Voor de helft van de bedrijven speelt de stikstofproblematiek geen rol in de bedrijfsvoering (50%), voor één derde is dit enigszins het geval (33%) en voor een zesde speelt de stikstofproblematiek een grote rol (17%). Er zijn geen noemenswaardige verschillen naar bedrijfsgrootte of sector.

Men kon het gegeven antwoord toelichten. De problemen die bedrijven ervaren variëren van beperkingen bij de uitbreiding van het bedrijf, de beschikbaarheid van betaalbare woningen voor werknemers (expats), tot het stilleggen van bouwplannen en de extra regeldruk die hiermee gepaard gaat.

Sommige bedrijven worden geconfronteerd met de uitdaging om elektrische voertuigen aan te schaffen, maar worstelen met de hoge investeringskosten en liquiditeitsproblemen. Anderen merken weinig tot geen effect van de stikstofproblematiek, omdat ze voornamelijk investeren in langdurige ontwikkelingen die momenteel weinig hinder hiervan ondervinden.

Voor bedrijven die wel direct worden beïnvloed, zoals bedrijven in de bouwsector of de land- en tuinbouw, zorgt de onduidelijkheid over regelgeving ervoor dat ze investeringen uitstellen. Terwijl sommige bedrijven al investeren in emissieloos materieel, worden ze geconfronteerd met een beperkte vraag van opdrachtgevers hiernaar en het dilemma van hogere kosten die niet worden gecompenseerd.

Bedrijven hebben de vraag gekregen een rapportcijfer te geven voor de invloed van de stikstofmaatregelen op de financiële belasting van het bedrijf (1 = helemaal geen financiële belasting, 10 = erg grote financiële belasting). Zeven op de tien bedrijven geven hiervoor een 5 of lager (69%), waardoor gesteld kan worden dat het overgrote deel van de bedrijven weinig financiële belasting ervaart van stikstofmaatregelen. Circa één op de zeven bedrijven geeft een zeven voor de financiële belasting (15%), bijna één op de tien een acht (8%) en 6% een negen of hoger. Deze laatste bedrijven ervaren een grote financiële belasting als gevolg van de stikstofmaatregelen (14%). Ook in dit geval zijn er geen verschillen naar bedrijfsgrootte of sector.

Bedrijven waarbij de stikstofproblematiek een grote rol speelt in de bedrijfsvoering geven vaker aan een (erg) grote financiële belasting te ervaren. Bij driekwart van de ondernemers waarbij de stikstofproblematiek een grote rol speelt, wordt er een (erg) grote financiële belasting ervaren (75% 9 of hoger) tegenover geen enkel bedrijf waarbij de stikstofproblematiek vrijwel geen rol speelt (0% 9 of hoger).

Iets meer dan vier op de tien bedrijven hebben vrijwel geen maatregelen genomen om de impact van de stikstofproblematiek te verminderen (42%). Drie op de tien bedrijven hebben enkele maatregelen doorgevoerd (29%), een zesde heeft de nodige maatregelen genomen (17%), en iets meer dan één op de tien heel veel (12%). Organisaties waarbij de stikstofproblematiek een grote rol speelt in de bedrijfsvoering geven vaker aan heel veel of de nodige maatregelingen te hebben genomen (61%) dan gemiddeld (29%). Daarbij komt dat ondernemers die aangeven zeker meer te doen aan stikstofreductie als hier meer financiële middelen voor beschikbaar waren, al heel veel proactieve maatregelingen genomen hebben (43%).

