6 GREEP UIT DE PROJECTEN FIETSERS

KINDEREN BESCHERMD ACHTEROP DANKZIJ SPAAKBESCHERMERS

Met je hand of voet bekneld zitten tussen de spaken van een fiets. Je moet er niet aan denken. Toch komt dit regelmatig voor. In 2018 deed VeiligheidNL onderzoek onder mensen die in 2017 op de spoedeisende hulp in Brabant kwamen na een fietsongeval. Uit dit onderzoek bleek dat spaakbeknelling een veel voorkomende oorzaak is van een fietsongeval. In 66% van deze gevallen ging het om kinderen die met hun handen of voeten bekneld zaten tussen de spaken. Dat was aanleiding om spaakbeknelling op te nemen in het BVVP 2020-2024.

Spaakbeknelling komt het meeste voor bij kinderen in de leeftijd van 3 t/m 6 jaar. Zij worden nog vaak achterop naar school en sportverenigingen gebracht door hun ouders. Tijdens de rit komt het dan voor dat er een hand of voet tussen de spaken komt. Veel kinderen lopen hierdoor ernstige verwondingen op. Met spaakbescherming zijn deze ongelukken te voorkomen.

“VEEL OUDERS DENKEN DAT ZE AL SPAAKBESCHERMERS HEBBEN, MAAR WIJZEN DAN NAAR DE PLASTIC JASBESCHERMERS AAN DE BOVENKANT VAN HET ACHTERWIEL.”


JAS- OF SPAAKBESCHERMER? Veel ouders denken dat ze al spaakbeschermers hebben, maar wijzen dan naar de plastic jasbeschermers aan de bovenkant van het achterwiel. Dit zijn geen spaakbeschermers want die zijn veel robuuster. Er is dus duidelijk een behoefte aan informatie over het bestaan van spaakbeschermers, geschikte kinderzitjes en een goed voorbeeld. Spaakbeknelling wordt om die reden opgenomen in het BVVP 2020-2024. Het doel van dit project is om te onderzoeken hoe beknelling tussen spaken kan worden voorkomen. Daarnaast wil men ten minste één pilot uitvoeren, gericht op het voorkomen van spaakbeknelling. BESCHERMD ACHTEROP Gemeente Breda en provincie Noord-Brabant zijn dit jaar gestart met het pilotproject ‘Beschermd Achterop’ die met inzet van bureau Attacom en de ANWB afgelopen zomer is ontwikkeld. Onderdeel van dit pilotproject is dat gerichte acties en communicatie op scholen en kinderdagverblijven bewustwording creëren bij ouders over het risico op en de gevolgen van spaakbeknelling. Voor een direct effect installeert een mobiele fietsenmaker gratis goede spaakbeschermers bij de deelnemende scholen. De campagne ‘Beschermd Achterop’ nog niet voorbij zien komen? Dat klopt, helaas. Door de coronamaatregelen liep de campagne spaak en maken we nu even pas op de plaats. We hopen de pilot begin 2021 te kunnen starten en hiermee het aantal jonge verkeersslachtoffers door spaakbeknelling naar 0 te brengen.

Kijk hier als je meer wilt weten over het thema fietsers in het BVVP of over het onderzoek naar spaakbeknelling.

VEILIG FIETSEN TOT JE 100E

De vergrijzing in ons land en de opkomst van de e-bike zorgen voor meer fietsende ouderen. De e-bike geeft ouderen de mogelijkheid om langer te kunnen blijven fietsen. Waar het fietsen vroeger te veel inspanning vroeg, is de trapondersteuning in de e-bike dé manier om veel langer van fietsen kunnen blijven genieten.

