar hier is de daling in de sector energievoorziening niet te zien.
Figuur 4.2 Aandeel levering van energie aan alle bedrijven in Noord-Brabant (op en buiten bedrijventerreinen) in het totaal van Nederland, 2010-2023 (bron: CBS)
Het aandeel van het elektriciteitsverbruik van alle bedrijven in Noord-Brabant ten opzichte van Nederland bleef in de periode 2019-2022 nagenoeg gelijk, maar nam in 2023 weer toe tot het niveau van vóór 2019. De levering van elektriciteit aan bedrijven nam in Noord-Brabant af met 1%, in heel Nederland met 4%. Landelijk zit de grootste absolute afname in de sector industrie, terwijl Noord-Brabant voor deze sector juist een lichte stijging laat zien. Een daling van de elektriciteitslevering in Noord-Brabant is zichtbaar aan waterbedrijven en afvalbeheer en de sector handel.
Toename van zonnestroom vlakt af
Op Brabantse bedrijventerreinen wordt in 2025 ruim 6.000 GWh aan energie uit hernieuwbare bronnen opgewekt uit installaties waarvoor SDE-subsidie is verleend. Het grootste deel hiervan komt uit biomassa. De opwek stijgt licht ten opzichte van 2024. De stijging komt vooral door de toename in de productie van warmte uit biomassa en elektriciteit uit zonlicht en wind op land.
Figuur 4.3 Ontwikkeling hernieuwbare energie op bedrijventerreinen in Noord-Brabant (bron: RVO, bewerking Provincie Noord-Brabant)
De stijging van de opwek van elektriciteit uit zonlicht past in de langjarige trend. Er is wel een afvlakking van deze groei zichtbaar. In 2023 en 2024 werd jaarlijks ongeveer 70 GWh meer zonnestroom op daken opgewekt, in 2022 was deze toename nog ruim 150 GWh. Opvallend is dat het aantal geplande installaties sterk afneemt. Deze daling is groter dan de extra gerealiseerde opwek. Dit lijkt erop te duiden dat niet alle beschikte subsidieaanvragen leiden tot een realisatie van deze installaties.
Figuur 4.4 Ontwikkeling zonnestroom op daken op bedrijventerreinen in Noord-Brabant (bron: RVO, bewerking Provincie Noord-Brabant)
De productie van hernieuwbare energie buiten bedrijventerreinen groeit harder dan op bedrijventerreinen. Dat komt vooral door de groei van het gebruik van groen gas en zon op veld. Laatstgenoemde installaties staan meestal buiten een bedrijventerrein.
Grootste daling emissie koolstofdioxide en fijnstof
Bedrijven op bedrijventerreinen dragen 45% bij aan de totale emissie van koolstofdioxide door bedrijven in Noord-Brabant (zie figuur 4.5). Dit aandeel is het afgelopen jaar afgenomen, maar over de jaren fluctueert het op net iets minder dan 50%. De totale emissie is sinds 2015 met ruim 2,5 miljoen ton afgenomen en bedroeg in 2023 ongeveer 8,5 miljoen ton.
Figuur 4.5 Aandeel bedrijventerreinen in totale emissies van bedrijven in Noord-Brabant (bron: Emissieregistratie)
Bedrijventerreinen in de Stedelijke Regio West-Brabant leveren met 55% de grootste bijdrage aan de emissie van koolstofdioxide, gevolgd door de regio De Baronie waar de bedrijven op bedrijventerreinen ruim 30% van de emissies voor hun rekening nemen. De totale uitstoot is in 2023 flink afgenomen (zie figuur 4.6). Dit is het gevolg van een daling in de regio De Baronie van bijna 1 miljoen ton ten opzichte van 2022. Deze afname in de emissie van koolstofdioxide komt door minder productie in de Amercentrale, onder andere ten gevolge van reparatiewerk in dat jaar.
Figuur 4.6 Ontwikkeling emissies van bedrijven op bedrijventerreinen in Noord-Brabant (bron: Emissieregistratie)
Bedrijventerreinen dragen met ongeveer 1.430 ton stikstofemissies (ammoniak en stikstofoxiden) 6% bij aan de totale uitstoot van stikstof in Noord-Brabant. Na een toename van de totale emissie op Brabantse bedrijventerreinen vanaf 2019, ligt deze in 2023 weer op hetzelfde niveau als in dat jaar. Voor alle regio’s is een daling zichtbaar ten opzichte van 2015, behalve in de Stedelijke Regio West-Brabant. Hier ligt de stikstofemissie in 2023 19% hoger dan in 2015.
De emissie van fijnstof (PM2,5) op Brabantse bedrijventerreinen is in 2023 met 10% toegenomen ten opzichte van 2015. De stijging is vooral zichtbaar in de regio Noordoost-Brabant (125 ton) en Hart van Brabant (60 ton) en is afkomstig van de sector Overige industrie. Bedrijventerreinen hebben een aandeel van twee derde in de totale emissie van fijnstof in Noord-Brabant. In het laatste jaar is deze bijdrage weer afgenomen omdat de uitstoot op bedrijventerreinen sterker afnam (-14%) dan de totale uitstoot in Noord-Brabant (-2%).