Bouwtempo moet omhoog!
De laatste jaren lag de woningbouw in Brabant geregeld op een behoorlijk hoog niveau. Zo lag de voorraadtoename in 2021 en 2022 – met groeicijfers van 13.000, respectievelijk 13.900 woningen – op het hoogste niveau in 25 jaar. In 2023 lag de groei (+12.600) weer wat lager. Samenhangend met de ontwikkeling van het aantal (recent) in aanbouw genomen woningen is de groei in 2024 verder teruggelopen, maar lijkt die in 2025 en 2026 juist weer wat aantrekken.
Na ‘de dip’ in de eerste negen maanden van 2023 laat het aantal woningen dat in aanbouw is genomen inmiddels weer (duidelijk) hogere ‘scores’ zien, al is het beeld van kwartaal op kwartaal nogal wisselend. Op termijn zullen de (wat) hogere aantallen ‘start-bouw’ ook weer leiden tot hogere groeicijfers van de Brabantse woningvoorraad.
Vooral zaak nu de bouw weer op het benodigde niveau te krijgen en vervolgens ook op tempo te houden, al hangen er vandaag de dag nog altijd tal van onzekerheden boven de (woning)markt, die ook het bouwtempo raken.
Bouwtempo afhankelijk van vele factoren
Tempo kunnen maken hangt sterk af van een groot aantal (veelal externe) factoren, zoals de internationale politieke en economische ontwikkelingen, de beschikbaarheid van grondstoffen, bouwmaterialen en bouwpersoneel (‘handen en heipalen’), voldoende stikstofruimte, ambtelijke capaciteit, doorlooptijden bij de Raad van State, de lange procedures en complexe vraagstukken rond de (financiële) haalbaarheid van gebiedsontwikkelingen en (binnenstedelijke) transformatieopgaven, de energieprijzen, veranderende wet- en regelgeving, rente-, prijs- en beleidsontwikkelingen op de bouw- en woningmarkt (met als gevolg terughoudendheid bij woningaankoop, investeringsbeslissingen en aanbestedingen van projecten, waardoor ‘start bouw’ vertraagt), de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk, de invloed van milieuvraagstukken etc..
Samenhangend met de nieuwe omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden, speelt hierbij voor de korte(re) termijn ook de zorg dat invoering van dat nieuwe stelsel de nodige vertragende effecten zal hebben op de planprocessen en vergunningverlening voor woningbouw.
‘Start-bouw’ nodig van 3.500 woningen per kwartaal
In Brabant is herstel van de woningbouw sinds 2015 duidelijk zichtbaar. Vanaf begin 2017 werden er voor het eerst sinds lange tijd (2010) gemiddeld genomen weer (beduidend) meer dan 2.500 woningen per kwartaal in aanbouw genomen, oftewel meer dan 10.000 op jaarbasis. De laatste tijd liggen de aantallen in aanbouw genomen woningen veelal zo tussen de 2.500 en 3.500 per kwartaal. Zo laten de jaren 2020 tot en met 2022 ‘start-bouw-cijfers’ zien van gemiddeld 3.175 woningen per kwartaal en (dus) 12.700 per jaar.
In 2023 is het aantal in aanbouw genomen woningen echter teruggevallen tot ca. 9.300 op jaarbasis, oftewel 2.325 woningen gemiddeld per kwartaal. Mede hierdoor is ook de groei van de woningvoorraad in 2024 lager uitgevallen (+10.800). Omdat in 2024 met de bouw van ruim13.000 woningen is begonnen zullen de groeicijfers in 2025 en 2026 ook weer aantrekken (beeld 3).
Gelet op de demografische ontwikkelingen, de nog altijd sterke groei van het aantal huishoudens én om bestaande woningtekorten in Brabant terug te dringen, is het zaak dat het bouwtempo ook de eerstkomende jaren (ten minste) op peil blijft. Een gemiddelde kwartaalscore van rond, liever nog boven de 3.000 in aanbouw genomen woningen – scores die de laatste jaren (2020 t/m 2022, maar ook in de meest recente kwartalen) toch geregeld gehaald zijn – kan hierbij als (minimale) graadmeter worden aangehouden.
Versnelling van de woningbouw en vervolgens vasthouden van het benodigde bouwtempo is een belangrijke doelstelling van ons Bestuursakkoord 2023-2027 ‘Samen maken we Brabant!’.
Recent meer vergunde nieuwbouw
Het aantal daadwerkelijk in aanbouw genomen woningen is een vrij nauwkeurige indicatie voor de op te leveren nieuwbouw de eerstkomende tijd. Bouwvergunningen (die onderdeel vormen van een omgevingsvergunning) gaan hier uiteraard aan vooraf. Het aantal afgegeven bouwvergunningen biedt dus ook inzicht in het woningbouwpotentieel, al kan er soms wel enige tijd zitten tussen het moment van afgifte en de feitelijk ‘start-bouw’ en zullen er zeker ook bouwvergunningen zijn die uiteindelijk niet worden omgezet in daadwerkelijke bouw (en worden ingetrokken).
Klik op de afbeelding voor vergroting
Beeld 2a laat zien dat er de laatste jaren steeds zo tussen de 12.000 en 14.000 bouwvergunningen zijn verleend, vergelijkbaar met het aantal woningen dat – zij het veelal wel enige tijd later – in aanbouw is genomen. Vorig jaar (2024) lag het aantal afgegeven bouwvergunningen op ruim 15.000, duidelijk boven het (gemiddelde) niveau van 12.900 per jaar in de periode 2020 tot en met 2024. De cijfers over het eerste half jaar van 2025 liggen wel weer iets lager vergeleken met diezelfde periode in 2024.
Het (hoge) aantal vergunningen voor nieuw te bouwen woningen mag gezien worden als een indicatie dat de eerstkomende jaren een hogere groei mag worden verwacht van de Brabantse woningvoorraad. Weliswaar zullen niet alle vergunningen direct worden gebruikt, maar daar staat tegenover dat er ook woonruimte aan de voorraad wordt toegevoegd anders dan door nieuwbouw, zoals door transformatie, woningsplitsing etc.
