"ECHTE RELATIES ZIJN GEBASEERD OP ECHTE BELANGSTELLING"

René Cuperus en Pieter Gerrit Kroeger over Brabants-Duitse verhoudingen

“We denken dat we dichtbij Duitsland staan, maar dat is een vals idee,” aldus Duitslandkenner René Cuperus. “Precies”, historicus Pieter Gerrit Kroeger. “Echte relaties zijn gebaseerd op echte belangstelling.” Brabant moet dringend de relatie met Duitsland intensiveren. Zoveel was wel duidelijk na het verkiezingsevent in Hotel Nassau in Breda. Niet voor niets wordt Nederland vaak de zeventiende deelstaat van de Bondsrepubliek Duitsland genoemd. Toch hebben Nederlanders het niet zo vaak over Duitsland. De verkiezingen in de VS trekken onze volle aandacht, voor die in Duitsland hebben we amper oog. Terwijl de invloed van onze oosterburen op economisch, politiek en cultureel gebied voor Nederland vele malen groter is.

Investeren in kennis Duitsland wordt onterecht als vanzelfsprekend gezien. Daarover waren de experts op het DuitslandKennis event het unaniem eens. “Het is urgenter dan ooit om de ontwikkelingen in de Duitse politiek en maatschappij op de voet te volgen”, zei René Cuperus, als Duitslandkenner verbonden aan Instituut Clingendael. “In de rauwe geopolitiek van nu moeten we veel meer investeren in kennis en betrokkenheid. Daarin valt nog veel te winnen. Te beginnen met de Duitse taal. De generaties van de HBS beheersten moeiteloos drie extra Europese talen en kenden de geschiedenis van de buurlanden. Nu spreekt zelfs onze elite geen Duits meer.”

Eminente Duitslandexpert ⁦@ReneCuperus⁩ en historicus ⁦@PGKroeger⁩ trappen de bijeenkomst af met een voorspelling van de winnaar van de #Duitse verkiezingen. Ze gaan voor de SPD. En dat zal grote impact hebben op de Nederlandse formatie…

"De gebrekkige relatie heeft ertoe geleid dat we 'valse vrienden' zijn geworden" - René Cuperus

Valse vrienden In zijn essay voor DuitslandKennis pleit René Cuperus voor Duits als verplichte tweede taal op middelbare scholen. “Helemaal in de lange grensstreek van Oost- en Zuid-Nederland”, voegt hij daaraan toe.

“De gebrekkige relatie tussen Nederland en Duitsland heeft ertoe geleid dat we ‘valse vrienden’ zijn geworden. We denken dat we elkaar goed kennen, dat de geografische nabijheid tussen Nederland en Duitsland garant staat voor betrokkenheid en herkenbaarheid, en dat de relatie dus vanzelf wel goed zit. Maar de kennis over Duitsland, over het Duitse politiek-maatschappelijk debat, over hoe de hazen daar lopen, en de beheersing van de Duitse taal: dat houdt allemaal bepaald niet over in Nederland. We hebben onze traditionele ‘klein-land-vele-talen’-voorsprong totaal verkwanseld. Terwijl wie klein is juist slim en extra goed voorbereid moet zijn.”

Philips of ASML Andersom geldt het overigens ook; ook de Duitsers weten niet van de hoed en de rand als het om Nederland gaat. “Uit onderzoek voorafgaand aan de Hannover Messe in 2014 bleek dat een groot deel van de Duitse elite zelf ook verbaasd was hoe weinig zij van hun buurland weten”, vertelde historicus Pieter Gerrit Kroeger. “Iedereen kende de clichés zoals Frau Antje en sterke Nederlandse landbouwtraditie, niemand noemde Philips of ASML, een toonaangevende kennisinstelling of een Nobelprijswinnaar.”

“Dat is ook de schuld van de Nederlanders zelf”, reageerde Cuperus. “Als onze multinationals zich in het buitenland presenteren doen ze dat niet als Nederlanders, maar natieloos.”

Gedegen belangstelling In zekere zin is deze lacune een pluspunt, zegt Kroeger in zijn historische verhaal voor de DuitslandKennis pocket. “Dit betekent immers dat Brabantse organisaties en bedrijven nog kunnen verrassen op de markt van dat rijke en grote buurland. Moeten ze dat natuurlijk wel willen, allereerst. Dan is echte, gedegen belangstelling voor Duitsland, zijn cultuur, politiek, historie en sterkten en zwakten een essentiële voorwaarde vooraf. Maar men heeft hier meer aandacht voor het transfernieuws van Bayern München dan voor de ontwikkelingen van de politiek en economie van Beieren. Dit is des te opmerkelijker, aangezien Duitsland – en zeker cultuurcentrum Berlijn – een favoriete bestemming is voor de Nederlandse toerist en reiziger.” Zijn conclusie: blijkbaar drukken we veelal op de verkeerde knoppen aan de deur van de media en elite in Duitsland.

Studenten als ambassadeurs Net als Cuperus pleit Kroeger voor een investering in het onderwijs, alleen dan via een sterkere uitwisseling van studenten. In zijn verhaal roept hij de universiteiten en hogescholen in Brabant op om – samen met regionaal bedrijfsleven, cultuur, kunstinstellingen en overheden – gezamenlijk te beginnen met de vele duizenden Duitse studenten hier. “Zijn er voor de komende vijf decennia betere ambassadeurs te bedenken voor de onbekende kwaliteiten en kenmerken van uw regio dan deze jonge Duitsers?”, schetst Kroeger.

"Laat jonge Duitsers Brabant ontdekken, juist in hun studietijd."

“Stel dat u gezamenlijk initiatieven bedenkt die hen bij aanmelding en binnentreding in het hoger onderwijs al direct thuis doen voelen als gastvrij onthaalde buren? Dat u hun laat merken dat zij meer zijn dan een vorm van overlast door EU-studenten die hier de collegezalen maar komen vullen en ervoor zorgen dat lessen niet alleen maar in het Nederlands gegeven kunnen worden? Laat hen Brabant ontdekken, juist in hun studietijd. Maak juist hun ook van die échte Bourgondiërs. Zoek met hen naar boeiender bijbaantjes dan in horeca of evenementen, zodat ze nog vaker en langer bij u willen blijven werken. Laat ze panels maken voor tips en suggesties om Brabant voor hen nog onvergetelijker te maken. Ontdek wie ze zijn en wat zij zelf na hun studie hier en thuis kunnen betekenen. Ik vermoed dat er geen betere investering is voor het netwerk en de reputatie van deze provincie.”

Sterke kanselier Over het Duitsland na zestien jaar Angela Merkel – de eerste Bondskanselier die zelf bepaalt dat ze vertrekt – zijn de twee gastsprekers het eens: “In de turbulente geopolitieke wereld is een sterk Duitsland nodig. Met een sterke kanselier. Die krijgen we per definitie niet, want het is een nieuwe. En dan moet die kanselier ook nog vooral eerst thuis aan de slag.”

Kroeger: “Welke coalitie is voordelig voor Nederland? Wanneer het de stoplicht coalitie wordt: rood-groen-geel word (SPD-Grunen-FDP) zou het voordelig zijn wanneer ook in NL een coalitie is met rood (pvda) en groen (groenlinks). Mocht het Jamaica worden (zwart, geel, groen - CDU/FDP/Grunen) dan lijkt dat wat meer op de coalitie in Nederland.”