Het Brabant Outcomes Fund
Brabant is rijk aan bijzondere ondernemers. Ondernemers die de economische kracht als middel gebruiken om aan een betere samenleving te bouwen met welvaart, welzijn en welbevinden voor iedereen. De potentie van deze ondernemers is enorm, maar de uitdagingen zijn dat helaas ook. Daarom is er een eerste ronde van het Brabant Outcomes Fund (BOF) gestart. Om samen intensief te zoeken naar oplossingen. Niet vanuit organisatorische kaders, maar vanuit vraagstukken in de samenleving. Inmiddels is de eerste ronde van het Brabant Outcomes Fund geëindigd. Er is veel geleerd. In dit magazine blikken we terug op alle genomen stappen en worden lessen gedeeld, zodat geïnteresseerden mee kunnen leren.
Brede welvaart uitgelegd
Brede welvaart gaat in essentie over de combinatie van welvaart, welzijn en welbevinden van mensen, wat een bredere kijk bevat dan alleen het meten van materiële welvaart als inkomen en consumptie. Het omvat alles wat mensen van waarde vinden voor het leiden van een goed leven.
Het eerste Outcomes Fund van Nederland
Met de drie hindernissen scherp in het vizier zochten we naar concrete oplossingen, die we vonden in de vorm van ‘resultaatfinanciering’. Een manier van financieren waarbij impact centraal staat, zodat meervoudige waarde ook écht gewaardeerd wordt.
Wat is resultaatfinancering?
Het concept van resultaatfinanciering werkt als volgt: één partij heeft een goede oplossing voor een maatschappelijk vraagstuk. Deze partij is de uitvoerder. Voor het werken aan deze oplossing ontvangt de uitvoerder werkkapitaal van een investeerder. Zodra de uitvoerder maatschappelijke resultaten kan laten zien, betaalt een resultaatbetaler of outcome payer de investering terug aan de investeerders.
Wat maakt het BOF uniek?
Het Brabant Outcomes Fund is geen kopie van andere Outcomes Funds (zoals bijvoorbeeld in de UK en India). Zo focust het Brabant Outcomes Fund zich op de regio, terwijl een lokale of juist landelijke focus gebruikelijk is. Bovendien wordt er geëxperimenteerd met financiële waardering van maatschappelijke impact (sociaal, ecologisch), naast waardering voor economische resultaten (besparingen). Dat heeft als voordeel dat de verschillende maatschappelijke waardes die de ondernemer creëert, meewegen in de hoogte van de financiële beloning. Ook uniek is dat de doelgroep een stem krijgt in het bepalen van de waarde van het resultaat. Zij beleven de interventie immers écht. Tot slot is het BOF niet gericht op de ontwikkeling van nieuwe oplossingen, maar op initiatieven met een bewezen effectieve interventie die aan opschaling toe zijn.
Het beoordelen van de resultaten
Bij het BOF waren ook impact experts als adviseurs en externe evaluatoren betrokken, namelijk Sinzer en Avance Impact (tegenwoordig vormen zij samen Impact House Grant Thornton). Als evaluatoren hielpen ze bepalen of de geplande resultaten waren bereikt door de ondernemers en zorgden ze voor een korte evaluatie aan het einde van de BOF-uitvoeringsperiode. Ze waren ook verantwoordelijk voor het ontwikkelen en testen van de rapportageformats voor de ondernemers. Eens per jaar controleerden de evaluatoren de gerapporteerde resultaten en legden hun bevindingen voor aan de investeerders en provincie. Op basis hiervan beslisten de investeerders en de provincie of aan de voorwaarden was voldaan om door te gaan met de geplande betalingen van de resultaatfinanciering.
Vijf argumenten waren doorslaggevend bij het opstarten van het BOF:
1.
Het BOF biedt een kans om concreet te leren en uit te proberen: 'leren door te doen' in plaats van 'nadenken over wat zou kunnen werken'.
2.
Een nieuwe vorm van financieren geeft de kans om een thema te kiezen dat meerdere beleidsterreinen raakt, om de verkokerde werkwijze te doorbreken.
3.
Publiek-private-samenwerking maakt het mogelijk om complexe vraagstukken volhoudbaar op te lossen, door minder afhankelijkheid van kortlopende subsidies.
4.
Resultaatfinanciering is een methodiek die aansluit bij de taal en het takenpakket van overheid én investeerders.
5.
Een aantal partners heeft al ervaring met resultaatfinanciering, waarop we kunnen voortbouwen.
De verandertheorie van het BOF
Om voortgang en succes van het BOF te kunnen monitoren, ontwikkelden we aan de start van het traject een verandertheorie. Hierin staat welke beweging we met het Brabant Outcomes Fund in gang wilden zetten en wat de te bereiken doelen zijn. In dit magazine kijken we op deze beoogde resultaten terug: hebben we met de pilot bereikt wat we wilden?
En dan de praktijk… Stresstest
Toen BOF1 startte, was het onmogelijk te voorspellen welke uitdagingen ons te wachten stonden. De omstandigheden veranderden onverwacht drastisch door de coronapandemie, wat een behoorlijke impact had op de uitvoering van het oorspronkelijke plan. Wat op papier en in de verandertheorie eenvoudig leek, werd in de praktijk op de proef gesteld. De strengere gezondheidsrichtlijnen, plotselinge lockdowns en de noodzaak om op afstand te werken, dwong iedereen om flexibel en innovatief te zijn.
Beoogde resultaten van de ondernemers bleven centraal staan, maar de manier waarop deze resultaten bereikt konden worden werd aangepast. Zo pasten we waar nodig contracten aan, verlengden we de looptijd en keken we naar wat het best in de toenmalige context kon. Het werd snel duidelijk dat het belangrijk is om snel te kunnen schakelen en creatieve oplossingen te vinden wanneer omstandigheden veranderen. Hoe goed je alles ook kunt voorbereiden, de realiteit is altijd anders dan hoe je van te voren op papier beschrijft.