Match vraag en aanbod
Ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen nodig om te voldoen aan de vraag
Vanuit de huidige regionale afspraken voor bedrijventerreinen is het geprogrammeerde planaanbod ruim 900 hectare. Dit is ruim 140 minder dan de verwachte uitbreidingsvraag tot en met 2040 in het lage scenario. Om te kunnen voldoen aan de uitbreidingsvraag zijn nieuwe locaties voor bedrijventerreinen nodig. Het tekort aan bedrijventerreinen is vooral aanwezig binnen het werkmilieu grootschalige logistiek.
In totaal2 staat er op 1 januari 2024 bijna 1.530 hectare ruimte op Brabantse bedrijventerreinen gepland (zie bovenste figuur in rapport 3.1). Het totale aanbod van harde en zachte plannen is daarmee met 190 hectare gedaald ten opzichte van 1 januari 2023. Deze daling is iets groter dan de uitgifte van bedrijventerreinen in 2023.
2 Exclusief plancapaciteit en uitgifte op zeehaventerrein Moerdijk
Onvoldoende geprogrammeerd aanbod voor vraag tot en met 2040
De totale uitbreidingsvraag voor Brabantse bedrijventerreinen bedraagt 1.045 hectare (lage scenario) tot 1.715 hectare (hoge scenario) in de periode 2024 tot en met 2040. De totale planvoorraad ligt tussen deze twee scenario’s in. De totale geprogrammeerde voorraad (vastgestelde bestemmingsplannen en de plannen die conform de regionale afspraken ontwikkeld mogen worden) ligt ruim 140 hectare onder de verwachte uitbreidingsvraag in het lage scenario.
Een aantal plannen voor bedrijventerreinen mogen door gemeenten ontwikkeld worden als ze kunnen aantonen dat hiermee voldaan wordt aan de concrete (lokale) marktvraag. De totale oppervlakte voor deze plannen bedraagt ruim 350 hectare. Met deze plannen kan wel voldaan worden aan de uitbreidingsvraag in het lage scenario tot en met 2040, maar niet voor het hoge scenario. Ook de overige plannen die nog niet zijn vastgesteld in regionale afspraken zijn niet voldoende om aan de vraag in het hoge scenario te voldoen. Om deze vraag te faciliteren zal meer ruimte voor bedrijventerreinen in de regionale afspraken moeten worden geprogrammeerd.
Rapport 3.1 Planaanbod 1-1-2024 versus prognose uitbreidingsvraag 2024 t/m 2040 bedrijventerreinen (in hectare) Noord-Brabant per regio, excl. Zeehaventerrein Moerdijk (bron: IBIS en Stec Groep)
Voldoende geprogrammeerd aanbod in West-Brabant
De regio West-Brabant (West-Brabant-West en De Baronie) is de enige regio waar het geprogrammeerde aanbod voldoende is om de uitbreidingsvraag in het lage scenario tot en met 2040 te faciliteren. De uitbreidingsvraag is 255 hectare en het geprogrammeerde aanbod in deze regio komt uit op bijna 280 hectare. Het harde planaanbod in deze regio is ruim 180 hectare. Om aan de uitbreidingsvraag in het hoge scenario te voldoen dient gezocht te worden naar nieuwe locaties voor bedrijventerreinen.
In de regio Zuidoost-Brabant is het geprogrammeerde aanbod (ruim 265 hectare) net te laag om te voldoen aan het lage scenario (bijna 290 hectare). De harde planvoorraad in deze regio is met 100 hectare beperkt. Hier zullen dus de geprogrammeerde plannen ontwikkeld moeten worden en is het nodig nieuwe locaties te vinden. In de regio’s Midden-Brabant en Noordoost-Brabant is het harde en geprogrammeerde aanbod niet voldoende om de vraag uit het lage scenario in te vullen. In deze regio’s zullen dus nieuwe locaties gevonden moeten worden om voldoende bedrijventerreinen te hebben.
Vervangingsvraag
Naast de uitbreidingsvraag als gevolg van de groei van bedrijfsactiviteiten op bedrijventerreinen is ook extra ruimte nodig ter vervanging van bedrijventerreinen die een andere functie krijgen. Voor deze vervanging gaat het in Noord-Brabant om een extra vraag van bijna 150 hectare. De meeste vervangingsvraag is nodig voor reguliere bedrijventerreinen (bijna 110 ha), vooral in West-Brabant.
Het aandeel hard en geprogrammeerd planaanbod ten opzichte van de uitbreidingsvraag in het lage scenario bedraagt op 1 januari 2024 voor Noord-Brabant 86%. Inclusief de vervangingsvraag van 150 hectare is dit aandeel 76%. Dit betekent dat nog een kwart van de totale uitbreidings- èn vervangingsvraag (bijna 300 hectare) vanuit het overige zachte planaanbod moet worden ontwikkeld. Per regio varieert het aandeel van 65% in Midden- en Noordoost-Brabant tot 82% en 87% in Zuidoost- en West-Brabant.
