Brabantse lobby in Den Haag en Brussel met innovatie als visitekaartje
‘Het nieuwe coalitieakkoord heeft genoeg haakjes’
Brabant stevig op het netvlies krijgen én houden bij beleidsmakers in Den Haag en Brussel. Dat is in een notendop wat de lobbyisten van de provincie daar doen. Ze zorgen dat Brabant zichtbaar is, onderhouden relaties en verbinden de Brabantse bestuurders op het juiste moment met de juiste personen. Met nieuwe bewindslieden op het Haagse pluche ontstaan ook voor de belangenbehartigers weer nieuwe kansen. “Het coalitieakkoord heeft voor Brabant genoeg haakjes om samen met het Rijk en en de Europese Unie mee aan de slag te gaan.” Lobbyisten Machteld van Dijk (Brussel) en Jeroen Bol (Den Haag) aan het woord.
Machteld van Dijk in Brussel
Jeroen Bol in Den Haag
Weten hoe de hazen lopen
Ze staan in de wandelgangen bekend als lobbyisten. Zelf noemen ze zich liever Public Affairs-adviseurs. “Lobbyen is maar een onderdeel van wat we doen”, vertelt Machteld van Dijk, die in Brussel is gestationeerd. “Aan de lobby zelf gaan heel wat stappen vooraf: van het volgen van wet- en regelgeving tot goed weten hoe de hazen lopen en wie zich met welk dossier bezighoudt.”
In Brussel betekent dat inzicht hebben in Europese besluitvorming en al in een vroeg stadium input leveren voordat voorstellen worden ingediend. In Den Haag gaat het vaker om de politieke lijnen: zorgen dat de Brabantse bestuurders goed gepositioneerd zijn, bijvoorbeeld om regelgeving bij te sturen of regionale belangen onder de aandacht te brengen.
Coalities bouwen
Uiteraard kan Brabant niet op alle dossiers tegelijk invloed uitoefenen. Daarom bepalen Gedeputeerde Staten welke thema’s prioriteit hebben. Voor die dossiers zoeken de lobbyisten partners – andere provincies, gemeenten, belangenverenigingen of andere Europese regio’s – om samen op te trekken. Coalities bouwen, noemen ze dat. “Die coalities heb je nodig om iets te bereiken”, zegt Jeroen Bol, een van de twee ‘Haagse’ lobbyisten. Zo was Brabant een van de kartrekkers van de Wet collectieve warmte. “Daarbij gaat het om stadsverwarming en grote warmtetransportnetten. Gemeenten en provincies kunnen voortaan meerderheidsaandeelhouder zijn van warmtebedrijven – voor de continuïteit en om inwoners te beschermen tegen plotselinge hoge kosten. Door onderzoek te doen en met overheden én marktpartijen op te trekken, hebben we dit goed in de wet weten te verankeren.”
‘Het is belangrijk om boots on the ground te hebben in Den Haag en Brussel’
Brainport Eindhoven
De twee lobbyisten in Brussel kijken meer naar toekomstige mogelijkheden. De invoering van de EU Chips Act was een kans voor Brainport Eindhoven als wereldwijde uitblinker in halfgeleiders. “We wilden zeker weten dat onze sterke ecosystemen goed werden meegenomen”, vertelt Van Dijk. “Samen met andere sterke halfgeleiderregio’s in Europa hebben we een alliantie gevormd. Met Brabantse partners als TU/e, PhotonDelta, Smart Photonics, ASML en NXP hebben we position papers opgesteld, een soort visiedocumenten. En via verschillende kanalen hebben we input geleverd. Dat begint nu zijn vruchten af te werpen in de 2.0-versie van de EU Chips Act, die in de maak is: fotonica wordt waarschijnlijk een focusgebied. En de EU kijkt naar een Europees label voor zogeheten ‘excellente regio’s’, zodat ze kunnen blijven innoveren en groeien.”
Het tijdelijke onderkomen van De Tweede Kamer in Den Haag
Het Europees Parlement in Brussel
Juiste taal
Heel cruciaal in het lobbywerk is de juiste taal. “Je kunt in Brabant een fantastisch plan hebben, maar zonder de juiste kapstok landt het niet in Brussel”, weet Van Dijk. Als voorbeeld noemt ze de inzet van West-Brabant op plant-based oplossingen voor de eiwittransitie. Ze raadde de regio aan om dit anders te benoemen, omdat de term ‘plant-based’ niet aansluit bij de huidige Europese beleidsagenda. “Met de Green Deal deden plantaardige eiwitten het goed, maar bij voedsel ligt de focust nu op strategische autonomie, concurrentievermogen en voedselzekerheid. Dan werkt de term ‘alternatieve eiwitten’ beter; die past binnen dat bredere verhaal. Door plannen anders te framen, sluiten ze aan bij wat hot is en maak je dus meer kans op beleidsbeïnvloeding en financiering. Daarom is het voor Brabant ook zo belangrijk om, Trumpiaans gezegd, boots on the ground te hebben in Brussel en Den Haag.”