Bedrijven is gevraagd het antwoord toe te lichten. Hierbij komt duidelijk naar voren dat er verschillende strategieën worden toegepast om de impact van de stikstofproblematiek te verminderen. Dit zijn onder meer investeringen in duurzame voertuigen, zoals elektrische en LNG-voertuigen, en het integreren van duurzaamheidsmaatregelen in nieuwbouwprojecten. Sommige bedrijven hebben hun werkgebied aangepast en zijn op zoek gegaan naar andere sectoren om omzetverlies te compenseren. Andere maatregelen zijn onder meer het vervangen van gasboilers door elektrische boilers, het verbeteren van de isolatie en het installeren van zonnepanelen en LED-verlichting. Bedrijven hebben ook geïnvesteerd in elektrisch materiaal voor bouw- en grondverzetwerkzaamheden, terwijl anderen zich richten op bewustwording en educatie over duurzame oplossingen. Samenwerking met initiatieven zoals de Nationale Aanpak Biobased Bouwen is ook genoemd als een manier om duurzame praktijken te bevorderen en de stikstofuitstoot te verminderen.

Het merendeel van de bedrijven zou niet meer doen aan stikstofreductie als men hier meer financiële middelen voor had (67%), niet werd belemmerd door netcongestie (65%) of meer kennis hierover had (62%). Bijna vier op de tien bedrijven zouden zeer zeker of deels meer doen als men hier meer kennis over had (13% zeer zeker, 25% deels), en circa één derde als er geen belemmering van netcongestie is (15% zeer zeker, 19% deels) of als er meer financiële middelen beschikbaar zouden zijn (13% zeer zeker, 19% deels). Bedrijven opererend in de bouw (83%), logistiek (50%) en maintenance (50%) zouden eerder aan stikstofreductie doen als men hiervoor meer financiële middelen had.

Ook in dit geval kregen ondernemers de mogelijkheid om het antwoord toe te lichten. Als het gaat om kennis is er een algemene tendens dat kennisdeling en samenwerking essentieel zijn voor het vinden van effectieve oplossingen voor de stikstofproblematiek. Voor wat betreft de financiële middelen wordt er opgemerkt dat er grote investeringen nodig zijn die momenteel economisch niet haalbaar zijn, zelfs niet met meer financiële middelen. Wel voelt men zich verantwoordelijk t.o.v. mens en milieu, dus de welwillendheid is er wel. Sommige bedrijven ervaren belemmeringen door netcongestie, wat hun vermogen om te investeren in elektrische voertuigen en zonnepanelen beperkt. Het gebrek aan laadcapaciteit voor elektrische voertuigen wordt als een specifieke uitdaging naar voren gebracht, vooral gezien de groeiende eis van emissieloze voertuigen in milieuzones.

Zeven op de tien bedrijven ervaren geen hinder bij het verduurzamen van het bedrijf (71%), bijna een kwart enigszins (23%) en een klein aandeel ervaart heel veel hinder (6%). Er zijn geen noemenswaardige verschillen te ontdekken naar bedrijfsgrootte of sector.

Deelnemers is gevraagd het antwoord toe te lichten. Sommigen merken belemmeringen bij eigen verbouwingen of bij klanten die willen uitbreiden of verbouwen. Anderen worden gehinderd door factoren zoals netcongestie, vertragingen in milieuvergunningen en onduidelijkheid over investeringen in verduurzaming. Er zijn echter ook bedrijven die tot nu toe geen hinder hebben ondervonden of die hindernissen hebben weten om te zetten in mogelijkheden en toepasbaarheid van maatregelen.

Ruim de helft van de bedrijven verwacht dat de stikstofproblematiek in de toekomst de groei van het bedrijf niet zal belemmeren (56%), ruim een derde verwacht dat dit deels van invloed zal zijn (37%) en bijna één op de tien verwacht dit zeer zeker (8%).

Deze belemmering kan zich, volgens deelnemers, uiten in beperkingen van uitbreidingsmogelijkheden, infrastructuur voor het opladen van elektrische voertuigen en hoge investeringen. Sommige deelnemers maken zich zorgen over de invloed van stikstofregelgeving op de bouwsector en de potentiële rem op groei. Er is ook bezorgdheid over de snelheid waarmee veranderingen worden doorgevoerd en de duidelijkheid van toekomstige wetgeving. Bedrijven benadrukken dat zij oplossingen kunnen bieden aan anderen en willen groeien, maar dat dit afhankelijk is van de tijd en mogelijkheden die zij krijgen om duurzamer te opereren.