KASTEEL VAN WOUW

VAN VERDEDIGINGSWERK NAAR WATERWERK

Sjef Oerlemans

TILBURGERS ZELF AAN DE SLAG

1000 BLAUWE TUINEN

Janneke de Vries

Waterplan in de maak

In Brabant hebben we een bijzondere band met het water en het land. Van oudsher hadden bescherming tegen te hoge rivierpeilen en dijkdoorbraken prioriteit. De laatste tijd hebben we ook meer te kampen met regenbuien die de straten en akkers blank zetten. En, nog belangrijker misschien: we weten dat het water niet alleen onze vijand is; maar óók onze vriend.

Steeds vaker hebben we last van wekenlange hitte en droogte. We willen dus niet alleen graag droge voeten houden, maar ook het water dat valt, opslaan voor later. In de vorige editie én in dit nummer van het Brabant Magazine delen we inspirerende voorbeelden van een aanpak. Hoe ingewikkeld soms ook.

1000 BLAUWE TUINEN

In drie jaar 1000 watervriendelijke tuinen in de stad erbij, dat was het streven van Tilburgse Janneke de Vries en Stichting OpGroeneVoet. Met evenementen, speciale acties voor kinderen en een samenwerking met lokale ondernemers, de gemeente en woningbouwcorporaties lukte het haar bottom up initiatief om meer dan 1000 regentonnen bij particuliere eigenaren en bij huurders in de tuin te krijgen. Met overloop van overtollig water naar de tuin… De stichting bestaat uit ‘gewone’ mensen die wonen of werken in en rond Tilburg en graag hun tijd en energie inzetten voor een groenere en mooiere omgeving. Janneke de Vries: “Vanuit de intrinsieke motivatie van medebewoners en mijzelf ging het misschien ook makkelijker om buurtgenoten te motiveren dan een opgelegd plan van een overheid zou doen.” Hun enthousiaste acties staken weer nieuwe mensen aan, die de liefde voor ‘blauw en groen’ op hun beurt weer doorgaven aan anderen. Kinderen maakten bijvoorbeeld zelf duurzame waterspuwers, voor aan een afgekoppelde regenpijp. Fiets- en tuinliefhebbers haalden hun hart op en deelden tips tijdens de ‘Open Blauwe Tuinen’ routes in het voor- en najaar. De Vries: “Zo kon men elkaar inspireren en werden er veel contacten gelegd, die op hun beurt weer leiden tot andere evenementen.” Om het project af te sluiten werden de meest ‘blauwe’ tuinen beoordeeld. Hierin werd van alles meegenomen, van wormenhotel tot waterinfiltratie, van afkoppeling tot ontstening. Meer dan 170 deelnemers deden mee. De 10 ‘Tofste Tuintjes van Tilburg’ ontvingen leuke prijzen: van een ballonvaart over de Tilburgse tuinen tot aan hippe regentonnen.

De Vries: “Er zijn veel meer mensen betrokken en geïnteresseerd in het klimaatadaptiever inrichten van de directe leefomgeving dan je denkt. Wel bleek het noodzakelijk om mensen met een kleinere beurs en huurders van woningen goed te faciliteren bij het vinden en uitvoeren van acties. Daarnaast is het belangrijk om leuke en makkelijke voorbeelden te laten zien en mensen met elkaar in contact te laten treden over deze thema’s.”

VAN VERDEDIGINGSWERK NAAR WATERWERK

Een verdwenen waterburcht. Dat was het Kasteel van Wouw. Nadat de oorspronkelijke bewoners rond 1600 richting het veiliger Bergen op Zoom verhuisden, kwam de burcht in verval en verdwenen bijna alle sporen van het ronde bouwwerk met slotgracht aan de beek – in sommige huizen van Wouw zijn de hergebruikte stenen van de burcht nog terug te vinden! Alleen een ‘bult’ bleef zichtbaar onder de grond. Liefhebbers met hart voor historisch Wouw en een slimme samenwerking tussen agrarische ondernemers uit de streek, mensen van provincie Noord-Brabant, Waterschap Brabantse Delta, Staatsbosbeheer, Brabants Landschap en de gemeenten Steenbergen en Roosendaal brachten daar verandering in. De waterburcht van weleer bestrijdt nu wateroverlast en verdroging. Sjef Oerlemans, gemeente Roosendaal: “Boeren in de omgeving waren met het waterschap in gesprek over het verplaatsen van een gemaal, want ze hadden eigenlijk last van het voor hen te hoge water. Het waterschap wilde juist aan de slag met beekherstel. Ondertussen waren mensen van de heemkundekring actief om het verdwenen kasteel weer zichtbaar te maken. Andere partijen, zoals wij als gemeente maar ook Brabants landschap bijvoorbeeld, hadden natuurontwikkelingsambities en ecologische doelen. Voor een goed plan is altijd geld, zei de wethouder tegen me. Maar een initiatief is niet meteen voor iedereen een goed plan, dus je moet op zoek naar hoe je er meerdere doelen en belangen mee kunt dienen.” Door slim gronden te ruilen, krachten te bundelen en met gerichte subsidie kon hier eigenlijk het herstel van cultureel erfgoed en het terugbrengen van de waterberging van vroeger op de hogere zandgrond het probleem voor de lagergelegen agrariërs oplossen, stelt Oerlemans. “De afvoerpieken van de smalle beek worden opgevangen, en we houden hier op de zandgronden water vast waar boeren in droge zomers weer water vandaan kunnen halen.”

Oerlemans: “Ik heb gezegd: ik kan pas met pensioen als er weer water staat. De aanhouder wint, die betrokkenheid is belangrijk. Daarbij is het belangrijk goed scherp krijgen hoe je zelf slim kunt investeren, en waar je kunt aanhaken op financiering of hulp van andere partijen.”

Meer informatie op WATERPLAN

Deel deze pagina