Ontwikkeling Brabantse economie
Noord-Brabant overstijgt landelijke groei in 2023
Terwijl de economie landelijk bijna tot stilstand kwam in 2023, groeide de Brabantse economie van alle provincies het meest. Vooral de machine-industrie was hiervoor de aanjager. In de regio Zuidoost-Brabant lag de groei in vergelijking met de andere regio’s in Nederland het hoogst. Economische ramingen laten zien dat de economische groei de komende jaren gematigd zal zijn.
De economie van Noord-Brabant groeide in 2023 met 1,2%. Dit is 1 procentpunt hoger dan het landelijk gemiddelde, maar een stuk minder dan in de voorgaande twee jaar toen de economie sterk herstelde van de coronadip in 2020. De landelijke krimp in de eerste drie kwartalen van 2023 werd onder andere veroorzaakt door een lagere export als gevolg van een teruglopende wereldhandel en de veel lagere groei van de consumptie door huishoudens. Dankzij het koopkrachtherstel groeide de economie in het laatste kwartaal weer.
De Nederlandse economie groeide in 2023 minder dan werd verwacht (0,1% volgens het CBS versus de verwachte 1,6% volgens ramingen CPB in maart 2023). Na een korte stilstand in dit jaar geeft de CPB-raming voor 2024 en 2025 een lichte economische groei aan. De consumptie door huishoudens is een belangrijke drijfveer achter de verwachte groei in de komende jaren. De regionale omstandigheden, met name in Zuidoost-Brabant, blijven gunstig, maar de groeiverwachting ligt aanzienlijk lager dan in 2021 en 2022 toen de regio fors groeide (Rabobank, maart 2024).
Figuur 1.1 Ontwikkeling economische groei in Noord-Brabant en Nederland, 2003-2025 (bron: CBS statline en CPB, 2024)
Van de Brabantse regio’s heeft Zuidoost-Brabant in 2023 met 3,3% de hoogste economische groei behaald (zie figuur 1.2). Zuidoost-Brabant staat hiermee ook landelijk op de eerste plaats. De groei ligt ver boven het landelijk gemiddelde van 0,1% (zie figuur 1.1). De regio Zuidoost-Brabant profiteert al jaren van de sterke vertegenwoordiging van de high-tech industrie. De economie van Noordoost-Brabant groeide met 0,5% iets meer dan landelijk. In West-Brabant (-0,4%) en Midden-Brabant (-0,2%) was in 2023 sprake van krimp.
De regionale verschillen worden verklaard door het soort bedrijvigheid in de regio. De energie-intensieve industrie (chemische industrie en metaalindustrie) die sterk vertegenwoordigd is in West-Brabant had relatief veel last van hogere energieprijzen. De machine-industrie in Zuidoost-Brabant is juist relatief minder energie-intensief en werd daardoor minder geraakt door de hoge energieprijzen. Daarnaast had de machine-industrie minder last van een teruglopende vraag dan bijvoorbeeld de chemische en de metaalindustrie.
Figuur 1.2 Ontwikkeling economische groei per Corop-regio in Brabant, 2003-2023 (bron: CBS statline)
Vanaf 2010 is circa 15% van de nationale werkgelegenheid in Noord-Brabant te vinden (zie figuur 1.3). Ook in 2023 is dit aandeel nauwelijks veranderd. Het aandeel van de Brabantse werkgelegenheid in het totaal van Nederland is hoger dan het aandeel van de Brabantse bevolking in de Nederlandse. Brabant biedt dus per inwoner meer werkgelegenheid aan dan gemiddeld in Nederland. Vanaf 2013 tot aan 2022 is een stijging van het aandeel van de Brabantse toegevoegde waarde in het totaal van Nederland te zien van 14,4% in 2013 tot 15,3% in 2021. In 2022 lag de groei van de toegevoegde waarde in Noord-Brabant onder de landelijke groei.
Figuur 1.3 Ontwikkeling aandeel Noord-Brabant in de Nederlandse economie, 2003-2023 (bron: CBS statline en LISA)
In figuur 1.4 wordt de Brabantse bijdrage aan de toegevoegde waarde van Nederland uitgesplitst naar sectoren. Hierin is te zien dat de Brabantse industrie vanaf 2014 een relatief hoge bijdrage levert aan de toegevoegde waarde van de Nederlandse industrie en dat dit aandeel toeneemt. In 2021 is ook sprake van een lichte stijging voor de sector industrie (0,3 procentpunt), voor alle andere sectoren is het aandeel van Noord-Brabant aan de Nederlandse economie gelijk gebleven of gedaald.
Figuur 1.4 Ontwikkeling aandeel toegevoegde waarde Noord-Brabant in toegevoegde waarde Nederland per sector, 2003-2021 (bron: CBS statline)
De bijdrage van alle Brabantse regio's aan de Nederlandse economie (gemeten als toegevoegde waarde) is in 2022 gedaald het meest van Noordoost-Brabant (zie figuur 1.5). Met ruim 5% wordt de grootste bijdrage geleverd door de regio Zuidoost-Brabant. Deze regio laat vanaf 2009 een geleidelijke groei van het aandeel zien, met een lichte afvlakking in 2022.
Figuur 1.5 Ontwikkeling aandeel toegevoegde waarde Brabantse Corop-regio’s in toegevoegde waarde Nederland, 2003-2022 (bron: CBS statline)
De toegevoegde waarde nam in de periode 2007 tot en met 2022 met 64% toe in Noord-Brabant, deze stijging is groter dan voor Nederland (56%, zie figuur 1.6). Het gaat voor Brabant om een gemiddelde jaarlijkse groei van meer dan 3% in de afgelopen 15 jaar. De werkgelegenheidsraming van het Economisch Instituut voor de Bouw verwacht voor de periode 2019 tot 2040 dat de gemiddelde jaarlijkse groei van de Brabantse toegevoegde waarde tussen de 1,2% (laag scenario) en 2,2% (hoog scenario) ligt. In deze raming is de aanname dus dat de groei in de periode 2019 tot 2040 onder de groei van de afgelopen jaren blijft (zie tabel 1.1). In alle regio’s ligt de werkelijke gemiddelde jaarlijkse groei vanaf 2019 tot en met 2022 ver boven de raming van het hoge scenario. Dit komt vooral door de sterke toename van de toegevoegde waarde in 2021 en 2022 na de coronacrisis, in die jaren lag de jaarlijkse groei in de regio’s tussen de 7 en 11%.
Figuur 1.6 Ontwikkeling bruto toegevoegde waarde Corop-regio’s in Noord-Brabant en Nederland, 2007-2022 (bron: CBS statline)
Tabel 1.1 Gemiddelde jaarlijkse groei toegevoegde waarde, 2007-2022, 2019-2022 vergeleken met raming 2019-2040 in scenario laag en scenario hoog (bron: CBS statline, EIB)
