Internationale paddenstoelen

Door: Jeroen van Oort

Na het interviewbezoek met Fresh Mushrooms Europe loop ik met een doosje paddenstoelen de deur uit. In het doosje zit letterlijk de hele wereld aan paddenstoelen. In Brabant gekweekte champignons, oesterzwammen en shiitake, maar ook geïmporteerde paddenstoelen uit Portugal, Noord-Amerika, Macedonië en Turkije, Rusland en het Verre Oosten. Paddenstoelen die vanuit Fresh Mushroom Europe, kortweg FME, ook weer de hele wereld overgaan.

Arie en Els Verburg telen en verhandelen paddenstoelen. Champignons (bio), oesterzwammen en shiitake telen ze zelf, onder andere in Zundert en Wernhout, tegen de Belgische grens. Net aan de andere kant van de landsgrens, in de naburige Transportzone in Meer, staat het handelshuis. Van hieruit bedienen ze de hele wereld, met nadruk op Nederland, België, Frankrijk, Duitsland en het Midden-Oosten. Groot-Brittannië pakken ze na de Brexit weer langzaam op.

Vind maar eens ruim 160 mensen

Zowel in het handelshuis als in de teelt werken zo’n tachtig mensen. Heel veel van hen komen oorspronkelijk uit Oost-Europa, met name uit Polen. Voor de verpakkingsafdeling heb je zeker mbo-niveau nodig, voor een middenkaderfunctie hbo. Uit Nederland en België zelf zijn deze mensen niet te vinden. “Onze medewerkers wonen allemaal daadwerkelijk in de omgeving. Ze huren of kopen hier een huis, hun kinderen gaan hier naar school, ze hebben een Belgische of Nederlandse nummerbordplaat. Na de kredietcrisis verwachtte ik dat ook mensen die oorspronkelijk afkomstig zijn uit de regio zelf zouden solliciteren”, vertelt Arie. “Maar ze kwamen niet. Niet één. Terwijl je hier carrièreperspectief hebt en er tal van interessante onderwerpen spelen.” Dat blijkt in de loop van het gesprek. Tal van actuele, vaak ook ingewikkelde en maatschappelijk relevante onderwerpen komen voorbij. Onderwerpen die stuk voor stuk de dagelijkse gang van zaken in het bedrijf raken. Logistiek, internationale handel, circulaire economie, energie en datascience lopen in het gesprek constant door elkaar.

Roerig jaar

Coronamaatregelen en Brexit hebben geleid tot een hausse aan nationaal georiënteerde maatregelen. Corona gaf een hoop papieren rompslomp in het bedrijf dat aan twee kanten van de landsgrens is gevestigd. “Waar je anders makkelijk van de kwekerij naar het handelshuis en omgekeerd ging, controleert de Brusselse luchthavenpolitie passanten op het doel van hun ‘reis’ en moet je zorgen dat papieren goed op orde zijn. Papieren die anders niet nodig zijn,” vertelt Arie.

“Een paddenstoel is een versproduct, wij willen dat die zo snel mogelijk van de teler in de supermarkt of het restaurant ligt.”

Els vult aan: “Brexit leidde tot een hoop vooral papieren onzekerheid. Tot april was er een overgangsregeling, die is nu tot het einde van het jaar verlengd, maar wat daarna komt is onzeker. We gaan Groot-Brittannië nu toch weer oppakken. We hebben wel snel duidelijke Britse kwaliteitseisen nodig om ons kwaliteitscontrolesysteem op in te kunnen richten. We hebben hiervoor vier volledig gecertificeerde mensen, die moeten zich kunnen voorbereiden op eventuele nieuwe Britse regelgeving. We merken ook dat aan Britse zijde de ketens nog lang niet zijn ingericht op de Brexit en dat men daar in onzekerheid leeft over de toekomst. Iedereen die we spreken vindt het een ramp.”

Datamanagement

“Een paar jaar geleden hebben we flink geïnvesteerd in een datamanagementsysteem. Daar kunnen we goed door sturen”, zegt Arie: “De supermarkten hebben een gestage en voorspelbare vraag. We weten wanneer we wat voor welke prijs moeten leveren. Zo weten we tot het einde van het jaar wat we kunnen verwachten. De horeca is een andere handel, daar moeten we snel inspelen op de vraag. Grote verschillen in nationale regelgeving met vaak plotselinge lockdowns maken soms dat bestellingen ineens wegvallen of dat leveringen veel moeilijker worden.”

Circulair

Paddenstoelenteelt is volgens Arie de meest circulaire bedrijfstak die je kunt bedenken. De teelt is gebaseerd op compost, die bestaat uit stro en een klein deel dierlijke mest. Dat wordt gestoomd om schadelijke bacteriën te doden, we willen geen gif gebruiken. Na de teelt resteert ‘champost’, dat zeer geschikt is in de land- en tuinbouw en in boomgaarden. Wekelijks voert FME vierhonderd ton champost af, voornamelijk naar de Champagnestreek waar het in de wijnbouw wordt gebruikt. Als champost niet meer onder de Mestwet zou vallen, zou het zeer waarschijnlijk in land- en tuinbouwbedrijven in Brabant zelf worden gebruikt.

Arie vertelt dat de koelinstallaties vervangen worden door systemen die op koolstofdioxide draaien en niet langer op freon. Dat was in het begin nog wel een technische uitdaging, omdat de druk in de koelsystemen met koolstofdioxide veel hoger moet liggen. Els vult aan: “Ook buiten de productie zijn wij nadrukkelijk bezig met milieu en circulariteit. Bijvoorbeeld plastics zijn een belangrijk onderwerp in ons bedrijf. We verpakken nu in rPETs die voor tachtig en zelfs tot honderd procent uit hergebruikte plastics bestaan. En we hebben een karton gevonden dat voldoet waarin minder dan vijf procent plastics zijn verwerkt. Ook dat maakt ons een nog weer veel schoner bedrijf.”