Grensoverschrijdende samenwerking is geen keuze
Brabant door de ogen van de grens
Een calamiteit, stikstof of water stopt niet bij de landsgrens. Voor Brabant is grensoverschrijdende samenwerking geen keuze, maar een noodzaak. De brandweer is een goed voorbeeld. "Waar een wil is, is een weg."
Een brand die geen grens kent
Vlammen grijpen randsnel om zich heen in het bos- en heidegebied Kerkeindse Heide tussen Moergestel en Berkel-Enschot. De brandweer van de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant rukt massaal uit. Maar zit desondanks dringend verlegen om bluswater om de allesverzengende vuurzee te bestrijden.
Op hetzelfde moment, aan de andere kant van de landsgrens. De collega’s van hulpverleningszone Taxandria (Turnhout en omgeving) hebben de handen vol aan een eigen grote natuurbrand. Op verzoek van de Nederlandse brandweer sturen ze zonder een seconde te aarzelen vanuit Ravels en Arendonk materieel naar Moergestel.
“Waar een wil is, is een weg” Luc Faes & Sasbout Korting
Post Baarle
De samenwerking tussen de brandweerkorpsen van de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant en hulpverleningszone Taxandria aan de andere kant van de grens is bijzonder. Al tientallen jaren werken beide korpsen samen. En de samenwerking wordt almaar hechter.
Schouder aan schouder
Vanwege de extreme verwevenheid hebben Baarle-Nassau en Baarle-Hertog sinds 2010 een gezamenlijke brandweerpost. De samenwerking is uniek in Europa. Nederlands en Vlaams personeel werkt schouder aan schouder op één voertuig. Zonecommandant Luc Faes (62) van hulpverleningszone Taxandria en Sasbout Korting (54), liaison officier Nederland-België van de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant, stonden aan de wieg van de nauwe samenwerking. Beide mannen werken al een kwart eeuw samen. “Persoonlijke contacten zijn heel belangrijk”, zegt Faes. “Het is de smeerolie voor onze samenwerking.”
Hoofdofficier Sasbout Korting Nederland
Kolonel Luc Faes België
Lokale regels
De post Baarle bestrijkt – als de nood hoog is - een gebied tussen pakweg Tilburg en Antwerpen. De voertuigen zijn Nederlands, de aanpak afgestemd op de lokale regels aan weerszijden van de grens. Zo heeft bij inzet in Vlaanderen een Belgische officier de leiding, in Nederland een Brabantse brandweerofficier. Het korps telt 30 vrijwilligers – 22 Nederlanders en 8 Belgen. De brandweerauto’s worden regelmatig aan beide zijden van de grens ingezet.
“Persoonlijke contacten zijn belangrijk om de samenwerking verder te brengen. Het is de smeerolie voor onze samenwerking” Kolonel Luc Faes
Verschillen oplossen
Bij internationale samenwerking zorgen verschillen, zoals lokale regels, opleidingen en cultuur, met enige regelmaat voor barrières. Korting: “We spreken één taal, maar soms is het taalgebruik ook anders: wij reppen over tankautospuit, de Belgen over autopomp.” Dit zijn nog de minste verschillen.
Alarmering
Er zijn serieuzere obstakels: erkenning van diploma’s, bezetting van voertuigen en de alarmering. Korting: “Bij een brand in Baarle-Hertog moet het hulpverzoek via de meldkamer in Antwerpen naar de collega’s in Nederland. Bij een oproep in Nederland duurt dat 6 minuten, vanwege het internationale karakter kostte dat in het verleden soms wel een kwartier.” Ook de bezetting verschilt. In België is een bezetting van 6 personen per voertuig vereist, in Nederland volstaat 4. Korting: “We gaan in Nederland voor snelle hulpverlening. Onze brandweermensen zijn vrijwilligers en soms komt het niet uit. Het is beter om snel met 4 man uit te rukken, dan te wachten op de volledige bezetting. Bij het bestrijden van branden telt elke seconde.”
Nederlands Brevet
Een ander punt in de samenwerking: de diploma’s, of brevetten zoals Faes het noemt. De Vlaamse commandant heeft de afgelopen jaren hard getrokken aan de erkenning van Nederlandse brandweerdiploma’s in België. Het duurde pakweg twee jaar, maar na subtiel lobbywerk heeft de Belgische minister van Binnenlandse Zaken onlangs zijn handtekening onder een bijzonder besluit gezet. Brabantse brandweermensen kunnen voortaan na een beperkte cursus zelfstandiger aan het werk in het Belgische grensgebied.