Voldoende aanbod voor 2 van de 5 werkmilieus
De kwaliteit van het harde planaanbod sluit niet altijd aan op de vraag van bedrijven. Deze vraag is afhankelijk van de activiteit en omvang van een bedrijf. Met de nieuwe prognoses (Stec, 2022) zijn vijf ruimtelijk onderscheidende werkmilieus gedefinieerd (zie toelichting). De geraamde uitbreidingsvraag is voor de periode tot en met 2040 kwalitatief vertaald naar deze werkmilieus. De grootste ruimtevraag wordt verwacht voor grootschalige distributie (>3 hectare, zie rapport 3.2). Voor dit werkmilieu is voor de periode 2024 tot en met 2040 een uitbreidingsvraag geraamd van 550 tot 795 hectare. Dit is ongeveer de helft van de totale uitbreidingsvraag in Noord-Brabant.
Rapport 3.2 Planaanbod 1-1-2024 versus prognose uitbreidingsvraag bedrijventerreinen 2024 t/m 2040 (in hectare) Noord-Brabant per werkmilieu, excl. Zeehaventerrein Moerdijk (bron: IBIS en Stec Groep)
Hieronder volgt een beschrijving van de match van vraag en aanbod per werkmilieu. Het beschikbare planaanbod kan voor meerdere werkmilieus geschikt zijn en dus ook bij meerdere werkmilieus worden meegeteld in de confrontatie met de prognose van de uitbreidingsvraag.
In het lage scenario is op provinciaal niveau voor twee van de vijf werkmilieus voldoende geschikt hard planaanbod om te voldoen aan de verwachte uitbreidingsvraag tot en met 2040. De harde plannen die geschikt zijn voor het werkmilieu grootschalige distributie, gemengd stedelijk en campus kunnen niet voorzien in de laagst verwachte ruimtebehoefte.
Het hoge scenario biedt ruimte voor nieuwe ontwikkelingen, die al zijn vastgelegd in regionale afspraken. Ook nieuwe plannen voor bedrijventerreinen zullen in dit geval vooral nodig zijn voor de werkmilieus grootschalige distributie en gemengd stedelijk. Maar er zijn verschillen per regio.
Aanbod voor werkmilieu grootschalige logistiek onder de vraag
Het totale planaanbod voor het werkmilieu grootschalige logistiek is ruim 450 hectare. Dit is 90 hectare lager dan de verwachte vraag tot en met 2040 in het lage scenario. Voor het hoge scenario zou nog eens 250 hectare meer ruimte in 2040 nodig zijn.
Het tekort voor grootschalige logistiek doet zich in vrijwel alle regio’s voor. Vooral in de regio Zuidoost-Brabant is het geplande aanbod zeer beperkt (20 hectare aanbod ten opzichte van 110 hectare vraag). In de regio Midden-Brabant kan in de vraag voor grootschalige logistiek van ongeveer 125 hectare al bijna voorzien worden met het harde planaanbod (bijna 115 hectare).
Hoog aanbod voor de werkmilieus regulier en grootschalige productie
Het huidige harde planaanbod voor reguliere bedrijventerreinen en bedrijventerreinen voor grootschalige productie is voldoende om de vraag uit het hoge scenario te faciliteren.
Het harde planaanbod voor het werkmilieu regulier is bijna 520 hectare, terwijl de vraag voor het hoge scenario ongeveer 445 hectare is. Met de direct uitgeefbare gronden voor dit werkmilieu (255 hectare) kan bijna in de vraag van het lage scenario worden voldaan. Voor het werkmilieu grootschalige productie ligt het harde planaanbod bijna 170 hectare boven de verwachte vraag tot en met 2040 in het hoge scenario. Met de direct uitgeefbare gronden (bijna 180 hectare) kan in de vraag uit het lage scenario (bijna 135 hectare) worden voorzien.
In de regio Zuidoost-Brabant is voor beide werkmilieus het harde planaanbod alleen voldoende om de vraag uit het lage scenario in te vullen. Voor het hoge scenario zullen ook de plannen die zijn geprogrammeerd in de regionale afspraken ontwikkeld moeten worden. In de andere regio’s is het harde aanbod al voldoende om aan de vraag tot en met 2040 van het laatstgenoemde scenario te voldoen.
Beperkte vraag en aanbod voor werkmilieus campus en gemengd stedelijk
De uitbreidingsvraag voor het werkmilieu gemengd stedelijk komt in 2040 uit tussen de 60 en 130 hectare. Het totale aanbod voor dit werkmilieu is bijna 110 hectare, waarvan ruim 40 hectare hard planaanbod. Om te voldoen aan de vraag uit het lage scenario zullen terreinen uit de regionale afspraken ontwikkeld moeten worden. Om aan het hoge scenario te kunnen voldoen zijn extra locaties nodig. In Noordoost-Brabant is het aanbod van dit type werkmilieu het laagst ten opzichte van de prognose. In West-Brabant is de geprogrammeerde voorraad al voldoende om de uitbreidingsvraag in te vullen.
Het harde planaanbod voor campussen is met bijna 10 hectare beperkt en niet voldoende om te voorzien in de uitbreidingsvraag in het lage scenario (ruim 35 hectare). Op 6 van de 13 bedrijventerreinen met werkmilieu campus zijn plannen voor uitbreiding. Het totale planaanbod van bijna 85 hectare is hiermee voldoende om in de vraag van bijna 80 hectare in het hoge scenario te voldoen. Het aanbod van campussen concentreert zich vrijwel volledig in Zuidoost-Brabant. In West- en Midden-Brabant is geen planaanbod voor dit type werkmilieu.