Hoeveel stikstof veroorzaakt verkeer?
Handige tool biedt snel inzicht
Hoeveel stikstof komt vanuit het verkeer terecht op een Natura 2000-gebied? Voor veel plannen is dat een belangrijke vraag: van infrastructurele projecten en woningbouw tot de inrichting van het landelijk gebied. Patrick Tönjes, beleidsmedewerker Mobiliteit bij de provincie Noord-Brabant, gebruikt daarvoor de mobiliteitstool. Hij haalde inspiratie uit het Brabants overzicht stikstofdata. “De tool is ontwikkeld voor gebruik binnen de provincie en combineert verkeersgegevens en stikstofcijfers. Dat levert snel inzicht op voor beleidsmakers en projectontwikkelaars.”
Tönjes merkte dat er veel waardevolle stikstofinformatie beschikbaar was. “Diverse beleidsvelden werken met stikstof, maar wel vanuit uiteenlopende invalshoeken en met verschillende detailniveaus”, vertelt hij. “Daardoor is het niet altijd eenvoudig om je snel een totaalbeeld te vormen. Toch zag ik mogelijkheden om de beschikbare informatie voor de verschillende beleidsvelden verder uit te werken.”
Patrick Tönjes
Belangrijke bron van stikstofuitstoot (1): verkeer
Logisch startpunt
Volgens Tönjes was mobiliteit een logisch startpunt. “Er is al veel informatie beschikbaar over mobiliteit, inclusief prognoses. De data die nodig zijn voor stikstofberekeningen bevatten geen privacygevoelige gegevens. Daarnaast hangt verkeer nauw samen met ruimtelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw en de uitbreiding van bedrijfslocaties. Dat maakt mobiliteit relevant voor veel vraagstukken. Tegelijkertijd is verkeer een belangrijke bron van stikstofuitstoot.”
Om de effecten van verkeer op de stikstofuitstoot in beeld te brengen, ontwikkelde de provincie de mobiliteitstool. “Met deze tool maken we voor verschillende jaren zichtbaar hoeveel stikstof verkeer veroorzaakt, hoeveel daarvan op Natura 2000-
gebieden terechtkomt en waar in die gebieden dat gebeurt”, legt Tönjes uit.
Verschillende scenario's
“Dat doen we voor snelwegen, provinciale wegen, gemeentelijke wegen, woonwijken en de scheepvaart. Ook kunnen we verschillende scenario’s doorrekenen. Denk aan de vraag wat het voor de stikstofuitstoot betekent als goederenvervoer verschuift van de weg naar een vaarweg, of als er meer treinen gaan rijden. Zo wordt inzichtelijk wat maatregelen betekenen voor de stikstofuitstoot en -neerslag en hoe deze zich tot elkaar verhouden. Dat helpt betrokken partijen om met dezelfde informatie naar het vraagstuk te kijken.”
“De mobiliteitstool helpt betrokken partijen om met dezelfde informatie naar het vraagstuk te kijken”
Roger Saanen
Brabants overzicht stikstofdata
Een belangrijke basis voor de mobiliteitstool was het Brabants overzicht stikstofdata. Dit overzicht brengt samen waar stikstof wordt uitgestoten, waar dat neerslaat en welke sectoren daaraan bijdragen. “Deze informatie kun je bekijken op verschillende niveaus, van Europa en Nederland tot Noord-Brabant, gemeenten en Natura 2000-gebieden”, vertelt Roger Saanen, senior beleidsmedewerker Data en Stikstof bij de provincie. “Dat helpt om de stikstofsituatie in een gebied beter te begrijpen en gerichter vragen te kunnen stellen bij beleid en projecten. Voor Patrick Tönjes was dat aanleiding om de bijdrage van verkeer aan de stikstofuitstoot verder te onderzoeken.”
<< Lees het artikel verder onder de kaart >>
Belangrijke bron van stikstofuitstoot (2): woningbouw
Representatief beeld
De cijfers in het overzicht zijn afkomstig van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het bureau Emissieregistratie en zijn gebaseerd op de meest recente, openbare gegevens. Saanen: “Landelijke kennisinstellingen brengen hiervoor zo’n 200 bronbestanden samen. De verwerking en controle daarvan kost tijd. Daarom bevat het overzicht altijd informatie van 1 tot 2 jaar geleden. Ondanks die vertraging geeft dat alsnog een representatief beeld van de stikstofsituatie.”
Belangrijke bron van stikstofuitstoot (3): uitbreiding bedrijfslocaties
In balans
De informatie uit het Brabants overzicht stikstofdata en de mobiliteitstool wordt ook gebruikt bij gebiedsgerichte vraagstukken. Zoals bij de groenblauwe gebiedsgerichte aanpak (GGA) Vlijmens Ven, Moerputten en Bossche Broek. Hier werken overheden, natuurorganisaties en agrariërs samen om natuur, water, landbouw en leefomgeving duurzaam met elkaar in balans te brengen.
De samenwerkende partijen wilden meer inzicht krijgen in de bijdrage van het verkeer vanuit de wijken in ‘s-Hertogenbosch aan de stikstofneerslag op het natuurgebied. Daaruit blijkt dat de situatie per locatie verschilt, vertelt Tönjes. “De bijdrage van verkeer aan de ene kant van het natuurgebied is anders dan aan de andere kant. Daarnaast blijkt dat de stikstofneerslag is opgebouwd uit veel kleine bijdragen uit de omgeving. Die inzichten helpen gebiedspartners bij het bepalen van kansrijke maatregelen, die soms om maatwerk vragen.”
Houvast
Stikstofcijfers bieden niet direct de oplossing voor een vraagstuk. Ze zorgen wel voor een gedeeld beeld van de situatie. En ze geven gemeenten, de provincie en andere partijen houvast voor gesprekken over beleid, projecten en maatregelen.
Belangrijke bron van stikstofuitstoot (4): scheepvaart
Lees meer over stikstofdata
Deel deze pagina via