Brabantse prioriteiten
Het nieuwe kabinet van D66, VVD en CDA biedt voor de Brabantse lobbyisten weer nieuwe kansen. Onder het motto ‘Den Haag kan wel een beetje meer Brabant gebruiken’ ontvingen alle Tweede Kamerleden rondom de laatste verkiezingen een drieluik met de Brabantse prioriteiten. Van de transitie van het landelijk gebied tot investeren in bereikbaarheid en woningbouw. En van innovatieve en schone economie tot energie voor en door Brabant.
Een videoboodschap aan het nieuwe kabinet
Over het nieuwe coalitieakkoord
Defensieplannen
Dat alles in elkaar grijpt en Europese besluiten direct impact hebben, blijkt onder meer uit de defensieplannen. Zo wil de coalitie van D66, VVD en CDA € 19 miljard extra steken in defensie. “Voor Brabant liggen hier volop kansen, vooral op het snijvlak van defensie-industrie en -innovatie”, aldus Van Dijk. Ook het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) heeft impact op Brabant, vult Bol aan. “Van de 56 locaties die het Rijk op het oog heeft voor uitbreiding, ligt een kwart in Brabant.” Dat zorgt ook voor uitdagingen. Van Dijk: “Uitbreiding kan botsen met milieuregels en Natura 2000-gebieden. En het raakt ook andere dossiers, zoals het PFAS-verbod waarvoor Nederland en ook Brabant zich hard maken.”
Transitie landelijk gebied
Ook de stikstofcrisis raakt aan meerdere opgaven: ze botst geregeld met de belangen voor landbouw, woningbouw, economische ontwikkeling en de aanleg van (energie-)infrastructuur. Tegelijk schreeuwt de crisis om versnelling van natuurherstel – in Brabant onder meer in de Peelregio, de Brabantse Wal en de Loonse en Drunense Duinen. De nieuwe coalitie wil Nederland van het ‘stikstofslot’ halen door het Stikstoffonds te herstellen. Brabant pleit daarnaast voor een financieel geborgd maatregelenpakket. “Dat moet vergunningverlening weer op gang brengen”, zegt Bol.
Voor een duurzame landbouwtransitie is innovatie onmisbaar. Ook dat biedt kansen voor Brabant. Met precisielandbouw, biologische productie en slimme landbouwtechnieken werpt de regio zich op als proeftuin in Nederland en Europa.
Bereikbaarheid en woningbouw
Als het gaat om woningbouw, heeft Brabant grote ambities. Net als de kersverse coalitie, die vanaf 2029 jaarlijks € 1 miljard wil steken in de bouw van betaalbare woningen. Brabant denkt hier graag over mee. “Wat wij als provincie bovengemiddeld goed doen, is samen met steden en gemeenten in kaart brengen waar gebouwd kan worden en hoe ver plannen zijn”, aldus Bol. “We houden in Den Haag niet zomaar onze hand op, maar komen met een concreet aanbod: dit zijn de locaties, dit is het aantal woningen, dit is wat nodig is aan infrastructuur en dit bedrag leggen we zelf in. Hiermee vergroten we de kans dat investeringen terechtkomen waar Brabant er het meest aan heeft.”
Energietransitie
Wat de energietransitie betreft: die slaagt volgens Brabant alleen als partijen samen keuzes maken: in de woningbouw, in verduurzaming van het bedrijfsleven, in de mobiliteits- en warmtetransitie en in het behalen van klimaatdoelen. Het oplossen van het overvolle elektriciteitsnet is daarbij cruciaal, zoals ook D66, VVD en CDA willen. Brabant zet in op een decentraal energiesysteem. Én op experimenteerruimte en innovatie, voor bijvoorbeeld kleine modulaire kernreactoren. “Die reactoren hoeven helemaal niet in Brabant te komen”, verduidelijkt Bol. “Wat we willen is meewerken aan de techniek. Dat levert hoogwaardige bedrijvigheid en strategische waarde op voor de regio.” “Ook zijn dit soort sleuteltechnologieën belangrijk voor de strategische autonomie van Europa”, vult Van Dijk aan.
Deel deze pagina via