Meer fietsdeelnemers in het verkeer, betekent helaas ook meer kans op ongevallen op de fiets. Als fietser ben je al kwetsbaar en als oudere fietser nóg meer. Ouderen hebben soms fysieke beperkingen of moeite met de hedendaagse verkeersdrukte om zich heen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat initieerde speciaal voor deze doelgroep het programma ‘Doortrappen’. 101 PRAKTISCHE TIPS ‘Doortrappen’ heeft de ambitie om ouderen zo lang mogelijk veilig te laten fietsen. Het credo luidt dan ook: ‘Veiliger fietsen tot je 100e’. Het programma motiveert ouderen om zelf maatregelen te nemen als er situaties ontstaan waarbij fietsen een uitdaging wordt. Moeite met omkijken? Installeer een spiegeltje op de fiets. Moeite met het drukke verkeer bij een kruispunt? Kies een rustiger tijdstip of neem een andere route. Zo zijn er 101 praktische tips ontwikkeld die ouderen helpen. Het programma Doortrappen kan via het lokale netwerk rondom de oudere in elke gemeente worden ingezet.

KENNISSESSIES VOOR GEMEENTEN De provincie Noord-Brabant wil het programma ook bij de Brabantse gemeentes onder de aandacht brengen. In september en oktober vonden er vijf kennissessies plaats voor gemeenten om kennis te maken met het programma. Daarnaast werd er in oktober tijdens de ‘DoortrappenWeek’ dagelijks een informatieve webinar uitgezonden. LAAGDREMPELIG Dankzij de kennissessies hebben tenminste zes gemeenten uitgesproken dat zij volgend jaar met het programma Doortrappen aan de slag gaan. De gemeenten kiezen zelf in welke mate ze het programma Doortrappen oppakken. Dat kan ook heel laagdrempelig, zonder het aanstellen van een nieuwe buurtsportcoach of het starten van een campagne. Alle Doortrappen-activiteiten helpen om de ouderen zo lang mogelijk veilig op de fiets te houden. GROOT SUCCES Landelijk is ‘Doortrappen’ een groot succes. Dit enthousiasme willen we natuurlijk ook in Brabant bereiken. De provincie Noord-Brabant is dan ook voornemens om Stichting Zet Brabant en Sportservice Noord-Brabant aankomend jaar in te zetten om de zes startende gemeenten te ondersteunen. Zo helpen ze bij het uitvoeren van het programma en halen ze opgedane ervaring op. Hun aanpak en ervaringen motiveren vervolgens andere gemeenten om ook deel te nemen zodat het programma zich verder verspreidt door Noord-Brabant. Want iedereen wil toch tot zijn 100e veilig kunnen blijven fietsen? Kijk hier voor meer voor meer informatie over Doortrappen.


BETERE FIETSPADEN DANKZIJ ONDERZOEKSMETHODE FIETSERSBOND

In het BVVP 2020-2024 is het thema infrastructuur opgenomen. De gezamenlijke overheden zijn tenslotte verantwoordelijk voor de wegen die zij beheren. Hier vallen ook de fietspaden onder en fietsers zijn binnen het BVVP als belangrijke doelgroep aangemerkt. Er is op dit moment echter nog geen volledig beeld welke fietspaden wel of niet voldoen aan de inrichtingsrichtlijnen van Duurzaam Veilig.

FUNCTIE, GEBRUIK EN VORMGEVING De wegbeheerders van de Brabantse gemeenten en de provincie Noord-Brabant hebben in het BVVP afgesproken om onderzoek te doen naar functie, gebruik en vormgeving van hun fietspaden. Iedere wegbeheerder maakt naar aanleiding van de resultaten van het onderzoek een plan om de aandachtspunten op te lossen. Het streven is om in 2021 het onderzoek uit te voeren en daarna te starten met de implementatie.

SAFETY PERFORMANCE INDEX Gegevens over de functie en het gebruik van fietsinfrastructuur lijkt steeds meer voorhanden te zijn en te komen. De gegevens en inzichten over de vormgeving blijven echter ietwat achter. De Fietsersbond ontwikkelde een methode die hiervoor erg van toegevoegde waarde kan zijn: de Fietsersbond Safety Performance Index (SPI). Speciaal opgeleide vrijwilligers beoordelen fietspaden op 17 kenmerken en leggen deze vast in een database. Dit levert een hele duidelijke risicoanalyse op over de veiligheid van het fietsnetwerk in gemeenten en provincies.

