Brabants Kloosterjaar

Dit jaar viert Noord-Brabant:

Maar liefst vier religieuze gemeenschappen vieren dit jaar dat zij al vele honderden jaren bestaan. Een mooie aanleiding om in 2021 het jaar van het Brabants Kloosterleven te vieren! Het Kloosterjaar wordt opgeluisterd door de opening van Ons Kloosterpad, aandacht voor kloosterproducten en aandacht voor de geschiedenis van en het leven in de Brabantse kloosters.

Kloosters komen in Brabant al duizend jaar voor en kenden vooral in de twintigste eeuw grote bloei. Veel Brabantse families hebben daar nog actieve herinnering aan. Veel kloosterlingen waren bijvoorbeeld actief in zorg en onderwijs.

Het is geen toeval dat veel nog actieve kloosters juist in het noordoosten van de provincie Noord-Brabant gevestigd zijn. Tussen 1568 en 1820 waren kloosters in de Nederlanden verboden. In het noordoosten van Brabant waren een aantal heerlijkheden die niet tot de Republiek Nederland behoorden. Dankzij de eigen wetten en regels die deze gebieden hadden, konden de kloosters hier blijven voortbestaan. In 1806 liggen alle 14 nog bewoonde kloosters daarom in noordoost Brabant.

In vroeger dagen was het klooster één van de weinige plekken waar structureel gestudeerd kon worden, al was het maar omdat óók vroeger al veel monniken konden lezen. Bovendien moesten kloosters in hun eigen onderhoud voorzien. Naast religieuze betekenis hebben de kloosters daarom grote maatschappelijke betekenis gehad. Zo speelden zij bijvoorbeeld een grote rol in de landontginning, de landbouw, de zorg en het onderwijs. De innovaties van de kloosterlingen hebben daarom een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van Brabant.

Ook nu zijn de kloosters vaak nog verrassend actueel en technologisch vooruitstrevend. Vanuit hun levensovertuiging vinden de kloosterlingen het belangrijk respect te hebben voor de aarde. Zo heeft het klooster ‘Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven’ samen met het Waterschap De Dommel de zogenaamde Biomakerij ontwikkeld. Dit is een biologische waterzuiveringsinstallatie die gebruikt wordt om het water van de bierbrouwerij van het klooster te zuiveren. Al het water wordt zo circulair benut. Het gaat dan niet om een klein lokaal brouwerijtje, maar om de internationaal vermaarde brouwerij van het ‘merk’ La Trappe. De Biomakerij past prima in de traditie van soberheid en respect voor de schepping waarin de Trappisten leven.

Hoewel bekend van het bier, leiden de trappisten een uiterst sober leven met een strikt dagritme. Zo begint de dag in ‘Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven’ ’s ochtends om 4.15 uur al met de metten, de nachtwake. In veel kloosters is het ook mogelijk aan de vieringen deel te nemen. Op de websites van de kloosters is daarover het een en ander te vinden.

Maar wat is er leuker dan de mensen zelf te horen? Om de mensen in het klooster beter te leren kennen, is in het kader van het Brabants Kloosterjaar een serie podcasts ontwikkeld. Presentator Oscar Kocken spreekt met Brabantse kloosterlingen over hun bijzondere leven: Wat bracht ze tot hun keuze voor een leven in het klooster? Welke lessen leerden ze daar over zichzelf en over het leven? En kunnen wij daar wellicht ook iets mee?

Al met al is door het Brabants Kloosterjaar een uiterst boeiende geschiedenis toegankelijk gemaakt op websites, in het landschap en in kloosters. Een geschiedenis die nog altijd doorloopt in onze tijd, in onze provincie.