"LIEFDE OP HET TWEEDE GEZICHT"

Ruth van Doornik over de Duitse Brabanders in hun geadopteerde provincie.

Duitsland is veel meer dan braadworst, bier en een potpourri aan dialecten. Daarover waren Ruth van Doornik en dagvoorzitter Margriet Brandsma het roerend eens tijdens het DuitslandKennis event. Beiden zijn journalist, de een als Duitse in Nederland, de ander jarenlang als Nederlandse in Duitsland. Hoe Duitsers Brabant ervaren? “Voor sommigen is het pas liefde op het tweede gezicht”, aldus Ruth.

Voor de DuitslandKennis pocket interviewde Ruth vier Duitsers die Brabant als hun thuis hebben geadopteerd. Ze vertelt over haar ontmoeting met Julia Ceglarek, die drie jaar geleden vanuit Baden-Württemberg naar de Brabantse technologiemetropool verhuisde. Ruth: “Julia vertelde mij dat de eerste weken voelden als vakantie. Maar toen kwam de harde realiteit. Geen warme lunch voor haar zonen in het kinderdagverblijf. Kosten voor de kinderopvang die drie keer zo hoog waren als in Duitsland. Het brood? Te slap. De contacten? Vriendelijk, maar oppervlakkig. De taalbarrière? Te hoog om als lerares aan de slag te kunnen gaan. Het was een echte cultuurschok”.

" 'Komt goed' hoor je al snel uit de monden van de Duitse Brabanders." - Ruth van Doornik

‘Komt goed’ Die ervaring wordt door veel Duitse gezinnen gedeeld die hier langer verblijven dan alleen een dagje Efteling of een korte stop in Brabant op weg naar Zeeland. Want ook al zijn de cultuur en de mentaliteit van de buurlanden vergelijkbaar, zij zijn verre van identiek, weet Ruth ook zelf uit ervaring. “Het enthousiasme over het relaxte overheerst bij veel Duitse Brabanders. ‘Komt goed’ is een uitdrukking die je regelmatig ook uit hún monden hoort. De sfeer hier is gemoedelijk, de hiërarchie is vlak. En ondanks de bitterballen, hagelslag en pindakaas leven mensen hier gezond.” Vriendschappen Minder gemakkelijk: het aangaan van vriendschappen. “Dat werkt hier echt anders”, aldus Ruth. “Veel Duitsers zijn vooral bevriend met andere expats en binationals (stellen van wie de een Nederlands is en de ander Duits, red.). Mensen hier zijn erg gefixeerd op hun eigen familie en hun traditionele vriendenkring. Vaak duurt het een tijdje voordat een vriendschap zich verdiept.” Dat ervoer ook hogeschooldocent Jens Bappert, vertelde hij aan Ruth. “Iedereen hier is meteen hartelijk, open en geïnteresseerd. Maar het duurde zeker twee jaar voordat ik volledig geïntegreerd was.” Als bewoner van de Bossche binnenstad heeft hij zich de Bourgondische levensstijl inmiddels eigen gemaakt. Inclusief carnaval. “Je kunt er niet omheen.” Al moest hij eerst leren dat Den Bosch dan is omgedoopt tot Oeteldonk en dat je niet als cowboy naar de kroeg gaat, maar in een donkerblauwe boerenkiel.

Nationaal-socialisme Net als Bappert was socioloog Michael Kolander voor zijn komst naar Brabant hier nog nooit geweest. “Als voetballiefhebber kende ik alleen de clubs Willem II en NAC Breda.” Michael spijkerde zijn kennis over de provincie snel bij, mede dankzij een spoedcursus van professor Arnoud-Jan Bijsterveld, een kenner van de Brabantse cultuur en geschiedenis. Natuurlijk wordt er op de universiteit en in de privésfeer ook over het nationaal-socialisme wordt gesproken, beaamt Michael. Maar hoewel sommige mensen grapten dat hij hun fiets kon stelen, ervoer hij nooit dat hij werd buitengesloten. Integendeel: “Op mijn universiteit in Bamberg was iedereen die het Frankische dialect niet sprak, bijna een vreemde. Hier in Tilburg gaat het er veel internationaler aan toe.”

Duitse enclave Sabine Mosselman-Merz streek bijna dertig jaar geleden voor de liefde neer in Nederland. En ging er nooit meer weg. Ze woont nu in Haaren en geeft taalcursussen in haar moedertaal aan het gerenommeerde taleninstituut Regina Coeli in Vught. De bijna twintig docenten Duits vormen er een kleine Duitse enclave midden in Noord-Brabant. “Het is leuk als je een vergelijkbare sociale achtergrond hebt, je als kind naar dezelfde series hebt gekeken en om dezelfde dingen kunt lachen”, vertelde ze aan Ruth. Veel parallellen Mosselman ontdekte in de loop van de jaren veel parallellen tussen Brabant en haar thuisland Baden-Württemberg, maar ook met Beieren: “Het zijn zuidelijke provincies, er zijn hightech-locaties, ze vieren uitgebreid carnaval en ze zijn altijd uit op een koopje.” En: de mensen zijn minder lomp dan elders. “In Rotterdam waait de wind uit een heel andere hoek."