“SPECIAAL OPGELEIDE VRIJWILLIGERS BEOORDELEN FIETSPADEN OP 17 KENMERKEN EN LEGGEN DEZE VAST IN EEN DATABASE.”


1000 KILOMETER De provincie Noord-Brabant gaf de Fietsersbond opdracht om 1000 kilometer van het Brabantse utilitaire fietsnetwerk met de SPI-methode te analyseren. In totaal bestaat dit fietsnetwerk uit zo’n 4000 kilometer dat kernen en woongebieden in Brabant met elkaar verbindt. Zo kunnen ze beoordelen of de SPI de gewenste inzichten geeft over de vormgeving van de fietsinfrastructuur. Naar verwachting is eind december 2020 de data van de 1000 kilometer beoordeelde fietsinfrastructuur gereed.

VERGELIJKING Begin volgend jaar wordt de ingewonnen data van de Fietsersbond vergeleken met de bestaande fietsdata. Dan kan worden beoordeeld of deze methode bruikbaar is voor onderzoek naar functie, gebruik en vormgeving van fietspaden. Mocht dit zo zijn, dan wordt de overige 3000 kilometer van het fietsnetwerk uiteraard ook geanalyseerd met deze methode. Vervolgens starten we met het aanpakken van de fietspaden waarvan de functie, vormgeving en gebruik niet in balans zijn.

STAAT JOUW FIETSLICHT ‘AAN IN HET DONKER’?

Fietsers in het verkeer zijn kwetsbaar. Het is belangrijk dat ze zich hiervan bewust zijn en zorgen voor goede zichtbaarheid. De campagne ‘AAN in het donker’ helpt om jongeren aan te sporen fietsverlichting te gebruiken.

Fietsverlichting aanzetten doe je niet zozeer voor het eigen zicht, maar voor goede zichtbaarheid voor andere weggebruikers. Het achterlicht is hierbij het belangrijkste want het achteropkomende verkeer ziet je niet aankomen. En je kan hier zelf niet op anticiperen. RAI KEURMERK FIETSVERLICHTING Als je fietslampjes koopt, let er dan op dat ze voorzien zijn van het RAI Keurmerk Fietsverlichting. Want fietslampjes kun je overal kopen, maar de kwaliteit verschilt enorm. Met dit keurmerk weet je zeker dat je met de goede verlichting de weg op gaat. OPVOLGER De campagne ‘AAN in het donker’ is gestart in de eerste ‘donkere maand’ oktober en loopt tot en met januari. Het is de opvolger van de ‘Ik val op’-campagne die voorgaande jaren werd gevoerd. De campagne is een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat die campagne materiaal beschikbaar stelt voor provincies. Denk hierbij aan posters, social mediamateriaal en verschillende activiteiten.

AAN IN BRABANT Ook Brabant sluit zich aan bij deze landelijke campagne. De provincie stelt de toolkit met materialen vanuit het ministerie beschikbaar aan de gemeenten. Zij kiezen zelf in welke mate ze de campagne uitvoeren. Ook scholen en sportclubs kunnen zich aansluiten bij de ‘AAN in het donker’ en gebruik maken van de verschillende communicatiemiddelen want jongeren moeten zoveel mogelijk in aanraking komen met de campagne. Het komt helaas nog te vaak voor dat fietsers zonder verlichting fietsen, en dat brengt gevaarlijke risico’s met zich mee.

“FIETSERS IN HET VERKEER ZIJN KWETSBAAR. HET IS BELANGRIJK DAT ZE ZICH HIERVAN BEWUST ZIJN”


www.nulverkeersdodenbrabant.nl

Digitaal Magazine Verkeersveiligheid | 2020