Verkennen van het probleem:

het schrijven van de noten

Elke componist heeft een eigen manier van componeren. Uitgangspunt voor het beginnen van een compositie is het idee, geinspireerd door een thema of motief, opgebouwd uit wat enkele noten. Vanuit verschillende invalshoeken kan er verder worden geschreven, bepalend voor het verdere verloop van het muziekstuk. Daarnaast kan de componist herhalen, variëren, ontwikkelen of iets nieuws schrijven, zodat het muziekstuk niet alle kanten uitvliegt.

Om te voorkomen dat een groot en complex vraagstuk, in de oplossingensfeer alle kanten uitvliegt voordat een goede en scherpe probleemanalyse met alle betrokkenen is gedaan, wordt in deze blauwdruk de methode van de zes denkhoeden toegepast. Edward de Bono (1933), psycholoog, arts en auteur van managementboeken, is één van de belangrijkste grondleggers van georganiseerde creativiteit. Het was De Bono die het concept van De Zes Hoeden heeft bedacht en uitgewerkt.

Doel van de methode Om op een creatieve manier en vanuit verschillende invalshoeken constructief en doeltreffend een probleem te bekijken. Hoe ziet de methode eruit? De methode bestaat uit zes denkrichtingen, die naast elkaarparallel aan elkaar worden beoefend. Elke denkrichting wordt bepaald door een kleur hoed en staat daarmee voor een bepaalde invalshoek. De aanwezigen richten zich op hetzelfde moment en op dezelfde manier vanuit de kleur van de hoed op een specifiek aspect van het vraagstuk. Alle relevante aspecten krijgen met deze methode de volle aandacht. Door de hoeden daadwerkelijk op te zetten, verplaats je je gemakkelijker en neutraler in de denkrichting die de kleur van de hoed op dat moment symboliseert. Bron: Quinn / De Bono

Wit - Informatief​ Feiten, cijfers, verzamelen van informatie zonder interpretatie Zwart - Kritisch Focus op zwakke plekken en risico’s, ‘advocaat van de duivel’, het onderkennen van de gevaren Rood - Emotioneel Focus op zwakke plekken en risico’s, ‘advocaat van de duivel’, het onderkennen van de gevaren

Blauw - Controlerend Samenvatten, analyseren, filteren, beslissen Geel - Optimistisch Positief, voordelen opsommen, poging tot rechtvaardiging Groen - Creatief Associatief, lateraal denken, nieuwe mogelijkheden zien

Toepassingsrichtlijnen

1. Bepaal de volgorde van de kleuren denkhoeden. 2. Bepaal de tijd die je per hoed aan het opperenspuien van de ideeën wilt besteden. 3. Per kleur hoed kan een andere werkvorm worden gebruikt. Bijvoorbeeld: Witte hoed Laat stellingen zien De deelnemers stellen vragen over de stellingen en/of geven antwoord op de stellingen om in kaart te brengen wat er al is en om informatie op te halen. Dit kan bijvoorbeeld met behulp van post-its/ brownpapersessie etc. Rode hoed Ideeën bevatten niet meer dan twee woorden die het probleem kernachtig definiëren. Geen uitleg/geen motivatie. Zwarte hoed In de kritische houding is onderbouwing belangrijk. Werkvorm: één van de deelnemers staat op en noemt met overtuiging een paar nadelen en/of bezwaren/problemen van het vraagstuk in max. 30 seconden. Andere deelnemers reageren hierop door ‘Ja, maar …. …’ tegen te werpen. Gele hoed Argumenten die pleiten voor de bevestiging van het vraagstuk/probleem. Werkvorm is hetzelfde als bij de zwarte hoed. In plaats van ‘Ja, maar…’ wordt het nu ‘Ja, en…’. Groene hoed Stimuleer een creatieve kijk op het probleem dan wel de oplossing: associatief, lateraal denken, nieuwe mogelijkheden zien. Iedereen gaat een minuut of 10 met een notitieblokje en een pen wandelen; door het gebouw of naar buiten. Alle ideeën die onderweg worden opgedaan, worden opgeschreven. Blauwe hoed Bedenk de volgende stap in het proces: waar staan we nu en waar gaan we heen? Teken een tijdlijn met daarop belangrijke mijlpalen in de toekomst.

Afronding: I Twee minuten om een aantal ideeën te noemen die je wilt delen. II Afronding met plenaire discussie waarbij de uitkomsten van alle hoeden de revue kunnen passeren om tot een scherpe definitie van het probleem te komen met daarnaast alvast een doorkijkje naar de aanpak tot een oplossing.