Bouwtempo omhoog!
De laatste jaren lag de woningbouw in Brabant geregeld op een behoorlijk hoog niveau. Zo lag de voorraadtoename in 2021 en 2022 – met groeicijfers van 13.000, respectievelijk 13.900 woningen – op het hoogste niveau in 25 jaar. Daarna liepen de groeicijfers weer wat terug, tot +12.600 woningen in 2023 en ‘slechts’ +10.800 in 2024. In 2025 is de groei van de woningvoorraad weer aangetrokken (+11.800). Op basis van het aantal (recent) in aanbouw genomen woningen mag worden verwacht dat deze opwaartse lijn zich ook in 2026 door zal zetten.
Na ‘de dip’ in de eerste negen maanden van 2023 laat het aantal woningen dat in aanbouw is genomen inmiddels weer (duidelijk) hogere ‘scores’ zien, al is het beeld van kwartaal op kwartaal nogal wisselend. Op termijn zullen de (wat) hogere aantallen ‘start-bouw’ ook weer leiden tot hogere groeicijfers van de Brabantse woningvoorraad.
Vooral zaak nu de bouw weer op het benodigde niveau te krijgen en vervolgens ook op tempo te houden, al hangen er vandaag de dag nog altijd tal van onzekerheden boven de (woning)markt, die ook het bouwtempo raken.
Bouwtempo afhankelijk van vele factoren
Tempo kunnen maken met de bouw van woningen hangt sterk af van vele factoren, zoals de internationale politieke en economische ontwikkelingen, de beschikbaarheid van grondstoffen, bouwmaterialen en bouwpersoneel, de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk, voldoende stikstofruimte en ambtelijke capaciteit. Ook de doorlooptijden bij de Raad van State, de invoering van het nieuwe stelsel onder de Omgevingswet (2024) en de lange procedures en complexe vraagstukken rond de haalbaarheid van gebiedsontwikkelingen en transformatieopgaven kunnen vertragend werken. Regelmatig worden ook de veranderende wet- en regelgeving en de veranderingen in de rente-, prijs- en beleidsontwikkelingen met betrekking tot de bouw- en woningmarkt genoemd als vertragende factor op het bouwtempo.
‘Start-bouw’ nodig van 3.500 woningen per kwartaal
In Noord-Brabant is herstel van de woningbouw sinds 2015 duidelijk zichtbaar. Vanaf begin 2017 werden er voor het eerst sinds lange tijd (2010) gemiddeld genomen weer (beduidend) meer dan 2.500 woningen per kwartaal in aanbouw genomen, oftewel meer dan 10.000 op jaarbasis.
Vooral vanaf 2020 liggen de ‘start-bouw-cijfers’ op een vrij hoog niveau. Zo zijn er van 2020 tot en met 2023 gemiddeld 2.975 woningen in aanbouw genomen, oftewel 11.900 op jaarbasis. In de periode 2024 tot en met de eerste drie maanden van dit jaar lagen de kwartaalgemiddelden zelfs nog iets hoger (3.150 woningen per kwartaal en 12.600 op jaarbasis).
Gelet op de demografische ontwikkelingen, de nog altijd sterke groei van het aantal huishoudens én om bestaande woningtekorten in Brabant terug te dringen, is het zaak dat het bouwtempo ook de eerstkomende jaren (ten minste) op peil blijft. Een gemiddelde kwartaalscore van rond, liever nog boven de 3.000 in aanbouw genomen woningen – scores die de laatste jaren toch geregeld gehaald zijn – kan hierbij als (minimale) graadmeter worden aangehouden.
Versnelling van de woningbouw en vervolgens vasthouden van het benodigde bouwtempo is een belangrijke doelstelling van ons Bestuursakkoord 2023-2027 ‘Samen maken we Brabant!’.
Recent meer vergunde nieuwbouw
Het aantal daadwerkelijk in aanbouw genomen woningen is een vrij nauwkeurige indicatie voor de op te leveren nieuwbouw de eerstkomende tijd. Bouwvergunningen, die onderdeel zijn van een omgevingsvergunning, gaan hier uiteraard aan vooraf. Het aantal afgegeven bouwvergunningen biedt dus ook inzicht in het woningbouwpotentieel, al kan er soms wel enige tijd zitten tussen het moment van afgifte en de feitelijke ‘start-bouw’ en zullen er zeker ook bouwvergunningen zijn die uiteindelijk niet worden omgezet in daadwerkelijke woningbouw en worden ingetrokken.
Klik op de afbeelding voor vergroting
Beeld 2a laat zien dat er de laatste jaren steeds zo tussen de 12.000 en 14.000 bouwvergunningen zijn verleend, vergelijkbaar met het aantal woningen dat – zij het veelal wel enige tijd later – in aanbouw is genomen. In 2024 lag het aantal afgegeven bouwvergunningen met ruim 15.000 duidelijk wat hoger. Vorig jaar (2025) zijn 13.800 bouwvergunningen verstrekt, 10% minder dan een jaar eerder, maar nog altijd ruimschoots boven het niveau van gemiddeld 13.100 per jaar in de periode 2020 tot en met 2025. Uit beeld 2a kan worden afgeleid dat er in het eerste kwartaal van dit jaar duidelijk meer bouwvergunningen zijn afgegeven dan in dezelfde drie maanden een jaar eerder.
Het vrij hoge aantal vergunningen voor nieuw te bouwen woningen mag gezien worden als een indicatie dat de eerstkomende jaren een hogere groei mag worden verwacht van de Brabantse woningvoorraad. Weliswaar zullen niet alle vergunningen direct worden gebruikt en leiden tot een ‘start-bouw’, maar daar staat tegenover dat er ook woonruimte aan de voorraad wordt toegevoegd anders dan door nieuwbouw, zoals door transformatie, woningsplitsing etc.