“Net als de opleiding, de regels en de cultuur is het taalgebruik soms anders: wij reppen over tankautospuit, de Belgen over autopomp” Hoofdofficier Sasbout Korting
Elkaar helpen in praktijk
De praktijk leert dat de grensoverschrijdende samenwerking van de brandweer niet alleen logisch is, maar in de praktijk ook werkt. Toen in Merksplas aan de Vlaamse kant een grote natuurbrand woedde, zette Baarle zijn tankwagen in. Zonder twijfel, zonder bureaucratie. Bij woningbranden in bijvoorbeeld Baarle-Nassau komt de ladderwagen uit zone Taxandria – vanwege de korte rijtijd.
Geen obstakel
Korting: “De samenwerking is breder dan inzet van materieel. We helpen elkaar ook bij andere, minder ‘grote’ zaken. Zo kan ik me herinneren dat we in Coronatijd een grote brand in Hilvarenbeek hadden en de inzet van post Baarle vereist was. In die periode waren veel doorgaande wegen geblokkeerd. Met de hulp van onze Vlaamse collega’s hebben we toch een weg zonder obstakel gevonden.”
Ideale situatie
De huidige nauwe samenwerking tussen beide korpsen geldt als pilot voor een uitgebreidere samenwerking op de hele grens van Nederland met België. Faes ziet het duidelijk voor zich: “In de ideale situatie kijken we bij inzet niet meer naar traditionele beperkingen, maar naar welk voertuig – ongeacht land – het snelste ter plekke kan zijn." Dat vraagt om meer dan goede wil. Het vereist formele afspraken, jaarlijkse ontmoetingen en frequent contact. Zone Taxandria en de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant bewijzen dat het werkt. Naast de operationele samenwerking en werkgroepen, ontmoeten beide korpsen elkaar bijvoorbeeld ook in een meer informele omgeving. “Het is maar een halve dag per jaar”, zegt Faes, “maar dan zien we elkaar weer. Kunnen we bijpraten. Door deze momenten leer je elkaar beter kennen.”
Interreg-project versnelt samenwerking
Het Interreg-project Natuurbrandbeheersing sluit naadloos aan op de wensen van beide brandweermannen. Robby Brekelmans, beleidsmedewerker bij provincie Noord-Brabant, trekt het project. Hij vertelt dat het project aan drie kernpunten werkt: een gedeeld beeld waar de risico’s zijn, een gezamenlijke analyse waar brandbestrijding gewenst is, en perspectief op maatregelen. Ook is de intentie om de samenwerking tussen brandweerkorpsen te verbeteren met afspraken, praktijktests en kennisuitwisseling. Het loopt tot 2028. “Natuurbranden stoppen niet bij grenzen”, zegt Brekelmans. “In dichtbevolkte regio's als Vlaanderen en Brabant is de impact enorm – niet alleen voor natuur, maar ook voor drinkwater, elektriciteit en transport.”
“Per vakgebied moeten we naar raakvlakken zoeken. Elkaar structureel ondersteunen. We moeten niet afwachten totdat een crisis samenwerking forceert” Robby Brekelmans (provincie Noord-Brabant)
Complex Het is een complexe materie, benadrukt Brekelmans. Niet alleen vanwege het onderwerp, maar ook het feit dat hij 17 partners bijeen brengt – van terreinbeheerders tot brandweerkorpsen, van beide zijden van de grens. Brekelmans: “Per vakgebied moeten we naar raakvlakken zoeken. Structureel elkaar ondersteunen. We moeten niet afwachten totdat een crisis samenwerking forceert.” De urgentie om grensoverschrijdend samen te werken is groot, betoogt hij. “Een wolf, dierziekte of wateroverlast kan vandaag in Vlaanderen zijn en morgen in Brabant. Of in beide tegelijk. Zo’n bedreiging stopt niet bij het bord van een land of provincie.” Zijn overtuiging: grensoverschrijdende samenwerking is geen keuze, maar een noodzaak.
Nederlandse brandweerwagen
Belgische brandweerwagen
Politieke steun
De steun van de politiek voor grensoverschrijdende samenwerking is essentieel. Faes: “Het afstemmen van nationale protocollen kost tijd. We zijn hier vele jaren mee bezig. Ik ben blij met de steun van de gouverneur van de provincie Antwerpen en de Commissaris van de Koning in Noord-Brabant. Want één ding is zeker: we moeten het samen doen.”
Ambassadeurs en toekomst
Faes en Korting zijn ambassadeurs van de samenwerking. Zij realiseren zich dat veel water door de grensoverschrijdende Leije moet stromen voordat de samenwerking langs de hele grens tussen Nederland en België goed geregeld is. Faes: "Ik hoop dat onze samenwerking inspiratie mag zijn voor andere regio's." Korting knikt. "De grens blijft, ook in een verenigd Europa. Maar we moeten ons realiseren dat grensoverschrijdende samenwerking niet een hype, leuk of ‘iets extra's’ is – het is heel natuurlijk voor goede buren als België en Nederland."
Deel deze pagina via