Grootschalige logistiek
Twee procent groei in pandoppervlak grootschalige logistiek
Van maart 2023 tot april 2024 zijn 15 nieuwe panden voor grootschalige logistiek op bedrijventerreinen in gebruik genomen, met een gezamenlijk bebouwde oppervlakte van circa 20 hectare. Gedurende deze periode zijn zeven vergunningen aangevraagd die onder de nieuwe regels vallen voor te vestigen grootschalige logistiek, ingegaan op 4 maart 2023. Van één aanvraag is het pand al in gebruik en voor de overige zes aanvragen is de bouwvergunning verleend. Voor twee vergunningaanvragen, met een totale bebouwing van 4,5 hectare, geldt dat de locaties in het verbodsgebied vallen. Hiervoor is dus een onderbouwing nodig voor het toestaan van deze vestigingen.
In dit hoofdstuk beschrijven we eerst hoeveel grootschalige kavels er op bedrijventerreinen in gebruik zijn van bedrijven. Daarbij maken we onderscheid naar bedrijfsactiviteiten met een focus op logistieke activiteiten. We schetsen de historische context van grootschalige kavels door de ontwikkeling van deze kavels uit te zetten in de tijd. Vanuit deze context bekijken we de ontwikkeling van grootschalige logistiek in het afgelopen jaar. Daarmee geven we invulling aan het verzoek van Provinciale Staten (M12a-2023 Ruimte voor Brabantse ondernemers.pdf). Van deze nieuwe vestigingen geven we ook aan welke onder de provinciale regels voor grootschalige logistiek vallen (onder andere Omgevingsverordening artikel 5.56a) en welke uitzonderingen op deze regels zijn toegepast om vestiging van grootschalige logistiek toe te staan ( M46-2023 De uitzondering die de regel bevestigt.pdf).
Helft grootschalige kavels heeft hoofdactiviteit logistiek en groothandel
Op bedrijventerreinen in Noord-Brabant zijn ongeveer 650 kavels aanwezig met een oppervlakte van meer dan 3 hectare bedoeld voor alle typen bedrijfsactiviteiten (peildatum 15 april 2024). In totaal gaat het om een oppervlak van 5.400 hectare, wat 40 procent is van het totale netto oppervlak van de Brabantse bedrijventerreinen (13.700 ha).
Op driekwart van de kavels zijn bedrijven gevestigd die deels of volledig actief zijn in de sector logistiek en groothandel (zie figuur 6.1), dit betreft 492 kavels met een oppervlakte van ruim 3.400 hectare. Op 188 van deze kavels zijn de logistieke activiteiten gerelateerd aan productieactiviteiten op dezelfde kavel (productiegebonden logistiek - zie figuur 6.2). Op de andere 304 kavels met een oppervlakte van 1.900 hectare is de hoofdactiviteit logistiek en groothandel. Distributiecentra en koelhuizen gebruiken circa 900 hectare van dit oppervlak.
Figuur 6.1 Verdeling aantal en oppervlakte kavels > 3 ha op bedrijventerreinen in Noord-Brabant op 15-4-2024 over de sectoren.
Figuur 6.2 Aantal kavels > 3 ha op bedrijventerreinen in Noord-Brabant op 15-4-2024 per sector.
Van het totale oppervlak van grootschalige kavels op Brabantse bedrijventerreinen met hoofdactiviteit logistiek en groothandel is het bebouwingspercentage bijna 50%. In totaal gaat het om 925 hectare aan gebouwen (zie figuur 6.3). De gemiddelde kavelgrootte bedraagt 6 hectare, waarvan gemiddeld 3 hectare is bebouwd. Distributiecentra hebben met 53% het hoogste percentage bebouwing: de kavels zijn gemiddeld 7,5 hectare groot en het gemiddeld bebouwd oppervlak op kavels van distributiecentra en koelhuizen is ongeveer 4 hectare.
Figuur 6.3 Oppervlakte kavels en bebouwing op kavels > 3 ha op bedrijventerreinen in Noord-Brabant op 15-4-2024, sector logistiek en groothandel exclusief productiegebonden logistiek.
Start groei distributiecentra vanaf 1990
Grootschalige kavels voor de sector logistiek en groothandel op Brabantse bedrijventerreinen komen vanaf 1960 tot ontwikkeling met zichtbare pieken en dalen (zie figuur 6.4). In de periode 1980-1990 groeide dit aantal kavels minder hard dan in de andere perioden, dit is met name in de beginjaren van deze periode zichtbaar. Vanaf 1990 neemt het aantal distributiecentra en opslag koelhuizen op kavels groter dan 3 hectare toe.
Figuur 6.4 Groei aantal kavels > 3 ha op bedrijventerreinen in Noord-Brabant per bouwperiode van het gevestigd bedrijf, 1900-2024
Uitbreiding activiteiten sector logistiek en groothandel in afgelopen jaar
In de periode maart 2023 tot april 2024 is op 57 kavels van meer dan 3 hectare op Brabantse bedrijventerreinen sprake van (gedeeltelijke) nieuwbouw voor logistieke activiteiten. De totale oppervlakte van deze kavels is 460 hectare. Op deze kavels is ongeveer 110 hectare bebouwing aanwezig en 66 hectare is nog in aanbouw.
