Woningbouw in 2024 op een lager pitje, 2025 wordt een beter ‘bouwjaar’
De Brabantse woningvoorraad nam het afgelopen jaar toe met 10.800 woningen, het laagste niveau van de laatste vijf jaren. De laatste jaren kende Brabant een aantal prima ‘bouwjaren’. Zo nam de voorraad in 2021 toe met 13.000 woningen en met een ‘topscore’ van liefst 13.900 lag de groei in 2022 zelfs nog wat hoger. We moeten 25 jaar terug – tot eind vorige eeuw (1998) – voor zulke hoge groeicijfers (beeld 3). Met +12.600 woningen lag de groei in 2023 wel weer wat lager, een lijn die zich in 2024 heeft doorgezet. Vorig jaar lag de voorraadtoename 14% onder het niveau van 2023.
Verwacht wordt dat dit jaar (2025) zo’n 12.500 woningen aan de voorraad worden toegevoegd, net iets boven de gemiddelde scores over de afgelopen 5 jaren (+12.200).
In totaal werden er in 2024 13.300 woningen (bruto) aan de voorraad toegevoegd, 8,5% minder dan een jaar eerder. Door nieuwbouw kwamen er 10.550 woningen bij en 2.750 door ‘overige toevoegingen’, zoals het herbestemmen van leegstaande kantoren, winkels en ander vastgoed. Er wordt ook woonruimte onttrokken aan de voorraad, vooral door sloop. Vorig jaar lag het aantal onttrekkingen op 2.650 woningen, 25% hoger dan in 2023. Alles bij elkaar – incl. administratieve correcties (+100) – is de totale (netto) groei in 2024 uitgekomen op 10.800 woningen en telt onze provincie op 1 januari van dit jaar 1.201.600 woningen.
De groei van de woningvoorraad is de laatste jaren flink toegenomen in onze provincie. Lag deze groei in 2015 nog op slechts 6.700 woningen (het dieptepunt van de kredietcrisis destijds), vanaf 2017 liggen de jaarlijkse groeicijfers weer rond of zelfs (ruim) boven de 12.000. In 2020 is de voorraadgroei wel wat teruggevallen (tot 10.800 woningen, een niveau waar de groei in 2024 ook op uitgekomen is). Hierbij speelden vooral ‘corona-effecten’ een rol, waardoor verschillende bouwprojecten vertraging hebben opgelopen, zij het in de meeste gevallen beperkt. Hierdoor is een deel van de woningen – geschat wordt een kleine 10% – niet in 2020 opgeleverd, maar zijn deze in 2021 in de boeken gekomen.
De weg naar 1,2 miljoen woningen in Noord-Brabant in 2024
De Brabantse woningvoorraad bereikte in november 2024 een omvang van 1,2 miljoen woningen. Dat is 17 jaar nadat de 1 miljoenste (in 2007) werd opgeleverd. Vooral in de periode vanaf de Tweede Wereldoorlog tot midden jaren ’90 lag het bouwtempo hoog, waarbij de voorraad – gemiddeld genomen – steeds in vijf tot zeven jaar met 100.000 woningen toenam. Tussen de 900.000 woningen in 1996 en de 1 miljoenste in 2007 lag echter elf jaar. Daarna duurde het negen, resp. acht jaar voordat de 1,1 (in 2016) en 1,2 miljoenste woning (in 2024) aan de voorraad kon worden toegevoegd. De komende jaren moet het bouwtempo verder omhoog, naar +100.000 woningen in zeven jaar tijd, om in 2031 uit komen op een voorraad van 1,3 miljoen woningen.
Verschillen in voorraadgroei binnen Brabant
Vanaf 2000 t/m 2024 zijn er in onze provincie ruim 238.000 woningen bij gekomen, een groei van 25,4% (beeld 3a). Daarmee ligt de groei iets boven het niveau van Nederland als geheel (24,1%). Binnen Brabant liggen de groeicijfers van het stedelijk gebied (26,3%) iets hoger dan van het landelijk gebied (23,0%).
Vooral de grote steden kennen een relatief sterke groei van hun woningvoorraad (29,6%). In lijn ook met de geringere bevolkingstoename in West-Brabant-West ligt hier ook de groei van de woningvoorraad duidelijk lager dan in de andere delen van onze provincie.
Per gemeente zijn de verschillen in groei van de woningvoorraad (vanaf 2000) te vinden op onderstaand kaartbeeld.
Klik op de afbeeldingen voor vergroting
Groei tot 2035: gemiddeld 13.500 woningen per jaar
De eind vorig jaar vastgestelde ‘Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant, actualisering 2023’ laat zien, dat er in onze provincie nog een flinke woningbouwopgave ligt, met een sterk accent op de eerstkomende 10 tot 15 jaar.
