Match vraag en aanbod
Verwachte vraag naar bedrijventerreinen groter dan het aanbod
Met de afspraken voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen kan 83% van de verwachte vraag tot en met 2040 ingevuld worden. Regio’s willen alleen de vestiging van regionaal gebonden grootschalige logistiek toestaan en daarmee zou 90% van de verwachte vraag ingevuld worden. Het tekort aan planaanbod is vooral zichtbaar bij het werkmilieu grootschalige distributie. Het vastgestelde en geprogrammeerde aanbod aan bedrijventerreinen is de afgelopen 4 jaar ongeveer gelijk gebleven.
Geprogrammeerde oppervlakte bedrijventerreinen blijft gelijk
Het aanbod aan bedrijventerreinen dat vastligt in harde ruimtelijke plannen of ontwikkeld mag worden in het kader van regionale afspraken bedrijventerreinen lag de laatste 4 jaar op ongeveer 900 hectare (zie figuur 3.1). De uitgifte van bedrijfskavels is gecompenseerd doordat ruimtelijke plannen zijn vastgesteld of geprogrammeerd. Wel daalt de oppervlakte aan bedrijventerreinen dat direct uitgeefbaar is. Door onder andere juridische procedures duurt het langer voordat ruimtelijke plannen onherroepelijk worden.
Het totale planaanbod (hard, geprogrammeerd en zacht) blijft dalen. Dit komt gedeeltelijk doordat nieuwe plannen beter op elkaar worden afgestemd, maar ook doordat het lastiger is om geschikte locaties voor nieuwe bedrijventerreinen te vinden.
Figuur 3.1 Ontwikkeling van het planaanbod bedrijventerreinen op 1 januari in Noord-Brabant vanaf 2014 (bron: IBIS)
Ten opzichte van de verwachte ruimtevraag in 2040 kan met het vastgestelde en geprogrammeerde aanbod in 83% van de ruimtevraag worden voorzien (zie figuur 3.2). Door de keuze om alleen de vestiging van regionaal gebonden logistiek toe te staan, wordt 90% van de verwachte ruimtevraag gefaciliteerd. Deze keuze is op dit moment alleen in de regio's Noordoost- en Zuidoost-Brabant vastgelegd in de regionale afspraken. De resterende ruimtevraag kan worden ingevuld door plannen die ontwikkeld mogen worden als de concrete (lokale) marktvraag kan worden aangetoond.
Figuur 3.2 Planaanbod bedrijventerreinen op 1 januari 2025 naar planfase in relatie tot de verwachte vraag tot en met 2040 (bron: IBIS)
Onvoldoende geprogrammeerd aanbod voor grootschalige distributie
Het vastgestelde en geprogrammeerde aanbod voor de vestiging van grootschalige distributie is niet voldoende om de ruimtevraag naar het werkmilieu te voorzien (zie figuur 3.3). Het huidige planaanbod is goed voor 73% van de verwachte ruimtevraag tot 2040. Inclusief beleidskeuze om alleen regionaal gebonden logistiek te faciliteren, kan in 87% van de ruimtevraag worden voorzien. Als de plannen die vraaggericht ontwikkeld mogen worden ook daadwerkelijk worden gerealiseerd, kan wel worden voorzien in de ruimtevraag na beleidskeuzes.
Figuur 3.3 Planaanbod bedrijventerreinen op 1 januari 2025 ten opzichte van de vraag tot en met 2040 per werkmilieu (bron: IBIS)
Voor het werkmilieu grootschalige productie is een groot overaanbod aan vastgestelde plannen. De direct uitgeefbare ruimte op bedrijventerreinen is al bijna voldoende om in de verwachte ruimtevraag voor dit type werkmilieu te voorzien. Een deel van dit aanbod zal worden ingevuld door de overlappende vraag naar ruimte voor grootschalige distributie.
Voldoende aanbod in de regio Noordoost-Brabant
In de regio Noordoost-Brabant is het totale vastgestelde en geprogrammeerde aanbod 215 hectare (zie figuur 3.4). Hiervan is 188 hectare hard planaanbod wat verdeeld is over 58 hectare direct uitgeefbare grond en 130 hectare niet direct uitgeefbare grond. Van het laatste komt 50 hectare van het bedrijventerrein Heesch-West waarvoor nog een juridische procedure tegen het bestemmingsplan loopt.