Voor een deel van de nieuwbouw of uitbreiding van bestaande gebouwen (op 21 kavels) geldt dat de logistiek productiegebonden is (figuur 6.5). Op de overige 36 kavels gaat het om de uitbreiding of nieuwbouw voor de sector logistiek en groothandel. De oppervlakte van de bebouwing neemt hier toe met ruim 30 hectare (inclusief aanbouw), waarvan 10 hectare nieuwbouw betreft. Het grootste deel van de toename is voor distributie en opslag (figuur 6.6).
Figuur 6.5 Aantal kavels met (gedeeltelijke) nieuwbouw in de sector logistiek en groothandel in 2023-2024
Figuur 6.6 Oppervlakte (gedeeltelijke) nieuwbouw op kavels met bedrijvigheid in de sector logistiek en groothandel in 2023-2024
In figuur 6.5 en 6.6 worden de cijfers getoond van de kavels waarvan bekend is welk bedrijf binnen de sector logistiek en groothandel hier is of wordt gevestigd. Daarnaast zijn er plannen voor nieuwbouw op grootschalige kavels waar nog niet bekend is welk bedrijf hier wordt gevestigd. In totaal gaat het om 8 kavels waar op basis van de vergunningaanvragen duidelijk is dat hier logistieke activiteiten gevestigd gaan worden. De bijbehorende oppervlakte van deze nieuwbouw bedraagt in totaal 40 hectare, bijna volledig bedoeld voor distributiecentra, met veel bebouwing op Logistiek Park Moerdijk.
Er zijn locaties voor grootschalige logistiek waarvoor de vergunning nog niet is verleend en daarom niet in de analyse zijn meegenomen. Dit betreft bijvoorbeeld de nieuwbouw op locaties als Eeneind West in Nuenen (18,9 ha) en Digit Parc in Breda (5 ha).
Twee vestigingen grootschalige logistiek in het verbodsgebied
Op 4 maart 2023 zijn met het Voorbereidingsbesluit Grootschalige logistiek, de nieuwe regels voor te vestigen grootschalige logistiek in Noord-Brabant ingegaan. Het grootste deel van de vergunningaanvragen voor de uitbreiding of nieuwbouw van logistieke bedrijvigheid op grootschalige kavels op bedrijventerreinen valt niet onder deze regels: in totaal gaat het om 27 aanvragen, waarbij voor 20 aanvragen de regels niet van toepassing zijn. Laatstgenoemde aanvragen zijn namelijk vóór 4 maart 2023 ingediend, het gaat hier om (gedeeltelijke) nieuwbouw van in totaal 30 hectare (zie figuur 6.7 en 6.8).
Figuur 6.7 Aantal kavels > 3 ha met (gedeeltelijke) nieuwbouw logistiek en groothandel op bedrijventerreinen in periode maart 2023 – april 2024 naar status recentste pand, vallen al dan niet onder de nieuwe regels grootschalige logistiek
Figuur 6.8 Oppervlakte (gedeeltelijke) nieuwbouw logistiek en groothandel op kavels > 3 ha op bedrijventerreinen in periode maart 2023 – april 2024 naar status recentste pand, vallen al dan niet onder de nieuwe regels grootschalige logistiek
In totaal is in de periode van maart 2023 tot april 2024 circa 20 hectare nieuwbouw in gebruik genomen voor logistiek en groothandel op 15 kavels groter dan 3 hectare. De meeste nieuwbouw betreft uitbreiding op bestaande kavels, 3 panden zijn op nieuwe kavels gebouwd. Ten opzichte van alle bebouwing op kavels groter dan 3 hectare voor logistiek en groothandel betekent dit een toename van circa 2%.
Voor 7 vergunningaanvragen gelden de nieuwe regels voor grootschalige logistiek. Hiervan is 1 pand al in gebruik (uitbreiding 1 ha) en voor 6 panden is de bouwvergunning verleend (ruim 37 ha). Vijf locaties liggen in het gebied dat is uitgezonderd van het verbod op grootschalige logistiek.
De overige twee locaties bevinden zich in het verbodsgebied, in totaal gaat het om 4,5 hectare nieuwe bebouwing. Op één locatie betreft het een volledig nieuw gebouw met een oppervlakte van 2,2 hectare op een perceel dat nog in gebruik moet worden genomen. Voor deze locatie is bij de vergunningverlening geen rekening gehouden met regionale meerwaarde en is de ontwikkeling ook niet regionaal afgestemd. Op de andere locatie betreft het een uitbreiding van de pandoppervlakte met 2,3 hectare op een kavel waar nu al een logistiek bedrijf actief is. GS heeft op 11 juli 2023 een positief advies gegeven voor deze uitbreiding met als belangrijk argument de samenwerking met regionaal gevestigde bedrijven in de agrifood sector.