8. Energie voor iedereen - achtergrond pilotprojecten

Betrokken bestuurders ontmoeten elkaar tijdens energiefestival 2019

Bestuurlijke startbijeenkomst pilot Energie voor Iedereen

Om huishoudens te betrekken bij de energietransitie, is het nodig te weten waarom bewoners bepaalde keuzes maken, over welke capaciteiten zij beschikken en hoe en waarmee zij het beste aangesproken kunnen worden. Ook van de groep huishoudens met lagere inkomens en weinig bestedingsruimte zouden wij dit graag weten. Om te werken aan een haalbare en betaalbare energietransitie voor iedereen, is de Brabantse provinciale pilot ‘Energie voor Iedereen’ (EVI) gestart.

Binnen deze pilot is gewerkt aan nieuwe mogelijkheden om huishoudens met geen of weinig investeringsmogelijkheden bij de energietransitie te betrekken. De pilot EVI is een samenwerking tussen het provinciale programma Versterken Sociale Veerkracht, het provinciale programma Energie en Enpuls B.V (samenwerkingsovereenkomst Sociale Innovatie), en de gemeenten Bernheze, Breda, Tilburg en ’s-Hertogenbosch, die ieder een eigen pilotproject hebben uitgevoerd. Stichting Zet heeft de vier gemeenten met een social design aanpak begeleid bij de uitvoering van de pilotprojecten. Het PON & Telos heeft de gemeentelijke pilotprojecten gemonitord, om zo zowel gemeentelijke, als overkoepelende leerlessen over een haalbare en betaalbare energietransitie voor iedereen op te halen.

Onderwerpen binnen de EVI-pilot

Binnen de EVI-pilots zijn ervaringen opgedaan rondom een inclusieve energietransitie die haalbaar is voor iedereen. Binnen de vier lokale omgevingen is hiermee geëxperimenteerd, met de focus op verschillende invalshoeken en onderwerpen. Elke pilot is situationeel en qua (lokale) context verschillend. De ervaringen en leerlessen binnen dit EVI-magazine zijn dus gebaseerd op de vier pilots, maar dienen steeds per (lokale) context en situatie bekeken en ingevuld te worden. Er was onder meer aandacht voor randvoorwaarden om een project rondom inclusieve energietransitie op te starten. Er is gekeken naar bewoners in beeld: welke verschillende doelgroepen zijn er, en om hoeveel huishoudens gaat het dan? Ook was er aandacht voor een belangrijk onderwerp, namelijk het financieringsvraagstuk. De belangrijkste inzichten van de pilots vind je in hoofdstuk 9.

Pilotprojecten in vogelvlucht

De Energie voor Iedereen-pilot bestond uit vier gemeenten die met het onderwerp inclusieve energietransitie aan de slag gingen. Hieronder staan de vier pilotgemeenten in vogelvlucht.

Gemeente Bernheze - Energietransitie voor particuliere woningeigenaar met smalle beurs

Gemeente Bernheze koos in deze EVI-pilot voor een zelfstandig traject (dus niet ondergebracht bij een ander project/pilot). Het doel was in eerste instantie om bij 21 particuliere huishoudens met een smalle beurs te onderzoeken hoe zij betrokken kunnen worden bij de energietransitie en welke rol stakeholders hierbij kunnen spelen. Uiteindelijk bleek het lastig om huishoudens te vinden en richt de EVI-pilot zich op één huishouden dat een casestudy vormt voor het projectteam. Vragen die centraal staan:

  • Hoe zorgen we ervoor dat we de doelgroep kunnen faciliteren en laten participeren in de energietransitie?
  • Wat zijn de voorwaarden voor de woningeigenaren om een aanbod te kunnen en willen accepteren?
  • Hoe kan de doelgroep benaderd en betrokken worden?
  • Hoe organiseer je daarvoor de benodigde samenwerking tussen stakeholders?

Periode: januari 2019 – december 2020

Gemeente Breda - Zet de knop om in Hoge Vucht

Gemeente Breda haakt met de EVI-pilot aan bij het groot onderhoudsproces van woningcorporatie Wonen Breburg. De Bredase pilot kent twee sporen. Enerzijds richt de pilot zich op de huurders van twee flats met de vraag welke informatie zij nodig hebben en hoe deze overgedragen kan worden om de benodigde Aanvullende Huurovereenkomst (AHOK) te tekenen. Anderzijds is er een tweede spoor in Breda dat zich richt op het in contact treden met de particuliere woningeigenaren die tegenover de flats wonen die aangepakt gaan worden door de woningcorporatie. Vragen die centraal staan:

  • Hoe kan de doelgroep (huurders en particulieren) worden benaderd en betrokken (voor het ontwikkelen van effectieve wijkgerichte aanpakken)?
  • Hoe organiseer je de daarvoor benodigde samenwerkingen (intern en extern)?

Periode: januari 2019 – december 2020

Gemeente ‘s-Hertogenbosch - Aansluiten bij aardgasvrije buurten

In gemeente ’s-Hertogenbosch sluit de EVI-pilot aan bij het project ‘Aardgasvrije buurten’. Binnen dit project wordt gekeken naar hoe bewoners in een vijftal Bossche buurten staan ten opzichte van het idee om uiteindelijk als een proeftuin te gaan fungeren binnen het landelijke programma ‘Aardgasvrije wijken’. De EVI-pilot kijkt naar hoe particuliere huizenbezitters met een smalle beurs hier tegenover staan en hoe zij hierin uiteindelijk ook mee kunnen doen. Vragen die centraal staan:

  • Hoe kan de doelgroep betrokken worden?
  • Welk handelingsperspectief kan de gemeente bieden om aardgasvrij te worden?
  • Welke aanbevelingen kunnen we doen om ten minste één handelingsperspectief vanuit de gemeente te kunnen bieden?

Periode: juni 2019 – mei 2020

Gemeente Tilburg - Verduurzaming gespikkeld bezit Abdijbuurt

Woningcorporatie Tiwos is bezig met een grootschalig renovatietraject in de Tilburgse Abdijbuurt. Het doel van de EVI-pilot is om acht gespikkeld bezit woningen, de particuliere woningeigenaren die tussen de huurwoningen wonen, in deze buurt aan te laten haken bij deze renovatie, zodat deze eigenaren niet achterblijven met een niet-gerenoveerd huis. Vragen die centraal staan:

Hoe kan het gesprek met woningeigenaren het beste gevoerd worden om te bevorderen dat zij:

  • openstaan voor het aanbod van Tiwos en de aannemer;
  • hun overwegingen willen delen;
  • mee willen denken over mogelijke oplossingen?

Welke obstakels (financieel, organisatorisch, sociaal-maatschappelijk en/of communicatief) blijken in de praktijk de deelname te blokkeren en welke oplossingen zijn denkbaar?

Periode: augustus 2019 – januari 2021