De totale vraag naar bedrijventerreinen tot 2040 bedraagt in deze regio 273 hectare. In de regionale afspraken die in 2024 zijn vastgesteld, wordt echter aangegeven dat alleen regionaal gebonden logistiek gefaciliteerd gaat worden. Dat beperkt de vraag tot 217 hectare en die kan worden ingevuld met het huidige vastgestelde en geprogrammeerde planaanbod.
Figuur 3.4 Regionale planaanbod bedrijventerreinen op 1 januari 2025 ten opzichte van de vraag tot en met 2040 (bron: IBIS)
Vraaggerichte ontwikkelingen nodig in Hart van Brabant
Op 1 januari 2025 is het vastgestelde en geprogrammeerde aanbod in Hart van Brabant 172 hectare (zie figuur 3.4). Slechts 19 hectare hiervan is direct uitgeefbare grond op diverse verspreide locaties. De beperkte voorraad verklaart mogelijk ook de beperkte uitgifte in deze regio. Er is 110 hectare beschikbaar in vastgestelde bestemmingsplannen die nog niet onherroepelijk zijn. Dit betreft vooral grote plannen zoals Wijkevoort en Haven VIII Oost. Meer lokaal kunnen er nog plannen ontwikkeld worden die zijn afgestemd in de regionale afspraken en dat betreft in totaal 43 hectare.
Het vastgestelde en geprogrammeerde aanbod is niet voldoende om in de vraag van 234 hectare tot en met 2040 te voorzien. Als ook de vraaggericht te ontwikkelen plannen (67 ha) tot ontwikkeling komen, kan wel aan deze vraag worden voldaan.
Groot verschil in planaanbod tussen Stedelijke Regio West-Brabant en De Baronie
De twee subregio's in West-Brabant verschillen sterk wat betreft planaanbod. In de Stedelijke Regio West-Brabant (exclusief Zeehaventerrein Moerdijk) is per 1 januari 2025 het vastgestelde en geprogrammeerde aanbod 160 hectare. In De Baronie is 70 hectare vastgesteld en geprogrammeerd aanbod (zie figuur 3.4). Van het totaal is 64 hectare direct uitgeefbaar en 76 hectare kan nog niet direct worden uitgegeven.
In de Stedelijke Regio West-Brabant is het vastgestelde en geprogrammeerde aanbod voldoende om in de vraag tot en met 2040 (127 ha) te voorzien. Voor een deel zou het geprogrammeerde aanbod niet ontwikkeld hoeven te worden. In De Baronie is het totale aanbod (inclusief niet geprogrammeerde plannen) net voldoende om aan de verwachte vraag te voldoen. Het tekort doet zich daarbij vooral voor in de vraag naar terreinen voor grootschalige distributie.
Aangepaste regionale afspraken in Zuidoost-Brabant voldoende voor vraag
In Zuidoost-Brabant was per 1 januari 2025 het vastgestelde en geprogrammeerde planaanbod 294 hectare (zie figuur 3.4). Op 3 juni 2025 zijn nieuwe regionale afspraken vastgesteld waarbij het planaanbod is vergroot naar 323 hectare. Het harde planaanbod was 155 hectare en is door uitgifte 9 hectare lager geworden. Een groot deel van het harde planaanbod zit in de drie bedrijventerreinen Habraken, Eeneind West en Brainport Industries Campus Zuid.
De verwachte vraag tot en met 2040 in Zuidoost Brabant is 294 hectare. Door beleidskeuzes voor het alleen faciliteren van regionaal gebonden logistiek daalt dit tot 269 hectare. In beide gevallen is het vastgestelde en geprogrammeerde aanbod dus voldoende om te voldoen aan de vraag. Wel moet voor de vraag naar terreinen voor grootschalige distributie gezocht worden naar nieuwe locaties, ook na beleidskeuzes. De vraag is daar 75 hectare, terwijl de vastgestelde plannen ruimte bieden voor 17 hectare.