Samenhangend met de nog altijd hoge en ook hoger geraamde bevolkings- en huishoudensgroei zullen er alleen al in de jaren 2023 tot 2035 zo’n 165.000 woningen aan de voorraad moeten worden toegevoegd. Dat is bijna twee derde (62%) van de opgave tot 2050 (265.000). Van die 165.000 woningen zijn er ca. 137.500 (83%) nodig voor de verwachte huishoudensgroei en 27.500 (17%) om de woningtekorten in te lopen. In de provinciale prognose is ervan uitgegaan dat het woningtekort – in 2023 tussen de 3% en 3,5%, oftewel bijna 40.000 woningen – in 2040 is ingelopen.
Al met al ligt de benodigde voorraadgroei tot 2035 gemiddeld jaarlijks op zo’n 13.500 woningen, waarvan zo’n 11.500 t.b.v. de verwachte huishoudensgroei en 2.000 t.b.v. de gewenste inloop van het woningtekort. Met een jaarlijks gemiddelde van 13.150 woningen zijn die aantallen de laatste jaren (2021 t/m 2023) vrijwel gehaald, maar gaat dat – zoals aangegeven – in 2024 en 2025 niet lukken (gemiddeld +11.750 woningen).
De bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant, actualisering 2023
In 2023 heeft de provincie Noord-Brabant haar bevolkings- en woningbehoefteprognose geactualiseerd. In een fraai vormgegeven webpublicatie zijn aan de hand van 10 thema’s de belangrijkste resultaten gepresenteerd. Bij elk thema is – in ‘woord, beeld en getal’ – de nodige informatie te vinden. Ook zijn tal van prognose-uitkomsten te downloaden.
Om goed zicht te houden op demografische trends en ontwikkelingen actualiseert de provincie regelmatig haar prognoses, gemiddeld eens in de drie jaar. Zo bestaat steeds een actueel beeld van de veranderingen in omvang en samenstelling van de Brabantse bevolking, evenals van de effecten hiervan op ‘het wonen’.
Opgaven vertaald in Regionale Woondeals
De hogere woningbouwopgave die uit de actuele provinciale prognose blijkt is in lijn met de meest recente, eveneens hogere prognose-uitkomsten van het Rijk (BZK, 2023). Voor Brabant betekent deze prognose van het Rijk, dat voor de ‘regionale woondeal-periode’ 2022 t/m 2030 de netto voorraadgroei van 119.400 (bruto 130.500) is opgehoogd naar 134.500 woningen. Dat is nagenoeg gelijk aan de (nieuwe) groeicijfers van 133.500 woningen uit de provinciale prognose. De Brabantse bouwopgave ligt hiermee zo’n 14.000 woningen hoger.
Regionale ambities en afspraken, zoals bijvoorbeeld het ‘project Beethoven’ in de Metropoolregio Eindhoven (Brainport), gaan vaak uit van nog hogere woningbouwaantallen. Vergeleken met de provinciale prognose zijn deze ambities er veelal op gericht om bestaande woningtekorten (beduidend) sneller in te lopen. Beeld 3 laat echter zien dat de feitelijke en de eerstkomende jaren verwachte woningbouwaantallen – Brabant-breed – nog altijd (duidelijk) onder de provinciale prognosecijfers liggen.
Bij de herijking en verdere uitwerking van de Regionale Woondeals wordt de komende tijd in samenspraak met de betrokken partijen (o.a. via de ‘regionale versnellingstafels’) bezien hoe deze grotere woningbouwopgave kwantitatief, kwalitatief en ruimtelijk invulling kan krijgen in onze provincie.
Regionale Woondeals
In maart 2023 zijn in Noord-Brabant een viertal Regionale Woondeals ondertekend door alle 56 gemeenten, 38 woningcorporaties, het Rijk en de provincie. Met de woondeals en de daarin opgenomen kwantitatieve, kwalitatieve en ruimtelijke afspraken over de (regionale) woningbouwopgaven, leveren de betrokken partijen een bijdrage om het woningtekort – liefst versneld – te verminderen. Via de zogenoemde regionale versnellingstafels worden bij de uitvoering van de woondeals ook marktpartijen betrokken. De Regionale Woondeals vormen de komende jaren de basis voor de volkshuisvestelijke opgaven in de vier Brabantse regio’s – West-Brabant-West, de Stedelijke Regio Breda-Tilburg, Noordoost-Brabant en Zuidoost-Brabant – en voor de provincie als geheel.
