RUIMTE VOOR RUIMTE

20 JAAR

In Cuijk staat een van de meest duurzame woningen van Nederland: het Aardehuis van Ronald Salters, je ziet het hieronder. Het huis gaat zoveel mogelijk op in de natuur. Zo lopen de daken over in de heuvels die tegen het huis aanliggen. Eén van de vele tastbare resultaten van Ruimte voor Ruimte, de ontwikkelingsmaatschappij bestaat 20 jaar.

De oprichting van de ontwikkelingsmaatschappij gaat terug naar begin deze eeuw.

In 2001 en 2002 kregen veehouders de mogelijkheid om te stoppen met hun bedrijf met de 'Regeling beëindiging veehouderij' van het Rijk, ingevoerd na de Varkenspest.

Als onderdeel van die regeling kon een stoppende ondernemer ook subsidie krijgen voor het slopen van de leegkomende stallen. De provincie heeft het geld daarvoor ‘voorgeschoten’. Met de bouw van woningen als aanvulling op of uitbreiding van bestaande bebouwing en aan de randen van steden en dorpen kon de provincie deze investering weer terugverdienen.

Hiervoor is in 2001 de Ontwikkelingsmaatschappij Ruimte voor Ruimte opgericht.

Uitgebreid

De opdracht is in de loop van de jaren uitgebreid. De ontwikkelingsmaatschappij Ruimte voor Ruimte richt zich nu ook op het realiseren van maatschappelijke doelen en het oplossen van actuele vraagstukken. Denk aan een versnelling van woningbouwplannen, het versterken van de natuur aan de randen van steden en dorpen, en het oplossen van overlast in met name het buitengebied. Het richt zich op een bijdrage aan een mooier en sterker Brabant. Twintig jaar later is er dus heel wat gebeurd: tijd voor een blik op verleden, heden én toekomst.

Wim van de Kerkhof - Foto René Manders

Belangen bij elkaar brengen

In Noord-Brabant zijn in de jaren van de ‘Regeling beëindiging veehouderij' ongeveer 1600 intensieve veehouderijen gestopt met hun bedrijf, waarvan 1100 ook hun stallen hebben gesloopt. Gedeputeerde Erik Ronnes: “Met Ruimte voor Ruimte snijdt het mes aan meerdere kanten. Inmiddels is daardoor 11 miljoen kilo fosfaatproductie gestopt door beëindiging van veehouderijen en is 2,4 miljoen m2 stal gesloopt. Daartegenover staat dat sinds 2004 meer dan 1800 kavels zijn verkocht. In een aantal gemeenten heeft de ontwikkelingsmaatschappij een rol gespeeld in grotere gebiedsontwikkelingen. Ruimte voor Ruimte biedt kansen om de leefomgeving te verbeteren, waarvan zowel veehouders, inwoners als de natuur profiteren. Daarbij vind ik het belangrijk dat we in Brabant bouwen naar behoefte, met een gevarieerd woningaanbod voor diverse groepen inwoners”.

In de begintijd werden vooral kavels verkocht voor grote villa’s. Dat is al lang niet meer het geval, legt Ruimte voor Ruimte-directeur Wim van de Kerkhof uit.

“Samen met gemeenten kijken we naar de actuele woningvraag en daar passen we ons aanbod op aan. Het gaat dus om diverse type woningen: zowel kleinere woningen voor bijvoorbeeld jongeren of juist senioren, als om woningen in het hogere segment. Maar dat niet alleen. Ruimte voor Ruimte helpt om zowel de landelijke buitengebieden als dorpen en steden in Brabant een nieuwe toekomst te geven. Zo is het in te zetten als instrument bij het oplossen van binnenstedelijke herstructurering, waaronder leegstand, bedrijfsverplaatsing of -beëindiging. En draagt het bij aan revitalisering van binnensteden, woningbouw en nieuwe natuur. Ook zorgt Ruimte voor Ruimte voor de transformatie van oude recreatieparken. Dat doen we altijd in nauwe samenwerking met gemeenten en andere belanghebbenden.” Ruimte voor Ruimte heeft de laatste tijd samenwerkingsovereenkomsten gesloten waarin juist zo’n maatschappelijke meerwaarde naar voren komt. Dit was met diverse gemeenten waaronder Boekel, Laarbeek, Oirschot, Oisterwijk, Sint-Michielsgestel en Sint-Anthonis.

Herpt

Van die bredere aanpak van Ruimte voor Ruimte, met maatschappelijke meerwaarde, maakt de gemeente Oirschot gebruik. Het maakt de herontwikkeling mogelijk van een voormalige supermarkt, nu een dichtgemetseld pand, in Middelbeers. Dit pand is voor vele inwoners al jaren een doorn in het oog. Wethouder Piet Machielsen is blij met deze aanpak: “Met de ontwikkeling van Ekerschot Noord in Oirschot kunnen we ook die plek in Middelbeers invullen met nieuwe huizen. Het stedenbouwkundig ontwerp en het plan zelf voor Ekerschot Noord is inmiddels klaar: zo’n 150 woningen, een mix van koop- en huurwoningen, voor allerlei doelgroepen. Een geweldige uitbreiding van het woningaanbod in Oirschot.”

Foto onder: Wethouder Piet Machielsen

Woongeluk

In Cuijk staat het Aardehuis van Ronald Salters, een van de meest duurzame woningen van Nederland. Het is afgeleid van het Amerikaanse Earthship-bouwprincipe en gaat zoveel als kan op in de natuur. Zo lopen de daken over in de heuvels die tegen het huis aanliggen. “We bouwen zoveel mogelijk volgens het cradle-to-cradle-principe, met materialen die hergebruikt kunnen worden. De buitenmuren bestaan bijvoorbeeld uit houtskeletbouw gevuld met strobalen”, aldus Salters. Het huis wijkt af van de norm en daarmee kende het hele proces veel uitdagingen maar Ronald trof een meedenkende gemeente. Hij is blij dat hij doorzette: “Wie kan zeggen dat hij uitkijkt over een ven met twee oude treurwilgen? In zo’n mooie omgeving kan ik wandelen.” Ruimte voor Ruimte speelt via dit project dus ook in op een groeiende vraag naar alternatieve woonvormen en zelfbouw.

Soerendonk

Is het dan alleen maar een successtory? Nee. Het was een aantal jaren moeizaam om ontwikkelingen van de grond te krijgen. Door de economische crisis die ook voelbaar was in de bouwsector, en omdat gemeente het lastig vonden om locaties vrij te geven. Onder meer hierdoor veranderde ook de samenstelling van het consortium. Dat bestond aanvankelijk uit de provincie en investeringsmaatschappijen. Stap voor stap traden die laatsten terug, uiteindelijk bleef de provincie over als enige aandeelhouder.

En nu, hoe nu verder?

Ruimte voor Ruimte is nog lang niet klaar. De komende jaren staan er in heel Brabant nog zo’n 1300 kavels op stapel. Voor ongeveer 800 kavels daarvan is al een locatie gevonden, voor zo’n 500 kavels moet dat dus nog gebeuren. De afgelopen twintig jaar laten zien dat deze werkwijze niet alleen leidt tot een prachtig aanbod van landelijk gelegen bouwgrond, maar ook een bijdrage levert aan levendige dorpen en steden en vitale natuur.

Meer informatie

Deel deze pagina.